adabiyotshunoslik

DOCX 9 pages 43.3 KB Free download

9 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 43.3 KB

File type DOCX

Pages 9

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 9

adabiyotshunoslik 9-variant 1. adabiyasarda shakl va mazmun munosabati. 2. sodda vazn va qo’shma deganda nima tushuniladi? badiiy asarda shakl va mazmun o‘zaro dialektik aloqa- da bo'lib, ular blr-birini taqozo qiladi, bir-biriga ta’sir qiladi, bir-biríga o'tadi. badiiy shakl bilan badiiy mazmun munosa- batida ham mazmun yetakchiroq mavqega ega bo'lib, u shaklni hosil qilishda juda faoldir. shu o'rinda «shakl» va «mazmun» tushunchalarini farqlash, adabiy asar tarkibini shu ikki asosga tayangan holda anglash xviii asr oxiri - xix asr boshlarida nemis estetik tafakkurida, xususan, gegel falsafasida qaror top- ganini eslatish joiz. bunga qadar esa antik zamonlardan boshlab asarga bir butun sifatida qaralgan, uni «shakl» va «mazmun» tushunchalariga (garchi ular yaxshi ma’lum bo‘lsa-da), ajratib o'rganilmagan. 1tema, ideya, xarakter - mazmun unsurlari; syujet, kompozitsiya, til - shakl unsurlari (l.timofeyev); 2)obraz, syujet, kompozitsiya, ritm, til - shakl unsurlari; tema, ideya - mazmun unsurlari (v.guiyayev, g.abramo- vich); 3) tema, problema, ideya - mazmun unsurlari; syujet, kompozitsiya, til, …

2 / 9

horg'in otlar, 8 (4 + 4) g'ijirlaydi / arava. 7 (4 + 3) g'ildiraklar/ izi yo‘lda 8(4 + 4) to‘zg‘iyotgan / kalava. 7 (4 + 3) ushbu she’r vaznining qo'shma vazn deyilishiga sabab shuki, agar uning ikkita misrasini birlashtirsak, go‘yo mis- ralardagi bo‘g‘inlar sonining tengligi tiklanadi: qoqiladi / horg'in otlar, / g'ijirlaydi / arava. 15 (4+4+4+3) g'ildiraklar / izi yo'lda / to‘zg‘iyotgan / kaiava. 15 (4+4+4+3) 10-varinat 1. badiiy mazmunning yuzaga chiqishi va mazmun uzvlari. 2. o’zbek she’riyatida qaysi she’r tizimi yetakchilik qiladi? nima uchun? shakl va mazmun munosabati haqida so‘z borganda mazmunning yetakchiligi, uning shaklni belgilash xususi- yati haqida aytiladi. darhaqiqat, ikkilamchi tabiat (inson tomonidan yaratilgan narsalar)ga nazar solinsa, buni yaq- qol ko'rish mumkin bo'ladi. misol uchun, yana o‘sha stulni olaylik. yuqorida ko'rganimiz «o'tirish uchun mo'ljallangan moslama» degan mazmun yasalajak buyumning para- metrlarini belgilaydi: baiandligi, kengligi, suyanchiqqa ega bolishi, o‘tirg‘ichning old tomoni biroz ko‘tarilgan bolishi va hokazo. ya’ni bu …

3 / 9

rish uchun mo'ljallangan moslama» o‘zining asosiy shakl ko'rsatkichlarini saqlab qolaveradi hozirgi o'zbek she’riyatining yetakchi she’r tizimi - barmoq, misralardagi bo‘g‘inlar sonining tengligiga asoslanadi. fitrat barmoq tizimini «milliy vazn» derkan, shunday yozadi: «milliy vaznimizda asos so‘z bo'g'imlarining sanog'idir. bir baytning birinchi misra necha bo‘g‘im esa, ikkinchi misra ham shuncha bo‘g‘im boladir. bo‘g‘imlarning harf, cho‘zg‘i sonlariga esa ahamiyat berilmaydir».mutaxassislar barmoq she’r tizimi 4 bo‘g‘inlidan 16 bo‘g‘inligacha vaznlardan tarkib topishini ta’kidlaydilar. ilgari aytilganidek, vazn har bir konkret she’rda yuzaga chiqadigan hodisa bolib, u metr (olchov) deb ham yu- ritiladi. barmoqdagi o'ichov misradagi bo‘g‘inlar soni va uiarning turoqlanish tartibini ko‘rsatish orqali belgilanadi. masalan: yuzlaringni / mayliga yashir, 9 (4 + 5) kerak emas / nozlar, imolar. 9 (4 + 5) go'zallikning / qoshida axir 9 (4 + 5) cho‘kka tushgan / hatto xudolar. 9 (4 + 5) (a.oripov) 11-variant 1. badiiy mazmunning o’ziga xos xususiyatlari. 2. “sarbast” nima?` mazmun va shaklning bir-biriga o'tishi genetik …

4 / 9

gan, o'quvchida jonli qiziqish uyg'otuvchi yangi voqea-hodisadan xabar beruvchi asar tushunilgan. ayni paytda, novella o'ziga xos shakl xususiyatlariga ham ega bo‘lgan: qisqalik, syujetning shiddat bilan rivojlanishi, kutilmagan burilishlarga egaligi kabi. keyinchalik novellaga xos shakliy xususiyatlar muqimlashib, o'ziga xos shakl - novella janri yuzaga keladi. shuningdek, shakl va maz- munning bir-biriga o'tishini bir asar doirasida ham ko'rish mumkin. bunda endi badiiy asarning «sistema» ekani, har qanday sistema quyi va yuqori darajadagi strukturaviy bo'laklardan, sathlardan iborat ekanligidan kelib chiqamiz. deylik, asarning istalgan parchasini o‘qiganimizda bizga «eshitiladigan» nutqning moddiy tomoni (ritm, intonatsiya, vazn, qofiya) shu nutqiy bo‘lak mazmuniga nisbatan shakl bo'ladi. ayni chog'da, nutq mazmuni kengayib borib ko‘z oldimizda voqealarni namoyon etadi, ya’ni u endi syu- jetga nisbatan shakldir. 0‘z navbatida, syujet xarakter va sharoitni namoyon etish shakli bolsa, xarakter va sharoit asarning yaxlit badiiy konsepsiyasini ifoda etish shaklidir. ko'ryapmizki, har bir yuqori sath o'zidan oldingi sathga nisbatan mazmun, quyidagisi esa o'zidan keyingisiga …

5 / 9

itsiyaning mohiyati, funksiyasi va ahamiyati. 2. tasvir predmeti deganda nimani tushunasiz? badiiy asardagi shakl komponentlarini mazmunni shakllantirish va ifodalash uchun eng qulay tarzda uyushtirish kompozitsiyaning zimmasidagi vazifa sanaladi. kompozitsiya (lot. tartibga solish, tuzib chiqish) asardagi barcha unsurlarni shunday uyushtiradiki, natijada unda bironta ham ortiqcha unsurning o‘zi bo'lmaydi kompozitsiyaning mohiyati, funksiyasi va ahamiyati haqida qarashlar mushtarak bo‘lsa-da, uning elementlari - kompozitsion birliklar masalasida turlicha fikrlar mavjud. jumladan, ayrim mutaxassislar asarning bitta íasvir shak- li (rivoya, tavsif, dialog, monolog, ichki monolog, makíub, lirik chekinish kabi) saqlangan qismini, boshqa birlari esa uning bitta nuqtayi nazardan tasviriangan qismini bitta kompozitsion birlik hisoblaydilar. shuningdek, kompozit- siyani asar nutq ¡y qurilishidan keíib chiqqan holda tavsif- lash yoki u haqda syujetni asos qilib oigan holda fikrlash an’anasi ham mavjud. xullas, manbalarda o‘rganilayotgan masala bo‘yicha qarashlarning bir-biridan farqlanishini hamisha yodda tutish, ularni tanqidiy-qiyosiy yondashgan holda o'zlashtirish maqsadga muvofiqdir. 2mavjud tasnif prinsiplari orasida, gegel taklif etgan tasvir predmetidan kelib …

Want to read more?

Download all 9 pages for free via Telegram.

Download full file

About "adabiyotshunoslik"

adabiyotshunoslik 9-variant 1. adabiyasarda shakl va mazmun munosabati. 2. sodda vazn va qo’shma deganda nima tushuniladi? badiiy asarda shakl va mazmun o‘zaro dialektik aloqa- da bo'lib, ular blr-birini taqozo qiladi, bir-biriga ta’sir qiladi, bir-biríga o'tadi. badiiy shakl bilan badiiy mazmun munosa- batida ham mazmun yetakchiroq mavqega ega bo'lib, u shaklni hosil qilishda juda faoldir. shu o'rinda «shakl» va «mazmun» tushunchalarini farqlash, adabiy asar tarkibini shu ikki asosga tayangan holda anglash xviii asr oxiri - xix asr boshlarida nemis estetik tafakkurida, xususan, gegel falsafasida qaror top- ganini eslatish joiz. bunga qadar esa antik zamonlardan boshlab asarga bir butun sifatida qaralgan, uni «shakl» va «mazmun» tushunchalariga (garchi ular yaxshi ma’lum bo‘lsa-da), ajrati...

This file contains 9 pages in DOCX format (43.3 KB). To download "adabiyotshunoslik", click the Telegram button on the left.

Tags: adabiyotshunoslik DOCX 9 pages Free download Telegram