nafasning ahamiyati va ifodali o‘qish

PPT 13 pages 1.2 MB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.2 MB

File type PPT

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

prezentatsiya powerpoint 6-ma’ruza ifodali o‘qishda nafas, ovoz va talaffuzning o‘rni. reja: 1. ifodali o‘qishda nafasdan to‘g ‘ri foydalanish. 2. ifodali o‘qishda ovozning ahamiyati. 3. to‘g‘ri talaffiiz – ifodali o ‘qishning asosi. nafas. nutq jarayonida so‘zlar orasidagi nafas rostlashlar havoning yangi zahirasini olish va kuchsizlanib borayotgan nafasni tiklash zaruratt bilan paydo bo‘ladi. nafas ifodali o‘qishning muhim vositalaridan biri bo‘lib, u ovoz va nutqni tinglovchiga yetkazishda asosiy o‘rin tutadi. to‘g‘ri nafas olish inson hayoti uchun ham, ifodali o‘qish uchun ham juda katta ahamiyat kasb etadi. nutq jarayonida nafas olish me’yori buzilib, o‘rinsiz pauzalar qilinsa, o‘qilayotgan matn mazmuni mantiqan o‘zgarib, muallif maqsadi tinglovchiga tushunarsiz bo‘lib qoladi. bu haqda prof. n.mahmudov shunday yozadi: “o‘quvchi nutqida kuzatiladigan kamchiliklardan biri fonatsiya jarayonida, ya’ni nutq hosil bo‘lish paytida nafas olishdagi tartibsizliklar bilan bog‘liq. fonatsiya jarayonida nafas olish va nafas chiqarish fazalari shunday yo‘lga qo‘yilishi kerakki, nafas olish zo‘riqishsiz, bir qadar jadalroq, nafas chiqarish esa tekis, bir me’yorda …

2 / 13

lash nafas olish, ya’ni pastki qovurg‘alar, diafragma ishtirokida nafas olish. bunda ko‘krak qafasi va kiftlar ko‘tarilmaydi. so‘zlaganda ravon, hovliqmasdan tabiiy nafas olish, uni kerakli ohang talabiga ko‘ra sarflash zarur. s.inomxo‘jayev, a.zunnunovlar tomonidan yaratilgan “ifodali o‘qish asoslari” o‘quv qo‘llanmasida nafas faoliyatini yaxshilash uchun quyidagi besh xil nafas mashqi tavsiya qilinadi: kontrol mashq. bu nafasning diafragmal–aralash usulda to‘g‘ri olinishini nazorat qilish maqsadida o‘tkaziladigan mashqdir. uni o‘tkazishda tik va erkin turib, ikki qo‘l bilan ikki (oxirgi) qovurg‘ani bosib, ohista, chuqur nafas olinadi va yana asta–sekin nafas chiqariladi. bunda ko‘krak qafasi va yelka ko‘tarilmaydi. chuqur nafas yetimcha qovurg‘a ustiga qo‘yilgan qo‘lni ikki yonga ko‘taradi. mashq yaxshi o‘zlashtirilgunga qadar muntazam davom ettiriladi. 2.qorinni tortish mashqi. bu mashq chuqur nafas olib, o‘pka havoni to‘ldirilgach, nafasni chiqarmay, “ushlab” turgan holda, qorinni yuqoriga tortish mashqidir. mashq qorinni tortib turish ko‘nikmasi hosil bo‘lgunga qadar davom ettiriladi. 3. sanash mashqi. bu diafragmal usulda nafas olib, erkin turgan holda, erkin ovoz …

3 / 13

blanadi. shunday ekan, ovozning yoqimli yoki yoqimsizligi bizning ixtiyorimizda bo‘lmagan hodisadir. lekin ovozni o ‘miga qo‘yish, shakllantirish va uning sohibi bo‘lish – inson ixtiyoridadir. ovoz inson oliy asab tizimining mahsuli bo‘lib, uning manbai tomoqda joylashgan tovush paychalaridir. bu paychalar juda harakatchan, sezgir shilliq pardalardan iborat. ovoz paychalari inson gavdasiga nisbatan gorizontal holda joylashgan bo‘lib, ikkita yarim shardan iboratdir. bu yarim sharlaming yoy qismi hiqildoq devorlariga yopishgan o‘rtasi esa uzunasiga ochiq bo‘ladi. ovoz yo‘li. paychalardan iborat bo‘lgan tovush chiqadigan bo‘shliq ovoz yo‘li deyiladi. ovoz yo‘li tomoqning tovush paychalaridan yuqori qismi, og‘iz bo‘shlig‘i va burun bo‘shlig‘idan iborat. ovoz yo‘lining toza, sog‘lom bo‘lishi ovozning ohangdor, jarangli va ta’sirchan bo‘lishini ta’minlaydi. qaytarg‘ichlar. qaytarg‘ichlar inson organizmidagi qattiq qismlardan iborat bo‘lib, ular rezonatorlar deb ham yuritiladi. inson vujudidagi qaytarg‘ichlar jumlasiga tish, jag‘, tog‘ayning kemirchaklari, burun tog‘aylari, bosh suyagi, ko‘krak qafasi suyaklari va yelka kuraklan kiradi. paychalarda bo‘lgan tovush ovoz yo‘li orqali o‘tadi, o‘tish paytida ana shu …

4 / 13

ayib turishi modulyatsiya deb yuritiladi. so‘z ijrochiligi san’atida ovoz modulyatsiyasining ahamiyati juda katta. chunki bir xil ohangdagi – monoton ovoz zerikarli bo‘lsa, modulyatsiyaga boy ovoz o‘zining ohangdorligi bilan tinglovchiga xush yoqadi. ifodali o‘qish san’ati. masalan: asarda qahramonning keskin tug‘yoni, g‘azabi ehtirosli. shiddatli. ba’zan uzuq–vuluq ovoz bilan ifodalanadi (o‘qiladi). qo‘rqinch esa, ezilgan dovdiragan va g‘amgin ovoz bilan ifodalanadi. dadillik – tarang, qat’iy, jadallik va shafqatsizlikni bildiruvchi g‘azabnok ovozda ijro etiladi. tushkunlik esa, bosiq, bo‘g‘iq va noxush, qattiq ovoz bilan ijro etiladi. ovoz va nafasni chiniqtiruvchi mashqlar. ovoz va nafasni chiniqtirish uchun m, n, ng, l, r sonor tovushlariga unlilami qo‘shib talaffuz qilish mashqlari ham yaxshi natija beradi. shuningdek, tez aytish mashqlari ham ba’zi tovushlami to‘g‘ri talaffuz etish ko‘nikmalarini hosil qiladi. mashq. berilgan harf birikmalarini to‘g‘ri talaffuz bilan o‘qing. har bir qatomi bir nafasda o‘qishga harakat qiling: mi, me, ma, mo, mo‘, m , mi; ni, ne, na, no, no, nu, ni; …

5 / 13

nafasning ahamiyati va ifodali o‘qish - Page 5

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "nafasning ahamiyati va ifodali o‘qish"

prezentatsiya powerpoint 6-ma’ruza ifodali o‘qishda nafas, ovoz va talaffuzning o‘rni. reja: 1. ifodali o‘qishda nafasdan to‘g ‘ri foydalanish. 2. ifodali o‘qishda ovozning ahamiyati. 3. to‘g‘ri talaffiiz – ifodali o ‘qishning asosi. nafas. nutq jarayonida so‘zlar orasidagi nafas rostlashlar havoning yangi zahirasini olish va kuchsizlanib borayotgan nafasni tiklash zaruratt bilan paydo bo‘ladi. nafas ifodali o‘qishning muhim vositalaridan biri bo‘lib, u ovoz va nutqni tinglovchiga yetkazishda asosiy o‘rin tutadi. to‘g‘ri nafas olish inson hayoti uchun ham, ifodali o‘qish uchun ham juda katta ahamiyat kasb etadi. nutq jarayonida nafas olish me’yori buzilib, o‘rinsiz pauzalar qilinsa, o‘qilayotgan matn mazmuni mantiqan o‘zgarib, muallif maqsadi tinglovchiga tushunarsiz bo‘lib qoladi. bu haqd...

This file contains 13 pages in PPT format (1.2 MB). To download "nafasning ahamiyati va ifodali o‘qish", click the Telegram button on the left.

Tags: nafasning ahamiyati va ifodali … PPT 13 pages Free download Telegram