jigar

DOCX 15 pages 26.8 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 26.8 KB

File type DOCX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

jigar reja: 1. jigar tushunchasi va umumiy tavsif 2. jigarning inson organizmidagi ahamiyati 3. jigarning anatomiya va tuzilishi xulosa foydalanilgan adabiyotlar jigar faqat umurtqali hayvonlarda joylashgan asosiy metabolik organ boʻlib, u organizmni detoksifikatsiya qilish, hazm qilish va oʻsish uchun zarur boʻlgan oqsillar va biokimyoviy moddalarni sintez qilish kabi koʻplab muhim biologik funksiyalarni bajaradi. odamlarda u qorinning oʻng yuqori kvadrantida, diafragma ostida joylashgan va asosan pastki oʻng qovurogʻa bilan himoyalangan. uning boshqa metabolik rollariga uglevod almashinuvi, gormonlar ishlab chiqarish, glyukoza va glikogen kabi ozuqa moddalarini aylantirish va saqlash va qizil qon hujayralarining parchalanishi kiradi. jigar odam va hayvonlarda ovqatning hazm boʻlishi va soʻrilishida qatnashadi, yogʻ va uglevodlarni zaxiraga yigʻadi. xordali hayvonlar va odamda jigar — murakkab, hayot uchun muhim aʼzo. baliq va amfibiyalarda jigar sudralib yuruvchilar, qushlar va sut emizuvchilardagiga nisbatan kattaroq; yirtqich hayvonlarda oʻtxoʻr hayvonlarnikiga nisbatan katta. jigar shakli hayvonning gavda tuzilishiga bogʻliq. odamda jigar — organizmdagi eng katta bez …

2 / 15

lantatsiyasi toʻliq jigar yetishmovchiligi uchun yagona imkoniyat boʻlib qolmoqda. tuzilishi jigar toʻq qizil-jigarrang, xanjar shaklidagi organ boʻlib, hajmi va shakli teng boʻlmagan ikkita boʻlakka ega. odam jigarining ogʻirligi odatda, taxminan 1,5 kilogramm va kengligi taxminan 15 santimetrni tashkil qiladi. jismoniy shaxslar oʻrtasida sezilarli darajada farq bor, standart mos yozuvlar diapazoni erkaklar uchun 970–1860 gramm va ayollar uchun 600–1770 g ni tashkil qiladi. bu inson tanasidagi eng ogʻir ichki organ va eng katta bezdir. u qorin boʻshligʻining oʻng yuqori kvadrantida, diafragma ostida, oshqozonning oʻng tomonida va oʻt pufagi ustida joylashgan. jigar ikkita yirik qon tomirlari bilan bogʻlangan: jigar arteriyasi va portal vena. portal vena butun oshqozon-ichak traktidan, shuningdek, taloq va oshqozon osti bezidan hazm qilingan oziq moddalarga boy qonni olib yuradi. ushbu qon tomirlari jigar sinusoidlari deb ataladigan kichik kapillyarlarga bo'linadi, keyinchalik ular jigar lobullariga olib keladi. jigar lobulalari jigarning funksional birliklari hisoblanadi. har bir lobula asosiy metabolik hujayralar boʻlgan millionlab …

3 / 15

olib oʻtish uchun jigar venasiga qoʻshiladi. lobulaning oʻziga xos tarkibiy qismi — bu lobulaning har bir burchagi bo'ylab joylashgan portal triadasi. portal triada jigar arteriyasi, darvoza venasi va umumiy o't yoʻllaridan iborat. jigar ultratovush tekshiruvida triadani mikki sichqoncha belgisi sifatida koʻrish mumkin, bunda boshi darvoza venasi, jigar arteriyasi va umumiy oʻt yoʻli quloqlaridir. jigar organizmning markaziy biokimyoviy laboratoriyasi boʻlib, turli-tuman funksiyalarni bajaradi; jigar boʻlmasa, odamlar, hayvonlar yashay olishmaydi. jigar bir sutkada 600–700 g oʻt (safro) ishlab chiqarib, ovqat hazm boʻlishida va oziq moddalarning ichakdan qonga soʻrilishida muhim rol oʻynaydi; oqsillar, yogʻlar va uglevodlar almashinuvida qatnashadi; bundan tashqari, moddalar almashinuvida hosil boʻladigan yoki tashqaridan kirgan zaharli moddalarni zararsizlantirib, himoya funksiyasini bajaradi. jigarning maxsus yulduzsimon hujayralari fagotsitozga va anti-telolar hosil qilishga qodir. jigar qonni yigʻib tura oladi. jigar embrional rivojlanishda qon elementlari va gemoglobin hosil qilishda ham ishtirok etadi. organizmdagi jami qonning 1/5 qismi jigar tomirlariga sigʻishi mumkin. qondagi ortiqcha suv qisman …

4 / 15

lar (fruktoza, galaktoza, laktoza, glitserin) dan jigarda glyukoza sintezlanadi, bundan esa glikogen vujudga keladi. glikogen jigar hujayralarida zaxirada turadi va organizm koʻproq energiya sarflayotgan vaqtda glyukozaga aylanib, qonga oʻtadi. jigar pigmentlar almashinuvida qatnashadi; unda gemoglobin yemiriladi va bilirubin hosil boʻlib, eriydigan holga keladi. jigarda yogʻsimon moddalar (lipoidlar) ishlanib chiqadi va qon bilan boshqa aʼzo, toʻqimalarga borib, moddalar almashinuvida. qatnashadi. jigarda xolesterin, protrombin va geparin ham sintezlanadi. qon bilan jigarga keladigan moddalardan baʼzilari organizmga zararli boʻlishi mumkin. shu moddalarni zararsizlantirish, qisman esa oʻt bilan chiqarib yuborish jigatning vazifasidir. masalan, qoʻrgʻoshin, mishyak va boshqa zaharli moddalar jigarda ushlanib qoladi, soʻngra bezarar organik moddalar (koʻpincha, oqsil moddalar) shaklida organizmdan chiqib ketadi. organizmda oqsillar parchalanishidan hosil boʻladigan ammiak, qisman siydik kislota ham jigarda mochevinaga aylanib, organizmdan siydik bilan chiqib ketadi (mochevina esa kamroq zaharli va yaxshi eriydigan moddadir). organizmda zararli moddalar koʻplab paydo boʻlganda (masalan, hazm aʼzolarining surunkali kasalligida, alkogolizmda) jigar funksiyalari buziladi, bu …

5 / 15

im organidir. uning vazifalariga qondan toksinlarni olib tashlash, yog'larni hazm qilishga yordam beradigan safro ishlab chiqarish va vitaminlar va minerallarni saqlash kiradi. afsuski, ko'p odamlar xavfli oqibatlarga olib keladigan jigar kasalliklaridan aziyat chekishadi. ushbu maqolada biz jigarni davolashning turli usullarini ko'rib chiqamiz va uni sog'lom saqlash bo'yicha tavsiyalar beramiz. jigar kasalligining sabablari jigarning asosiy dushmani spirtli ichimliklardir. spirtli ichimliklar hujayralarga zarar etkazadi, bu esa turli kasalliklarga olib keladi. siroz va alkogolli gepatit kabi. jigar hujayralarining yo'q qilinishining yana bir sababi noto'g'ri ovqatlanishdir. juda ko'p yog'li, sho'r yoki shakarli ovqatlarni iste'mol qilish ichki organlarga salbiy ta'sir qiladi va yog'li gepatozni keltirib chiqaradi. viruslar jigar kasalliklarini ham keltirib chiqarishi mumkin. masalan, gepatit virusi jigar yallig'lanishini qo'zg'atadi va bu organni yo'q qiladi. bundan tashqari, jigar kasalligini keltirib chiqaradigan boshqa omillar ham mavjud. masalan, ba'zi dorilar va irsiy kasalliklar jigar etishmovchiligiga va buzilishiga olib keladi. ushbu organning ishlashidagi har qanday nosozliklar jiddiy oqibatlarga olib …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "jigar"

jigar reja: 1. jigar tushunchasi va umumiy tavsif 2. jigarning inson organizmidagi ahamiyati 3. jigarning anatomiya va tuzilishi xulosa foydalanilgan adabiyotlar jigar faqat umurtqali hayvonlarda joylashgan asosiy metabolik organ boʻlib, u organizmni detoksifikatsiya qilish, hazm qilish va oʻsish uchun zarur boʻlgan oqsillar va biokimyoviy moddalarni sintez qilish kabi koʻplab muhim biologik funksiyalarni bajaradi. odamlarda u qorinning oʻng yuqori kvadrantida, diafragma ostida joylashgan va asosan pastki oʻng qovurogʻa bilan himoyalangan. uning boshqa metabolik rollariga uglevod almashinuvi, gormonlar ishlab chiqarish, glyukoza va glikogen kabi ozuqa moddalarini aylantirish va saqlash va qizil qon hujayralarining parchalanishi kiradi. jigar odam va hayvonlarda ovqatning hazm boʻlishi va s...

This file contains 15 pages in DOCX format (26.8 KB). To download "jigar", click the Telegram button on the left.

Tags: jigar DOCX 15 pages Free download Telegram