fermentlar

PPTX 28 pages 365.2 KB Free download

28 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 365.2 KB

File type PPTX

Pages 28

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 28

mavzu-6 mavzu-7 fermentlarning nomlanishi va tasniflanishi. sinflarning tasnifi. mavzuning rejasi fermentlarning nomlanishi va tasniflanishi 2.fermentlarning sinflarga bo’linishi 3. faollovchilar va ingibitorlar. fermentlar kimyoviy, nobiologik, ya’ni noorganik tabiatga ega bo‘lgan katalizatorlarga o‘xshash bo‘lgan qator umumiylik jihatlarga ega. bu umumiyliklar quyidagilardan iborat: 1. fermentlar so‘nggi mahsulot tarkibiga kirmaydi, reaksiya oxirida oldin qanday bo‘lsa, shundayligicha qoladi va kataliz jarayonida sarf bo‘lmaydi. 2. fermentlar termodinamika qonunlariga qarama-qarshi tavsifli reaksiyalarga kirishmaydi. 3. fermentlar, odatda, reaksiyaning muvozanat holatini o‘zgartirmaydi, faqat uni ketishini tezlashtiradi. fermentlar kimyoviy katalizatorlardan farqlanuvchi, ularning biologik tabiatini ifodalovchi o‘ziga xos tavsifli xossalarga va maxsuslikka ega, ular jumlasiga quyidagilar kiradi: 1. barcha fermentlarning molekulalari oqsillardan tashkil topgan. 2. fermentativ reaksiyalarning samaradorligi nobiologik katalizatorlarnikiga nisbatan juda yuqori. 3. fermentlarning substratlarga ta’siri tor darajadagi maxsuslik va tanlov asosida yuz beradi. 4. fermentlarning eng muhim xossalaridan biri, bu ularning boshqaruvchanligi. shu orqali makon va zamonda metabolitik jarayonlarning koordinatsiyasi yuz beradi. 5. fermentativ reaksiyalarda nofermentativ reaksiyalarga nisbatan farqli …

2 / 28

hlab chiqilgan bo‘lib, fermentlarni tasniflash va nomlash uchun uch xil tamoyildan foydalaniladi, ular jumlasiga: - fermentning nooqsil qismi (prostetik guruh)ning kimyoviy tabiati (uning nukleprotein, flavoprotein, piridoksalfosfat protein, gemprotein, metalloprotein va boshqalar)dan; - substratning kimyoviy tabiati (uglevod, oqsil, yog‘, nuklein kislotalari)dan; - katalizlanadigan reaksiyani tipi kiradi. bunda reaksiya tipi substrat(lar) nomi bilan birgalikda, u fermentlarni tizimli nomlash uchun xizmat qiladi. fermentlar nomenklaturasi fermentlar nomenklaturasi 1961 yil biokimyogarlarning v xalqaro kongressida qabul qilingan. 1. sistematik nomenklatura. ferment nomi substrat kimyoviy nomi, kimyoviy reaksiyaning tipi (xalqaro klassifikatsiya bo‘yicha) va “-aza” qo‘shimchasidan iborat. masalan: l-laktat:nad+ - oksidoreduktaza. 2. ishchi nomenklatura. fermentning nomi substrat kimyoviy nomiga yoki substratning kimyoviy o‘zgarishi nomiga “-aza” qo‘shimchasi qo‘shib yasaladi. masalan: lipos (yog‘), yog‘ni parchalovchi ferment “lipaza” deb ataladi. l-laktat:nad+ - oksidoreduktaza fermentining ishchi nomi laktatdegidrogenaza. 3. tarixiy (trivial) nomlanish. substrat va kimyoviy o‘zgarish haqidan ma’lumot bermaydi. masalan pepsin, trombin, tripsin, renin fermentlar – biokatalizatorlar bo’lib, hujayrada hosil bo’ladi va …

3 / 28

bida aminokislota bo’lmagan komponentlarni tutadigan oqsillardir. murakkab oqsillar – oqsil va oqsil bo’lmagan qism – prostetik guruhdan tuzilgan. ferment murakkab oqsildan tashkil topgan bo’lsa prostetik guruhi – koferment, oqsil qismi – apoferment deb ataladi. kofermentlarning o’ziga xos muhim hususiyatlaridan biri shundan iboratki, ularni odam va hayvon organizmlari sintezlay olmaydi va shu sababli kofermentlar organizmga ozuqa tarkibida kirishi kerak. odam organizmiga ozuqa mahsulotlari tarkibida kirayotgan vitaminlar ko’pchilik hollarda aynan o’xshash (bir xil) yoki ularga strukturasi bo’yicha juda yaqin. ayrim hollarda ba'zi bir vitaminlar bir qator fermentlarning kofermentlari bo’lib hizmat qiladi yoki ularning tarkibiga kiradi (piridoksalfosfat – v6, tiaminpirofosfat – v1, koferment a – pantotenovaya kislota, nad va nad•f – rr, fmn va fad – v2 va h.k.). fermentlarning ta’sir mexanizmi e+s[es]  [es]  [er]e+r e-ferment, s-substrat, r-mahsulor oddiy va murakkab fermentlarning ta’sir qilish mexanizmi bir xil bo’lib, ularning markazlari bir biriga o’xshash vazifalarni bajaradilar. fermentlar katalizlaydigan reaktsiyalar har xil tezlikda …

4 / 28

sa2+,mg2+, co2+, mo2+, fe2+ va boshqalar bajaradi. allosterik fermentlarning faollanishi ularning har xil organik birikmalar bilan o’zaro ta'siri natijasida amalga oshadi. allosterik effektor ko’pchilik hollarda kichik molekulali modda bo’lib, regulyator-ferment qatnashadigan biokimyoviy jarayonning oraliq yoki ohirgi mahsuloti hisoblanadi. fermentlarning ingibitorlari ingibitorlari bir necha xil bo’lib, ularning orasida konkurent va nokonkurent ingibitorlar muhim rol o’ynaydi. konkurent ingibitorlarning strukturasi substratning strukturasiga juda o’xshash, shuning uchun ham u substrat bilan fermentning faol markazidagi bog’lanish joyiga konkurentlik qiladi. bunday ingibitorlar substratning ortiqcha miqdori bilan siqib chiqariladi. nokonkurent ingibitorlar fermentning faol markazi bilan emas, balki ferment molekulasining boshqa bir muhim qismi (masalan, sh-guruhi) bilan, ya'ni oqsil molekulasining nativ konformatsiyasini ushlab turishga javobgar qismi bilan aloqa qiladi (bog’lanadi). fermentlar xalqaro namenklaturaga ko’ra quyidagi sinflarga bo’linadi: oksidoreduktazalar transferazalar gidrolazalar liazalar izomerazalar ligazalar (sintetazalar) oksidoreduktazalar – oksidlanish-qaytarilish reaktsiyalarini tezlashtiradi. reaktsiyalarning borish tarziga qarab quyidagi sinfchalarga farqlanadi: degidrogenazalar, oksidazalar, gidroksilaz va oksigenazalar. 1. oksireduktazalar ‒ bu fermentlar oksidlovchi-qaytaruvchi fermentlar …

5 / 28

uhlarini o’tkazish (tashish)ni tezlashtiradi. o’tkazayotgan (tashiyotgan) atom guruhlariga qarab ular quyidagi sinfchalarga bo’linadi: metiltrasferazalar(-sn3), atsiltransferazalar(-soon), fosfotran-sferazalar (-n2ro4), aminotransferazalar (-nh2) 2. transferazalar ‒ har xil atom (yoki guruh, radikal)larni tashilishi reaksiyalarini katalizlaydi. ularning nomlanishi: “donor: tashiluvchi guruh-transferaza” shaklida amalga oshiriladi. masalan, metil-, formil-, atsetil-, amino-, fosfatransferazalar. gidrolazalar – oqsillar, lipidlar, uglevodlar, nuklein kislotalar va boshqalarni gidrolitik (suv ishtirokida) parchalanish reaksiyalarini katalizlaydi. gidrolazalarga barcha ovqat hazm qilish fermentlari kiradi.esterazalar, fosfatazalar, glyukozidazalar, peptidgidrolazalar sinfchalariga bo'linadi. 3. gidrolazalar ‒ organik moddalarning molekulalararo reaksiyasi bo‘lib, suv ishtirokida kechadigan, suv ajratish yo‘li bilan kechadigan sintez reaksiyalarini katalizlaydi. nomlanishi “substrat-gidrolaza” tartibida amalga oshiriladi. masalan, peptid- gidrolaza, glukozid-gidrolaza va h.k.. liazalar – organik moddalarni s–s, s–n, c–o bog`lari bo’yicha nogidrolitik (suv ishtirokisiz) parchalanishini katalizlaydi. ular so2, n2o, n2o, nn3 va boshqa murakkab guruhlarni uzib olishi mumkin. izomerazalar – organik moddalarning molekulalari ichidagi o’zgarishlarni, ya'ni bir izomerni boshqa izomerga aylanish jarayonlarini katalizlaydi. ligazalar yoki sintetazalar – atf yoki boshqa …

Want to read more?

Download all 28 pages for free via Telegram.

Download full file

About "fermentlar"

mavzu-6 mavzu-7 fermentlarning nomlanishi va tasniflanishi. sinflarning tasnifi. mavzuning rejasi fermentlarning nomlanishi va tasniflanishi 2.fermentlarning sinflarga bo’linishi 3. faollovchilar va ingibitorlar. fermentlar kimyoviy, nobiologik, ya’ni noorganik tabiatga ega bo‘lgan katalizatorlarga o‘xshash bo‘lgan qator umumiylik jihatlarga ega. bu umumiyliklar quyidagilardan iborat: 1. fermentlar so‘nggi mahsulot tarkibiga kirmaydi, reaksiya oxirida oldin qanday bo‘lsa, shundayligicha qoladi va kataliz jarayonida sarf bo‘lmaydi. 2. fermentlar termodinamika qonunlariga qarama-qarshi tavsifli reaksiyalarga kirishmaydi. 3. fermentlar, odatda, reaksiyaning muvozanat holatini o‘zgartirmaydi, faqat uni ketishini tezlashtiradi. fermentlar kimyoviy katalizatorlardan farqlanuvchi, ularning biolog...

This file contains 28 pages in PPTX format (365.2 KB). To download "fermentlar", click the Telegram button on the left.

Tags: fermentlar PPTX 28 pages Free download Telegram