obraz va obrazlilik

PPTX 26 pages 3.4 MB Free download

26 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.4 MB

File type PPTX

Pages 26

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 26

prezentatsiya powerpoint 3-mavzu: obraz va obrazlilik reja: 3.1.obraz va obrazlilik. 3.2.badiiy obraz haqida tushuncha. 3.3.obrazlilik va uning xususisyatlari. 3.4.inson obrazi va uning yaratuvchi xususiyatlar. 3.5.badiiy obraz turlari. 3.1.obraz va obrazlilik. san'atkor badiiy obraz vositasida dunyoni anglaydi, o`zi anglagan mohiyatni va o`zining anglanayotgan narsaga hissiy munosabatini ifodalaydi. shu ma'noda obraz adabiyot va san'atning fikrlash shakli, usuli sanaladi; obrazlar vositasida fikrlagani uchun ham adabiyot va san'atga xos fikrlash tarzi "obrazli tafakkur" deb yuritiladi. "obraz" termini rus tilidan olingan bo`lib, o`zbekcha tarjimada "aks" degan ma'noni anglatadi. masalan, kishining oynadagi aksiga nisbatan ham "obraz" deb aytiladi. biroq, bilasizki, so`zning lug`aviy ma'nosi bilan istilohiy ma'nosi farqlanadi: lug`aviy ma'no bilan istilohiy ma'no orasida tutash nuqtalar bo`lsa-da, mutaxassis istiloh ostida konkret ma'noni tushunmog`i lozim bo`ladi. shunga ko`ra, biz "obraz" deganda adabiyot va san'atning tafakkur shakli bo`lmish badiiy obrazni nazarda tutamiz. 3.2.obraz haqida tushuncha. badiiy obraz borliqning (undagi narsa, hodisa v.h.) badiiy asardagi aksi. biroq badiiy obraz o`sha …

2 / 26

ynagan muammolarni badiiy idrok etadi. 3.3.obrazlilik va uning xususisyatlari. badiiy obrazning muhim xususiyatlaridan yana biri uning metaforikligi sanaladi. bu o`rinda "metaforiklik"ni keng ma'noda tushunish, uni "o`xshashlik"ning o`zi bilangina bog`lab qo`ymaslik lozim. ya'ni, "metaforiklik" deganda badiiy obrazning bir narsa mohiyatini boshqa bir narsa orqali ochishga intilishi, san'atga xos fikrlash yo`sini tushuniladi. adabiyotshunoslikda "badiiy obraz" atamasi ham keng, ham tor ma'nolarda ishlatiladi. keng ma'noda "badiiy obraz" deganda borliqning san'atkor ko`zi bilan ko`rilgan va ijodiy qayta ishlangan har qanday aksi (jonivorlar, narsa-buyumlar, hodisalar, tabiat obrazlari) nazarda tutilsa, tor ma'noda badiiy asardagi inson obrazi tushuniladi. borliqni badiiy idrok etishni maqsad qilgan badiiy adabiyotning asosida inson obrazi turadi, chunki borliqning o`zida inson shu xil mavqe egallaydi. shunday ekan, borliqni badiiy idrok etishni maqsad qilgan badiiy adabiyotning bu yo`ldagi asosiy vositasi inson obrazi bo`lishi tabiiy hamdir mazkur fikrni obrazlar tizimidagi darajalanish yaqqol ko`zga tashlanadigan katta epik asarlar misolida tushunish va tushuntirish qulayroq. bu xil asarlarda boshqa …

3 / 26

idan berilgan ta'rif "muallif xarakteristikasi" deb yuritiladi. muallif xarakteristikasida obrazning fe'l-atvoriga xos asosiy xususiyatlar bayon qilinadi. odatda muallif xarakteristikasi asarning boshlanish qismlarida yoxud konkret obraz asarga kirib kelgan o`rinlarda beriladi. muallif xarakteristikasi o`quvchida personaj haqida yaxlit tasavvur hosil qilib, uning keyingi xatti-harakatlarini, gap-so`zlarini anglashida muhim ahamiyat kasb etadi. badiiy asarda to`laqonli inson obrazini yaratishdagi muhim unsurlardan biri badiiy psixologizm sanaladi. badiiy psixologizm deyilganda personaj ruhiyatining ochib berilishi, uning xatti-harakatlari, gap-so`zlarining psixologik jihatdan asoslanishi tushuniladi va u mazkur vazifalarni amalga oshirishga xizmat qiluvchi qator usul, vositalarni o`z ichiga oladi. personaj o`y-kechinmalari, his-tuyg`ularining "ichki monolog", "ong oqimi" tarzida yoki muallif tilidan (o`ziniki bo`lmagan avtor gapi) bayon qilinishi psixologik tasvirning bevosita shakli hisoblanadi. asarda personaj ruhiyatining uning xatti-harakatlari, gap-so`zlari, yuz-ko`z ifodalari(mimikasi), undagi fiziologik o`zgarishlarni ko`rsatish orqali ochib berilishi bilvosita psixologik tasvirdir. adabiy asarda xarakter ruhiyatini ochish, umuman, inson obrazini yaratishning muhim vositalaridan yana biri personaj nutqidir. zamonaviy nasrda dialog salmog`ining ortishi barobari personaj …

4 / 26

atlardan tasnif etiladi: 1) predmetlilik darajasiga ko`ra; 2) badiiy umumlashtirish darajasiga ko`ra; 3) ifoda va tasvir planlari munosabatiga ko`ra. obrazning predmetlilik darajasi deyilganda o`sha obraz tasvirlayotgan narsaning ko`lami nazarda tutiladi. bu jihatdan badiiy reallik to`rtta satxdan tarkib topadi: 1) detal obrazlar; 2) voqeahodisalar obrazi; 3) xarakter va sharoit; 4) dunyo va taqdir obrazi (badiiy reallik). umumlashtirish darajasiga ko`ra ham badiiy obrazning qator ko`rinishlari — individual obraz, xarakter, tipik obraz kabilar ajratiladi. biroq, aytish kerakki, ularning orasidagi farq doim ham yaqqol ko`zga tashlanavermaydi, ya'ni, bu xil bo`linishda muayyan darajada shartlilik saqlanib qoladi. individual obraz deyilganda o`zigagina xos bo`lgan fe'l-atvori, gap-so`zlari, betakror xarakter xususiyatlari bilan namoyon bo`luvchi obrazlar tushuniladi umumlashtirish darajasiga ko`ra yana badiiy obrazning motiv, topos, arxetip deb yuritiluvchi ko`rinishlari ham ajratiladi. motiv (motiv obraz) shakliy va mazmuniy jihatlardan muayyan turg`unlik kasb etgan, bir yoki bir necha ijodkorning asarlarida qaytarilib turishi bilan ularning ijodiy intilishlarini namoyon etib turuvchi obrazdir. masalan, cho`lpon …

5 / 26

rgi adabiyotgacha ko`rish mumkin bo`ladi. arxetip konstruksiya va sxemalardan o`ziga xos "syujet va syujet holatlari" jamg`armasi hosil bo`ladiki, ular asardan asarga, davrdan davrga ko`chib yuradi. masalan, "bulbul — gul — chaqirtikanak» sxemasi xalq og`zaki ijodiga mansub ertak va dostonlarda («tohir — zuhra — qorabotir»), mumtoz she'riyat («oshiq — yor — ag`yor») va dostonchilikda («farhod — shirin — xisrav»), hozirgi adabiyotda («otabek — kumush — xomid», «yo`lchi — gulnor — mirzakarimboy» va b.) turlicha talqinlarini topganini ko`rish mumkin. savol va topshiriqlar: 1.«badiiy obraz badiiy adabiyot va san'atning tafakkur shakli» deyilishining boisini tushuntirib bering. 2.badiiy obrazning konkretliligi deganda nimani tushunasiz? 3. badiiy adabiyot individuallashtirish orqali umumlashtirishga intilishini o`z misolingizda tushuntiring. 4. badiiy obrazning ko`p ma'nolilik kasb etishi nimalarga bog`liq deb bilasiz? 5. badiiy adabiyotda inson obrazining markaziy o`rin tutishi nimaga bog`liq? 6. inson obrazini yaratish vositalari qaysilar? ularni konkret bir misol orqali tushuntirib bering. 1. boboev t. adabiyotshunoslik asoslari. - t.: o’zbekiston, …

Want to read more?

Download all 26 pages for free via Telegram.

Download full file

About "obraz va obrazlilik"

prezentatsiya powerpoint 3-mavzu: obraz va obrazlilik reja: 3.1.obraz va obrazlilik. 3.2.badiiy obraz haqida tushuncha. 3.3.obrazlilik va uning xususisyatlari. 3.4.inson obrazi va uning yaratuvchi xususiyatlar. 3.5.badiiy obraz turlari. 3.1.obraz va obrazlilik. san'atkor badiiy obraz vositasida dunyoni anglaydi, o`zi anglagan mohiyatni va o`zining anglanayotgan narsaga hissiy munosabatini ifodalaydi. shu ma'noda obraz adabiyot va san'atning fikrlash shakli, usuli sanaladi; obrazlar vositasida fikrlagani uchun ham adabiyot va san'atga xos fikrlash tarzi "obrazli tafakkur" deb yuritiladi. "obraz" termini rus tilidan olingan bo`lib, o`zbekcha tarjimada "aks" degan ma'noni anglatadi. masalan, kishining oynadagi aksiga nisbatan ham "obraz" deb aytiladi. biroq, bilasizki, so`zning lug`aviy ma'no...

This file contains 26 pages in PPTX format (3.4 MB). To download "obraz va obrazlilik", click the Telegram button on the left.

Tags: obraz va obrazlilik PPTX 26 pages Free download Telegram