nutq va nafas ustida

PPTX 13 pages 828.4 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 828.4 KB

File type PPTX

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

toshkent shahar yunusobot tumani alfraganus universiteti filologiya fakulteti o‘zbek tili va adabiyot yo‘nalishi 1-kurs 24-02 guruh talabasi meliyeva hilolaning "ifodali oʻqish va nutq madaniyati"fanidan "ifodali o`qishda nafas, ovoz va talaffuzning o`rni" mavzusi boʻyicha qoldirilgan dars soati. ifodali o`qishda nafas, ovoz va talaffuzning o`rni nutq jarayonida so'zlar orasidagi nafas rostlashlar havoning yangi zahirasini olish va kuchsizlanib borayotgan nafasni tiklash zarurat bilan paydo bo'ladi. nafas ifodali o'qishning muhim vositalaridan biri bo'lib, u ovoz va nutqni tinglovchiga yetkazishda asosiy o'rin tutadi. to'g'ri nafas olish inson hayoti uchun ham, ifodali o'qish uchun ham juda katta ahamiyat kasb etadi. nutq jarayonida nafas olish me'yori buzilib, o'rinsiz pauzalar qilinsa, o'qilayotgan matn mazmuni mantiqan o'zgarib, muallif maqsadi tinglovchiga tushunarsiz bo'lib qoladi. kirish bu haqda prof. n.mahmudov shunday yozadi: “o'quvchi nutqida kuzatiladigan kamchiliklardan biri fonatsiya jarayonida, ya'ni nutq hosil bo'lish paytida nafas olishdagi tartibsizliklar bilan bog'liq. fonatsiya jarayonida nafas olish va nafas chiqarish fazalari shunday yo'lga qo'yilishi kerakki, …

2 / 13

li nafas olish. bunday nafas olganda o'rta qovurg'alar, biqin harakatga keladi, ya'ni ular kengayadi. �3. aralash nafas olish, ya'ni pastki qovurg'alar, diafiragma ishtirokida nafas olish. bunda ko'krak qafasi va kiftlar ko'tarilmaydi. so'zlaganda ravon, hovliqmasdan tabiiy nafas olish, uni kerakli ohang talabiga ko'ra sarflash zarur s.inomxo'jayev, a.zunnunovlar tomonidan yaratilgan “ifodali o'qish asoslari” o'quv qo'llanmasida nafas faoliyatini yaxshilash uchun quyidagi besh xil nafas mashqi tavsiya qilinadi: 1. kontrol mashq. bu nafasning diafragmal-aralash usulda to'g'ri olinishini nazorat qilish maqsadida o'tkaziladigan mashqdir. uni o'tkazishda tik va erkin turib, ikki qo'l bilan ikki (oxirgi) qovurg'ani bosib, ohista, chuqur nafas olinadi va yana asta-sekin nafas chiqariladi. bunda ko'krak qafasi va yelka ko'tarilmaydi. chuqur nafas yetimcha qovurg'a ustiga qo'yilgan qo'lni ikki yonga ko'taradi. mashq yaxshi o'zlashtirilgunga qadar muntazam davom ettiriladi. 2. qorinni tortish mashqi. bu mashq chuqur nafas olib, o'pka havo bilan to'ldirilgach, nafasni chiqarmay, “ushlab” turgan holda, qorinni yuqoriga tortish mashqidir. mashq qorinni tortib turish ko'nikmasi …

3 / 13

shaga kelganlar, ancha qi zu o'g'lonlar, hasanxonday lochinni, qizlar to'nab sochini, gul ochilgan bahorda keldi bizning diyorga”(“hasanxon” dostonidan) bu parchani o'qishda “v” belgisi qo'yilgan o'rinda nafas olinib, keyin talaffuz qilish tempi tezlashtirilib, matn bir yoki ikki nafasda o'qiladi. mashq paytida, erkin o'qishdan tashqari, talaffuzning aniqligiga va matnning mantiqiy izchilligiga e'tibor beriladi. 5. she'r o'qish mashqi. bu mashqda g'oyaviy-badiiy jihatdan yuksak bo'lgan uzun misrali she'rning oldin bir misrasi bir nafasda, keyin ikki misrasi bir nafasda va hokazo tarzda o'qiladi. ifodali o'qish san'atida ovozning ahamiyati beqiyosdir. ovoz ham, nutq ham insonga yaratguvchi zot tomonidan berilgan ilohiy ne'mat hisoblanadi. shunday ekan, ovozning yoqimli yoki yoqimsizligi bizning ixtiyorimizda bo'lmagan hodisadir. lekin ovozni o'rniga qo'yish, shakllantirish va uning sohibi bo'lish - inson ixtiyoridadir. ovozni shakllantirish deganda maxsus mashqlar orqali muntazam shug'ullanib, ovozni chiniqtirib borish tushuniladi. ovoz inson oliy asab tizimining mahsuli bo'lib, uning manbai tomoqda joylashgan tovush paychalaridir. bu paychalar juda harakatchan, sezgir shilliq pardalardan …

4 / 13

rganizmidagi qattiq qismlardan iborat bo'lib, ular rezonatorlar deb ham yuritiladi. inson vujudidagi qaytarg'ichlar jumlasiga tish, jag', tog'ayning kemirchaklari, burun tog'aylari, bosh suyagi, ko'krak qafasi suyaklari va yelka kuraklari kiradi. paychalarda bo'lgan tovush ovoz yo'li orqali o'tadi, o'tish paytida ana shu qattiq jismlarga urilishi natijasida jarangdorlik va turli rang-baranglik kasb etadi. qaytarg'ichlar inson ovozi baland-pastligi, yo'g'on-ingichkaligiga qarab bir necha turga bo'linadi. masalan, turlanish jihatidan erkaklar ovozi tenor (baland va ingichka), baraton (o'rtacha) va bas (past va yo'g'on) ovozlarga, ayollar ovozi esa, soprano (o'rtacha) va alt (past va yo'g 'on) ovozlarga bo'linadi. ovozning “tembri chiroyli”, “tembri xunuk” degan iboralar aslida muayyan shaxsning ovozi sifatiga berilgan bahodir. ovoz turlari va tembr “qissai rabg'uziy”da esa shunday hikoya uchraydi: “rum viloyatining odati bor, tevalari chaliqliq (sho'x) burunduqlatmasalar yangi tushgan kelinlarni kelturub un tuzub yirlayturlar. tevalar ularning ovozlariga xushlanib o'zlarindin kecharlar - ilikka ilinurlar”. darhaqiqat, inson ziynati hisoblangan yoqimli ovozda sehru joziba bor. so'z ijrochiligi bilan …

5 / 13

uvchi, 1986. 2. n .mahmudov. o'qituvchi nutqi madaniyati. –toshkent: alisher navoiy nomidagi o'zbekiston milliy kutubxonasi nashri-yoti. 2007. 3. z.masharipova. ifodali o'qish praktikumi. darslik. – toshkent: alisher navoiy nomidagi o'zbekiston milliy kutubxonasi nashri-yoti. 2007. 4. s.inomxo'jayev, a.zunnimov. ifodali o'qish asoslari. - toshkent: o'qituvchi, 1978. image6.jpeg image2.png image3.png image4.png image5.png /docprops/thumbnail.jpeg

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "nutq va nafas ustida"

toshkent shahar yunusobot tumani alfraganus universiteti filologiya fakulteti o‘zbek tili va adabiyot yo‘nalishi 1-kurs 24-02 guruh talabasi meliyeva hilolaning "ifodali oʻqish va nutq madaniyati"fanidan "ifodali o`qishda nafas, ovoz va talaffuzning o`rni" mavzusi boʻyicha qoldirilgan dars soati. ifodali o`qishda nafas, ovoz va talaffuzning o`rni nutq jarayonida so'zlar orasidagi nafas rostlashlar havoning yangi zahirasini olish va kuchsizlanib borayotgan nafasni tiklash zarurat bilan paydo bo'ladi. nafas ifodali o'qishning muhim vositalaridan biri bo'lib, u ovoz va nutqni tinglovchiga yetkazishda asosiy o'rin tutadi. to'g'ri nafas olish inson hayoti uchun ham, ifodali o'qish uchun ham juda katta ahamiyat kasb etadi. nutq jarayonida nafas olish me'yori buzilib, o'rinsiz pauzalar qilinsa, o...

This file contains 13 pages in PPTX format (828.4 KB). To download "nutq va nafas ustida", click the Telegram button on the left.

Tags: nutq va nafas ustida PPTX 13 pages Free download Telegram