fermentlarning struktura-funktsional tuzilishi va ta’sir etish mexanizmi

DOC 83.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1495784297_68322.doc fermentlarning struktura-funktsional tuzilishi va ta’sir etish mexanizmi fermentlarning struktura-funktsional tuzilishi va ta’sir etish mexanizmi reja: 1. fermentlar, ularning xossalari. 2. oddiy va murakkab fermentlar. fermentlarning faol va allosterik markazlari. 3. fermentlarning kofaktorlari. 4. fermentlarning ta’sir qilish mexanizmi va uning molekulyar asoslari. 5. fermentlar ta’sirining o`ziga xosligi. 1. fermentlar, ularning xossalari. fermentlar oqsil tabiatli biologik katalizatorlardir. “ferment” atamasi (lat. fermentum – achish) xvii asr boshlarida gollandiya olimi van gelmont tomonidan taklif etilgan bo`lib, u spirtli bijg`ish uchun qo`llanilgan edi. dastlabki davrda ferment so`zi faqat achish jarayoni bilan bog`liq holda qabul qilinib, achitqilarning o`zi achish fermenti deb qaralgan hamda ularning ta’siri tirik organizm bilan bog`liq, degan xulosaga kelingan. hujayradan tashqarida ta’sir etadigan biokatalizator, ya’ni tashkil topmagan fermentlar 1878 yilda kyune tomonidan fanga kiritilgan enzim (yunoncha enzym – “achitqi ichida” degan ma’noni bildiradi) nomi bilan yuritila boshlandi. 1897 yili byuxner tomonidan hujayradan glyukozani tirik achitqilar singari etil spirt va karbonat angidridga parchalaydigan …

in energiyaning aksincha bo`lgan qiymatlarida reaktsiya endergonik reaktsiya bo`lib, reaktsiya borishi uchun energetik imkoniyat bo`lmaydi, u boshqa bir ekzergonik reaktsiya bilan bog`langan holda o`tadi va bunda reaktsiyaning umumiy energetik balansi musbat bo`ladi. lekin ekzergonik reaktsiya borishining energetik imkoniyati bu reaktsiyaning tezligi haqida hech qanday ma’no bermaydi. masalan, benzinning kislorod ishtirokida yonishi keskin ekzergonik reaktsiya hisoblanadi, ammo benzin uglevodorodlarining odatdagi haroratda kislorod ishtirokida oksidlanishi deyarli sezilmaydi. fermentlar faollanish energiyasini pasaytirish bilan ximiyaviy reaktsiyalarni tezlatadilar. kataliz haqidagi tushunchalarga binoan, molekulalar reaktsiyaga kirishish oldidan “faollashgan holat” deb ataluvchi konfigurasiya davrini o`tishi lozim. bunday holatda molekulalar normal sharoitdagiga nisbatan ortiqroq energiyaga ega bo`ladi. bu energiya faollanish energiyasi deb atalib, ximiyaviy reaktsiya sur’atini aniqlovchi asosiy omildir. reaktsiyaning faollanish energiyasi qancha yuksak bo`lsa, uning sur’ati ham shuncha sekin va aksincha, faollanish energiyasi qanchalik kam bo`lsa, reaktsiya ham shu qadar tez boradi. faollanish energiyasi molekulalarning yaqinlashishi va reaktsiyaga kirisuviga to`sqinlik qilib turadigan kuchlar (energetik to`siq) ni engish …

etikada substrat nomi bilan yuritiladigan modda – s bilan qaytalama parchalanadigan ferment substrat kompleksini hosil qiladi. so`ngra bu kompleks reaktsiya mahsulotlariga (m) parchalanib, ferment erkin holda ajralib chiqadi: e + s ↔ e + m shuni ta’kidlab o`tish zarurki, bunday faollanish energiyasi qanday miqdorda kamaysa, reaktsiya ham shu darajada tezlashadi, deb xulosa chiqarish kerak emas. faollanish reaktsiyasining bir qadar kamayishi reaktsiya sur’atini ancha oshirib yuborishi mumkin. har bir ferment har bir katalizator singari reaktsiya tezlatishda ma’lum bir chegaraga ega. demak, ferment boshlang`ich modda va reaktsiya mahsulotining erkin energiyasini o`zgartirishga ta’sir etmaydi. fermentlarning ferment bo`lmagan katalizatorlarga o`xshashlik va farqlari. fermentlar va ferment bo`lmagan katalizatorlar katalizning umumiy qonuniyatlariga bo`ysungan holda quyidagi o`xshashliklarga ega: 1. fermentlar faqat energetik imkoniyati bor reaktsiyalarni katalizlaydi. 2. ular hech qachon reaktsiya yo`nalishini o`zgartirmaydi. 3. fermentlar qaytar reaktsiya muvozanat holatini o`zgartirmasdan reaktsiyani tezlatadi. 4. ular reaktsiya jarayonida sarf bo`lmaydilar. shu sababli hujayradagi ferment biror bir ta’sirga uchramaguncha ishlayveradi. …

yadi, reaktsiya 1000 marta tezlashadi va pufakcha holida ajralib chiqayotgan kislorod ko`rinadi. vodorod peroksidni parchalovchi katalaza fermenti esa faollanish energiyasini 4 marta pasaytirgan holda peroksidning parchalanish reaktsiyasini milliard marta tezlashtiradi. reaktsiya yuqori darajada jadallik bilan borishi natijasida ajralib chiqayotgan kislorod pufakchalari “qaynayotgan”ga o`xshaydi. fermentning bitta molekulasi odatdagi harorat (37°c) da bir daqiqada moddaning mingdan milliongacha molekulalarini katalizlashi mumkin. bunday tezlikdagi kataliz anorganik katalizatorlar uchun imkoniyatsiz hisoblanadi. 2. fermentlar yuqori darajadagi spesifiklikka ega, ya’ni ularning katalitik ta’siri ma’lum turdagi ximiyaviy reaktsiya bilan chegaralanadi. masalan, platina turli xil reaktsiyalarda katalizator sifatida ishlatiladi, ayrim fermentlar esa moddaning faqat bir stereoizomeriga ta’sir qiladi. fermentlarning yuqori darajadagi spesifikligi moddalar almashinuvini qat’iy oqim bo`yicha yo`naltirishga imkon beradi. 3. fermentlar ximiyaviy reaktsiyalarni “yumshoq” sharoitda, ya’ni odatdagi bosim, yuqori bo`lmagan harorat (37°c atrofida) va muhit ph i neytralga yaqin bo`lgan sharoitda katalizlaydi. ular bu xossalari bilan katta bosim, muhitning ph i va harorat yuqori bo`lgan sharoitlarda ta’sir qiladigan …

ayishini bildiradi va aksincha, qo`shimcha miqdor ferment hosil qilish organizm hujayralarining moslashish usullaridan biri hisoblanadi. 2 oddiy va murakkab fermentlar. fermentlarning faol va allosterik markazlari. oqsillar struktura tuzilishining barcha xususiyatlari fermentlar uchun ham tegishlidir. ular ham 4 ta tuzilish darajasiga ega: birlamchi, ikkilamchi, uchlamchi va to`rtlamchi. to`rtlamchi strukturaga ega fermentlar protomer (subbirliklar) dan tuzilgan. barcha oqsillar singari fermentlar ham oddiy (protein-ferment) va murakkab (proteid-ferment) ga bo`linadi. murakkab fermentlar apoferment – oqsil qismi va oqsil bo`lmagan qism – kofaktorlardan iborat. fermentlarning kofaktorlari bular – metall ionlari va kofermentlar(organik birikmalar)dir. apoferment va kofaktorlar alohida bo`lganda katalizator sifatida faollikka ega bo`lmaydi. apoferment va kofaktor alohida faol emasdir, ularning birikishi faol fermentni hosil qiladi va uni xoloferment deyiladi. kofaktorlar termostabil moddalardir, ko`pchilik moddalar qizitilganda faolligini yo`qotadi. fermentativ katalizning juda nozik spesifikligi va boshqa xususiyatlarini o`rganish oraliq kompleksning hosil bo`lishida fermentning bir emas, balki bir necha funksional guruhlari substrat molekulasining muvofiqlik, ya’ni ximiyaviy va fazoviy …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "fermentlarning struktura-funktsional tuzilishi va ta’sir etish mexanizmi"

1495784297_68322.doc fermentlarning struktura-funktsional tuzilishi va ta’sir etish mexanizmi fermentlarning struktura-funktsional tuzilishi va ta’sir etish mexanizmi reja: 1. fermentlar, ularning xossalari. 2. oddiy va murakkab fermentlar. fermentlarning faol va allosterik markazlari. 3. fermentlarning kofaktorlari. 4. fermentlarning ta’sir qilish mexanizmi va uning molekulyar asoslari. 5. fermentlar ta’sirining o`ziga xosligi. 1. fermentlar, ularning xossalari. fermentlar oqsil tabiatli biologik katalizatorlardir. “ferment” atamasi (lat. fermentum – achish) xvii asr boshlarida gollandiya olimi van gelmont tomonidan taklif etilgan bo`lib, u spirtli bijg`ish uchun qo`llanilgan edi. dastlabki davrda ferment so`zi faqat achish jarayoni bilan bog`liq holda qabul qilinib, achitqilarning o`zi a...

DOC format, 83.0 KB. To download "fermentlarning struktura-funktsional tuzilishi va ta’sir etish mexanizmi", click the Telegram button on the left.

Tags: fermentlarning struktura-funkts… DOC Free download Telegram