organizmlarning oziqlanish

PDF 21 pages 4.2 MB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 4.2 MB

File type PDF

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

� mavzu:organizmlarning oziqlanish�� oziqlanishning mohiyati barcha tirik organizmlar bilan atrof-muhit o‘rtasida uzluksiz modda va energiya almashinuvi sodir bo‘ladi. tirik organizmlardagi hayotiy jarayonlar, ya’ni hujayralardagi organik moddalar sintezi, membrana orqali moddalar transporti, hujayralarning o‘sishi va bo‘linishi, to‘qima va organlar faoliyati, tana harorati doimiyligini saqlash uchun energiya zarur. bu energiya oziq moddalarning parchalanish jarayonida hosil bo‘ladi. tirik organizmlar tomonidan modda va energiyaning o‘zlashtirilishi oziqlanish deyiladi. • oziq moddalar organizmning har bir hujayrasini energiya va qurilish materiallari bilan ta’minlaydi. oziqlanish tirik organizmlarning muhim fiziologik xususiyatidir. tabiatdagi barcha organizmlar oziq manbai sifatida bir – biri bilan bog‘lanib, oziq to‘rini hosil qiladi. oziq to‘rida o‘simliklar – hosil qiluvchi (produtsent), hayvonlar – iste’mol qiluvchi (konsument), bakteriya va zamburug‘lar – parchalovchi (redutsent) hisoblanadi. avtotrof va geterotrof oziqlanish. organizmlar energiya va uglerodning qanday manbayidan foydalanishiga ko‘ra avtotrof va geterotroflarga bo‘linadi. anorganik moddalardan organik moddalarni sintezlashda anorganik uglerod manbayidan foydalanadigan organizmlar avtotrof organizmlar deyiladi. avtotroflar co2 , suv va …

2 / 21

‘ladi: hazm fermentlarining tashqi muhitga ajralishi, oziqning fermentlar ta’sirida parchalanishi, parchalanish mahsulotlarining organizm tomonidan qabul qilinishi. saprofit organizmlarga zamburug‘lar, ayrim bakteriyalar misol bo‘ladi. • parazitlar xo‘jayin organizmidagi tayyor oziq moddalar hisobiga yashaydi. parazit hayot kechirish ayrim bakteriyalar (ko‘kyo‘tal, vabo, o‘lat, qoqshol kabi kasallik qo‘zg‘atuvchilar), zamburug‘lar (vertisillium, qorakuya, zang zamburug‘lari), o‘simliklar (raffleziya, devpechak, zarpechak, shumg‘iya), hayvonlar (leyshmaniya, bezgak paraziti, tripanosoma, askarida, jigar qurti)ga xos. qaysi usulda oziqlanishdan qat’iy nazar organizmlarning normal hayot faoliyati uchun organik modda (oqsil, yog‘, uglevod va vitamin)lar, suv va minerallar zarur. shuning uchun barcha tirik organizmlar oziq moddalarga ehtiyoj sezadi. oziq tarkibidagi organik moddalar, ya’ni oqsil, yog‘, uglevod, vitaminlar, suv hamda minerallar ma’lum ahamiyatga ega. o‘simliklar yashash uchun tashqi muhitdan zarur moddalar va energiyani o‘zlashtiradi. bu moddalar o‘simlik hujayralarida o‘zgarishga uchraydi va o‘simlik tanasi qurilishida ishtirok etuvchi moddalarga aylanadi. o‘simlik organizmini qurilishiga sarflanadigan moddalarni hosil qilish uchun energiya zarur. masalan, hujayrada kechadigan barcha biokimyoviy jarayonlar suvli muhitda …

3 / 21

giya almashunuvini buzilishiga sabab bo‘ladi. sitoplazmadagi suvning harakati uchun esa energiya kerak. suv o‘tlari va lishayniklar suvni qanday qabul qiladi? • o‘simliklarga suv yetishmasligi, ularda boradigan barcha fiziologik jarayonlarga, xususan, suvning so‘rilishiga, ildiz bosimiga, barg og‘izchalarining harakatiga, suv bug‘latishga, fotosintezga, nafas olishga, fermentlaming faolligiga mineral moddalarning qabul qilinishiga salbiy ta’sir qiladi. o‘simliklarning o‘sishi va rivojlanishi uchun mineral elementlar muhim ahamiyatga ega. azot. o‘simliklarda azot oqsillar, nuklein kislotalar, fitogormonlar, aminokislotalar tarkibiga kirib, uruglarda zaxira oqsillar tarkibida to‘planadi. tuproqda azot yetishmasa o‘simliklarning o‘sishi sekinlashadi va uning barglari maydalashib sarg‘ayadi. shuningdek, gul va kurtaklar to‘kiladi. azotning o‘simliklar uchun o‘ta yetishmasligi uning qurib qolishiga olib keladi. • fosfor. o‘simliklarda nuklein kislotalar va fosfolipidlarning tarkibiy qismiga kiradi. fosforning asosiy qismi tuproqdagi o‘simliklar va hayvonlar qoldiqlaridan, chirindi va minerallar tarkibidan qabul qilinadi. o‘simliklarga fosfor yetishmaganda bargi to‘q qizg‘ish rangga kiradi, keyin to‘kiladi. o‘simlikning o‘sishi va mevalarning pishishi sekinlashadi, kislorod yutilishi tezligi kamayadi, nafas olish jarayonida qatnashuvchi …

4 / 21

yetishmaganda to‘qimalarda natriy, kalsiy, magniy, ammiak va fosfat tuzlari to‘planishi ortadi. so‘ngra o‘simlik barglari sarg‘ayadi va quriydi. kurtaklar nobud bo‘ladi. barglar avval sariq, keyin to‘q qizil rangga kiradi. kalsiy. o‘simlik hujayrasining bo‘linishida, mikronaychalar hosil bo‘lishida qatnashadi. kalsiyning yetishmasligi birinchi navbatda yosh meristema to‘qimalarining shakllanishiga va ildiz faoliyatiga ta’sir qiladi. ildizlar va yon ildizlarning hosil bo‘lishi sekinlashadi, ildiz chiriydi, barglarning qirralari avval oqaradi, keyin qorayadi va barg plastinkasi bujmayadi mevalarda qizgish dog‘lar paydo boladi. o‘simliklar suvda erigan mineral moddalarni tuproqdan ildiz tukchalari orqali shimib oladi. suv va unda erigan mineral moddalar ildiz bosim kuchi ostida dastlab ildiz tukchalariga, ulardan ildiz naychalariga sizib o‘tadi, so‘ngra poyaga, va nihoyat, barg tomirlaridagi naychalar orqali barglarga o‘tadi. o‘simliklar yaxshi o‘sishi, mo‘l hosil berishi va uzoq yil yashashi uchun minerallarning ahamiyati katta. o‘simliklarning minerallarga bo‘lgan ehtiyojini qondirish uchun o‘g‘itlardan foydalaniladi. mineral o‘gitlarga azotli, fosforli va kaliyli, o‘gitlar misol bo‘ladi. azotli o‘g‘itlar o‘simliklarning o‘sishini tezlashtiradi, fosforli va …

5 / 21

a asos bo‘ladi. ushbu moddalar esa, o‘simlik hujayralari va to‘qimalarin00-rasm. o’simliklarda mineral moddalarning harakatlanishi. 81 ing qurilishiga sarflanadi yoki, oziq zanjiri orqali geterotrof organizmlarga o‘tadi. fotosintez jarayonida atmosferaga ajralib chiqqan erkin kislorod esa aerob organizmlarning nafas olishi uchun sarflanadi. o‘simlikning nafas olish jarayonida esa organik moddalar suv va karbonat angidridgacha parchalanadi. natijada o‘simlikning hayotiy faoliyati uchun zarur energiya ajraladi. 1. 2. 3. 4. savollar? o‘simliklarning oziqlanishida suvning qanday ahamiyati bor? o‘simlik hayotida minerallarning yetishmasligi qanday namoyon bo‘ladi? fotosintezning tabiatdagi ahamiyatini aytib bering? o‘simliklarning mineral oziqlanishi elementlarining davriy aylanishida qanday ahamiyatga ega? topshiriq: mavzuni o’qib urganib kelish: eʼtiboringiz uchun raxmat.

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "organizmlarning oziqlanish"

� mavzu:organizmlarning oziqlanish�� oziqlanishning mohiyati barcha tirik organizmlar bilan atrof-muhit o‘rtasida uzluksiz modda va energiya almashinuvi sodir bo‘ladi. tirik organizmlardagi hayotiy jarayonlar, ya’ni hujayralardagi organik moddalar sintezi, membrana orqali moddalar transporti, hujayralarning o‘sishi va bo‘linishi, to‘qima va organlar faoliyati, tana harorati doimiyligini saqlash uchun energiya zarur. bu energiya oziq moddalarning parchalanish jarayonida hosil bo‘ladi. tirik organizmlar tomonidan modda va energiyaning o‘zlashtirilishi oziqlanish deyiladi. • oziq moddalar organizmning har bir hujayrasini energiya va qurilish materiallari bilan ta’minlaydi. oziqlanish tirik organizmlarning muhim fiziologik xususiyatidir. tabiatdagi barcha organizmlar oziq manbai sifatida bir –...

This file contains 21 pages in PDF format (4.2 MB). To download "organizmlarning oziqlanish", click the Telegram button on the left.

Tags: organizmlarning oziqlanish PDF 21 pages Free download Telegram