erning issiqlikmaydoni

PPTX 27 pages 4.5 MB Free download

27 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 4.5 MB

File type PPTX

Pages 27

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 27

mavzu: erning issiqlik maydoni mavzu: erning issiqlik maydoni reja: 1) issiqlik oqimining manbalari 2) issiqlik oqimi hodisasi va uning o'lchov birliklari 3) issiqlik oqimining ko'rinishlari: konvektiv va konduktiv oqim tushunchalari 4) okean tubidagi gidrotermlar – “qora kashandalar” 5) plyum-tektonika yoki issiqlik nuqtalari issiqlik oqimining manbalari erdagi issiqlik oqimining asosiy manbai ananaviy fikrga ko'ra radioaktiv elementlarning parchalanishidan chiqadigan issiqlik energiyasi hisoblanadi. so'nggi yillardagi tadqiqotlar asosida radiogen manbadan tashqari issiqlik oqimining boshqa manbalari ham mavjud ekanligi isbot qilib berildi. bular: erning merosiy issiqlik energiyasi, gravitatsion differentsiyalanish energiyasi, erga oy va ayniqsa quyoshning gravitatsion ta'siri energiyasi. issiqlik oqimining manbalari radiogen issiqlik xix – xx asrlar oralig'ida radioaktivlik kashf qilingunga qadar, erning issiqligi kant-laplas farazi deb ataluvchi kosmogenik qarashga muvofiq uning birlamchi olovli-suyuq holatidan meros bo'lib qolgan deb tasavvur qilinar edi. ammo, bu fikr er sovishi vaqtini, ya'ni yoshini 100 mln yildan oshmasligi haqidagi fikrga asoslanishini talab etardi. radioaktivlik hodisasini kashf qilinishi er qobig'ida …

2 / 27

oz miqdorda ajralishi bilan ham tasdiqlanadi. issiqlik oqimining manbalari erning merosiy issiqligi bu manba erning akkretsiya va qisman protoplaneta davrlaridan meros bo'lib o'tgan. avvalgi fikrlardan farqli, er protoplaneta disk ko'rinishida bir muncha qizishga duchor bo'lgan. bo'lajak er paydo bo'lish oblastida harorat 1000-1200 k gacha etgan. akkretsiya jarayonida er juda sezilarli darajada qizigan va uning sathida yoki uncha katta bo'lmagan chuqurlikda “magmatik okean” ni hosil bo'lishini ta'minlagan. ammo, bu akkretsion issiqlikning qancha miqdori hozirgi davrgacha saqlanib qolganligini va uning sayyoramiz energetik balansidagi roli qandayligini xisoblashning imkoni yo'q. chuqurlik gravitatsion differentsiyallanishining issiqligi 1971 yili rossiya fizik-matematik olimi, geolog o.g. soroxtin radioaktiv elementlar parchalanishidan chiqadigan issiqlik erning asosiy energiyasi degan fikrni shubha ostiga oladi. u erning isishida asosiy manba sifatida mantiya va yadro chegarasida sodir bo'ladigan gravitatsion differentsiyalanish jarayoni haqidagi fikrni ilgari suradi. bu fikr to'g'riligi so'nggi yillarda o'z tasdig'ini topmoqda. masalan, o'rta okean tizmasining o'q qismida jadal issiqlik oqimini ajralish jarayoni kashf …

3 / 27

atsion differentsiyallanishning yagona chuqurligi emas. yanada chuqurroqda bunday gravitatsion differentsiyallanish manbai tashqi va ichki yadro oralig'idagi chegara hisoblanadi. chunki, ichki yadro temir va temir-nikel aralashmasidan, tashqi yadro esa – kislorod, oltingugurt, kremniy kabi elementlarga boy. erning asrlar mobaynida sovishi bilan bog'liq ichki qattiq yadroning kattalashishi bu engil aralashmalarni tashqi yadroga siqib chiqarilishiga olib kelgan. gravitatsion differentsiyallanishning boshqa chuqurligi – ostki va yuqori mantiyaning chegarasi bo'lib, issiqlik ajralishi jarayoni ular oralig'idagi kimyoviy tarkibning farqi (ostki mantiya yuqori mantiyaga nisbatan temir bilan ko'proq boyigan) bilan bog'liq. gravitatsion differentsiyallanishning yana bir sathi – bu astenosfera va litosfera chegarasi. bu zonada peridotitli mantiya moddasidan iborat bazalt fraktsiyasining erishi ro'y beradi. so'ng, yuqoriga ko'tarilib, er qobig'ini ko'paytiradi. ammo, differentsiatsiyallanish qobiqning o'zida ham davom etadi – ostki (yoki o'rta) qobiqda granit erishmasi hosil bo'lishi yuz beradi va monad ravishda yuqoridagi granit-gneysli qat kattalashib boradi. barcha bu jarayonlar er issiqlik balansining shakllanishiga o'z hissasini qo'shadi. issiqlik oqimining …

4 / 27

suvli dengizlarda va kam miqdorda – okeanlarda va astenosferada yuzaga keladi. bu vaziyatda oy ta'sir kuchi haqida fikr ketayapti. quyosh ta'sir kuchining omili esa oy ta'sir kuchi omilining 20 %ini tashkil etadi. ammo, geologik o'tmishda oy va er orasidagi masofa hozirgiga nisbatan kam bo'lgan. ta'sir kuchi issiqligining miqdori ham erning issiqlik balansida monand ravishda anchagina ko'p miqdorda bo'lgan. ayniqsa bunday xususiyat er rivojining ertangi – togeologik bosqichiga, o'rta arxeygacha bo'lgan vaqtga taaluqli. o.g. soroxtin va s.a. ushakov er va oy bir vaqtda hosil bo'lganligi va bu bosqichda astenosfera mavjud bo'lmaganligi haqidagi fikrga asoslanib, oy hosil bo'lishidan so'ng darrov ta'sir kuchi energiyasi generatsiyasining tezligi hozirgi erdagi endogen issiqlik generatsiyasi tezligidan 13 marotaba ortiq bo'lgan va ta'sir kuchi balandligi 1 km dan oshgan debgan xulosaga kelganlar. bu mualliflar tadqiqotiga ko'ra, 4,6 – 4 mlrd yil muqaddam oralig'ida oyning ta'sir kuchi hisobiga er taxminan qo'shimcha 500 os ga qizigan bo'lishi mumkin. kechki arxeyda, …

5 / 27

lar genezisi muammolarini o'rganishda va ularning mohiyatini ochishda kalit vazifasini bajaradi. issiqlik o'lchov birligi si da asosan tselsiy - os” – ishlatiladi. lekin, issiqlik o'lchovining boshqa birliklari ham fanda ma'lum. ulardan ko'p hollarda mutaxassislar foydalanadigan issiqlik o'lchov birliklari: mkkal/sm2s; mvt/m2; kal/os ∙ g; dj/os x kg; kal/sm ∙ s ∙ os; vt/m ∙ os. bu birliklar orasida issiqlikning metrik birligi o'lchovidan er qa'ridan ko'tarilayotgan issiqlik oqimini o'lchashda foydalaniladi - mvt/m2. metrik birlikni boshqa birliklar bilan o'zaro mutanosibligi quyidagi ko'rinishda bo'ladi. issiqlik oqimi birligi (iob) = 1 mkkal/sm2 s = 41,8 mvt/m2 (1,4 iob = 60 mvt/m2) ∙ 1 kal/os ∙ g = 4180 dj/os ∙ kg (0,24 kal/os ∙ g = 1000 dj/os kg) ∙ 1 kal/sm ∙ s ∙ os = 418 vt/m ∙ os (0,007 kal/sm ∙ s ∙ os = 3 vt/m ∙ os). issiqlik oqimi hodisasi va uning o'lchov birliklari konvektiv va konduktiv oqim tushunchalari er …

Want to read more?

Download all 27 pages for free via Telegram.

Download full file

About "erning issiqlikmaydoni"

mavzu: erning issiqlik maydoni mavzu: erning issiqlik maydoni reja: 1) issiqlik oqimining manbalari 2) issiqlik oqimi hodisasi va uning o'lchov birliklari 3) issiqlik oqimining ko'rinishlari: konvektiv va konduktiv oqim tushunchalari 4) okean tubidagi gidrotermlar – “qora kashandalar” 5) plyum-tektonika yoki issiqlik nuqtalari issiqlik oqimining manbalari erdagi issiqlik oqimining asosiy manbai ananaviy fikrga ko'ra radioaktiv elementlarning parchalanishidan chiqadigan issiqlik energiyasi hisoblanadi. so'nggi yillardagi tadqiqotlar asosida radiogen manbadan tashqari issiqlik oqimining boshqa manbalari ham mavjud ekanligi isbot qilib berildi. bular: erning merosiy issiqlik energiyasi, gravitatsion differentsiyalanish energiyasi, erga oy va ayniqsa quyoshning gravitatsion ta'siri energiyasi....

This file contains 27 pages in PPTX format (4.5 MB). To download "erning issiqlikmaydoni", click the Telegram button on the left.

Tags: erning issiqlikmaydoni PPTX 27 pages Free download Telegram