jigar o’t-yo’llari tizimi

PPT 42 pages 1.8 MB Free download

42 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.8 MB

File type PPT

Pages 42

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 42

jigar biokimyosi o’zbekiston respublikasi sog’liqni saqlash vazirligi osiyo xalqaro universiteti “klinik fanlar” kafedrasi jigar o’t-yo’llari tizimi ma’ruzachi : o’qituvchi axmedov shamshod reja: jigarning asosiy funktsiyalari jigarda mikrosomal oksidlanish va konyugatsiya reaktsiyalari gem katabolizmi, sarikliklar turlari jigarning uglevod, lipid va oksil almashinuvidagi roli jigar tukimasining 80%ni gepatotsitlar, 15%ni endotelial xujayralar (ularning 40% kupfer xujayralariga tugri keladi) tashkil etadi. jigar organizm gomeostazini bir meyorda ushlab turishda katta axamiyatga ega. jigar quyidagi asosiy jarayonlarni amalga oshirishda qatnashadi: karbonsuvlar almashinuvida; oqsillar almashinuvida va ular almashinuvining oxirgi mahsuloti bo'lgan siydikchil sintezida; yog'lar almashinuvida va ularning hazm bo'lishida zarur omil bo'lgan kislotalar sintezi va o't hosil qilishda; boshqa a'zolar uchun zarur bo'lgan moddalar sintezida, ya'ni glyukoza, keton tanachalar va qon plazmasi oqsillarining sintezlanishida; organizmda modda almashinuvi jarayonlarida hosil bo'ladigan va tashqi muhitdan organizmga tushgan zaharli moddalarni zararsizlantirishda; metabolizm natijasida hosil bo'lgan ayrim moddalarni (xolesterin, o't kislotalari, o't pigmentlari va boshqa moddalar) ichakka ajratib turishda; qon aylanishini …

2 / 42

setillanish, aminokislotalarni biriktirish bilan borib, reaktsiyalarni jigar endoplazmatik turi fermentlari katalizlaydi. mikrosomalarda gidroksillash reaktsiyasi monooksigenaza fermentlari ishtirokida amalga oshiriladi. bu reaktsiya tsitoxrom r-450 ishtirokida kuyidagi boskichlarda boradi: 1. tsitoxrom r-450 fermenti (fe3+) substrat (s) bilan birikib ferment-substrat kompleksi xosil kiladi. 2. tsitoxrom r-450 tarkibidagi temir fe2+ ga kaytariladi. bu reaktsiya nadfn-reduktaza ishtirokida borib, u ferment substrat kompleksiga kislorodni birikishini amalga oshiradi. 3. bir atom kislorod substratni oksidlanish uchun, yana bir atomi suv molekulasini xosil kilishga sarflanib tsitoxrom r-450 tarkibidagi temir yana uch valentlikka (fe3+) utadi. 4. oksidlangan substratning eruvchanligi oshadi va metabolitik reaktsiya osonlashadi. tsitoxrom r-450 substratning keyingi molekulasi bilan reaktsiyaga kirishadi. ksenobiotiklar birinchi bosqichda oksigenazalar ishtirokida oksidlanadilar. oksidlangan moddalar ikkinchi bosqichda udfgk eki fafs transferazalari ishtirokida kon'yugatsiyaga uchraydilar. jigarning karbonsuvlar (uglevodlar) almashinuvida tutgan o'rni kondagi glyukoza miqdorini bir meyorda saqlashda ishtirok etadilar. karbonsuvlar almashinuvini boshqarish va qondagi glyukoza miqdorini bir meyorda saqlashda ishtirok etadilar. jigar xujayralari faoliyatining buzilishi qonda …

3 / 42

sa bo'ladigan aminokislotalar, azot guruhini tutuvchi birikmalar va nuklein kislotalarni oddiy birikmalardan sintezlash; aminokislotalar va azot tutuvchi moddalarni ajratib olib, azotli asoslar – adenin va guanindan siydik kislotasini, gemdan o't pigmentlarini hosil qilish va zararsizlantirish. oqsillar meyoridan ko'proq iste'mol qilingan taqdirda ulardan hosil bo'lgan ortiqcha miqdordagi aminokislotalarni glyukozaga aylantirib (glyukoneogenez) glikogen zahirasini boyitadi, keton tanachalarini sintezlaydi. transaminlanish, dezaminlanish va qayta aminlanish fermentlaridan tashqari ayrim aminokislotalar almashinuvida ishtirok etuvchi maxsus fermentlar ham jigarda joylashgan. shuning uchun jigar faoliyatining turli o'zgarishlari ayrim aminokislotalar almashinuvlarining buzilishiga olib keladi. masalan: metionin aminokislotasining almashinuvi uni aktivlanishi bilan borib, bu jarayon jigardagi maxsus ferment (metioninadenoziltransferaza) va atf ishtirokida boradi. glutamatalaninaminotransferaza va glutamattirozinaminotransferaza asosan jigarga xos fermentlar jumlasidan bo'lib, jigar xujayralarining jarohatlanishi natijasida qonga yuvilib chiqib faolligi 100 marotaba oshib ketishi kuzatiladi. jigarda albumin, globulin, protrombin, prokonvertin kabi oqsillardan tashqari 90-95% glikoproteinlar, sial kislotalari, yukori va past zichlikka ega bo'lgan lipoproteinlar, tserruloplazmin, transferrin ham sintezlanadi. jigarda ishlab …

4 / 42

bolalarda jigar tarkibidagi oqsil almashinuvida ishtirok etuvchi ayrim fermentlar faolligining pastligi tufayli kasalliklar kelib chiqishi mumkin: 1. giperfenilalaninemiya va gipertirozinemiya: bu hastalikda jigarda fenilalaningidroksilaza etishmasligi natijasida qonda fenilalanin, fenilsirka, fenilsut, fenilpirouzum kislotalarning miqdorini oshib ketadi. bola tug'ilganidan 2-4 oydan sung aytib o'tilgan fermentlar ishlab chiqariladi va natijada tirozin va fenilalanin aminokislotalarining miqdori me'yoriga keladi. aks holda bu metabolitlar miyani zaharlanishiga olib kelishi mumkin 2. gipoproteinemiya – qon zardobi oqsillari sintezining susayishi hisobiga kelib chiqadi. bu holatda bolalar organizmida, qondagi oqsilning miqdori 50 g/l gacha, albuminlar miqdori esa – 30 g/l gacha pasayadi. bola 2-3 yoshga etganda normal holatga qaytishi mumkin. 3. gipoprotrombinemiya yoki bolalarning gemorragik kasalligi ham deyiladi. protrombin oqsilining etarli sintezlanmasligidan kelib chiqib uning miqdori bola 3-4 oylikka etganda normallashdi. albuminlar – umumiy oqsil miqdorining 55-60% ni tashkil qiladi. gistidinemiya. jigar gistidin aminokislotasi almashinuvidagi asosiy a'zo bo'lib, gistidin – ammiak – liaza fermentini tutadi. bu fermentning etishmasligi gistidinni urokanin …

5 / 42

$vidagi ishtiroki. odam jigarida bir kecha – kunduzi 500-700 ml o't suyuqligi ishlab chiqariladi. jigardagi o't suyuqligi tarkibida 2-14 g\l, o't pufagida esa 115 g\l hisobida o't kislotalari bo'ladi. jigar o'tining solishtirma og'irligi 1,010 bo'lib, o't pufagida esa 1,026-1,050 ga teng. o'tning quruq qismini asosan o't kislotalari tashkil qiladi. o't kislotalarning 80-90% xolesterindan hosil bo'ladi. jigar yog' kislotalarning betta-oksidlanishida ham ishtirok etadi. katta yoshdagilar jigarida bir sutkada 80 mg xolesterin sintezlanadi. jigarning pigment almashinuvidagi ishtiroki bir kecha-kunduzda retikuloendotelial to'qimalarda (qora taloq, jigar va suyak ko'mikida) qizil qon tanachalari 1% gacha nobud bo'ladi va ulardan 7,5 g. ga yaqin gemoglobin ajraladi. undan tashqari 15-25% bilirubin gemni o'zida saqlovchi moddalar (mioglobin, tsitoxromlar, peroksidaza va boshqalar) dan hosil bo'ladi. eritrotsitlar umri 110-120 kun bo'ladi. 1g gemoglobin parchalanganda 34 mg bilirubin hosil bo'ladi. gemoglobindan globin va gem, gem dan bilirubin hosil bo'ladi. gemdan bilirubingacha bo'lgan jarayon ept membranalarida juda murakkab va uzviy bog'liq reaktsiya …$

Want to read more?

Download all 42 pages for free via Telegram.

Download full file

About "jigar o’t-yo’llari tizimi"

jigar biokimyosi o’zbekiston respublikasi sog’liqni saqlash vazirligi osiyo xalqaro universiteti “klinik fanlar” kafedrasi jigar o’t-yo’llari tizimi ma’ruzachi : o’qituvchi axmedov shamshod reja: jigarning asosiy funktsiyalari jigarda mikrosomal oksidlanish va konyugatsiya reaktsiyalari gem katabolizmi, sarikliklar turlari jigarning uglevod, lipid va oksil almashinuvidagi roli jigar tukimasining 80%ni gepatotsitlar, 15%ni endotelial xujayralar (ularning 40% kupfer xujayralariga tugri keladi) tashkil etadi. jigar organizm gomeostazini bir meyorda ushlab turishda katta axamiyatga ega. jigar quyidagi asosiy jarayonlarni amalga oshirishda qatnashadi: karbonsuvlar almashinuvida; oqsillar almashinuvida va ular almashinuvining oxirgi mahsuloti bo'lgan siydikchil sintezida; yog'lar almashinuvida v...

This file contains 42 pages in PPT format (1.8 MB). To download "jigar o’t-yo’llari tizimi", click the Telegram button on the left.

Tags: jigar o’t-yo’llari tizimi PPT 42 pages Free download Telegram