materialshunoslik va konstruktsion materiallar texnologiyasi

DOCX 10 pages 3.8 MB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.8 MB

File type DOCX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

1 – ma’ruza: mavzu: materialshunoslik va konstruktsion materiallar texnologiyasi fanining predmeti va mazmuni. konstruktsion materiallar to’g’risida ma’lumotlar. r ye j a : 1. materialshunoslik va kmt fanining predmeti, asosiy vazifalari va maqsadi. 2. materialshunoslik va kmt fanining rivojlanish tarixi, asosiy ustuvor yo’nalishlari. 3. konstruktsion materiallar xaqida tushuncha. 4. materialshunoslik va kmt fanining boshqa fanlar bilan bog’liqligi. materialshunoslikdagi muammolar. tayanch iboralar: zamonaviy materialshunoslik fani va uning yo’nalishlari, konstruktsion materiallar turlari, metall, keramik, polimer, kompozit, elektronik materiallar, nanomateriallar, maxsus va noyob materiallar. 1. materialshunoslik va kmt fanining predmeti, asosiy vazifalari va maqsadi. materialshunoslik - bir qator fan sohalarini o’zida birlashtirgan bo’lib, materiallarning xossalarini o’zgarishini ham qattiq, ham suyuq holatlarda turli omillarga bog’lab o’rganadi. shu bois materialshunoslik - metall, nometall, keramik, organik birikmalar va polimerlar asosidagi materiallarning xossa va xususiyatlari hamda ularning olinish, strukturaviy shakllanish, o’zaro ta’sirlashish, birikish va parchalanish qonuniyatlari haqidagi fandir [footnoteref:1]. umumiy holda mazkur fan materiallar tuzilishi, xossalari va ulardagi …

2 / 10

1-jadval. yer qobig’i va atmosferada tarqalgan elementlar [1] elementlar er qobig’idagi massaviy foizi, % kislorod (o) 46,60 kremniy (si) 27,72 alyuminiy (al) 8,13 temir (fe) 5,00 kaltsiy (ca) 3,63 natriy (na) 2,83 kaliy (k) 2,70 magniy (mg) 2,09 jami 98,70 gazlar quruq havo hajmidagi foizi, % azot (n2) 78,08 kislorod (o2) 20,95 argon (ar) 0,93 karbonat angidrid (co2) 0,03 jami 99,99 ushbu elementlar va birikmalar asosida turli xil materiallar tabiiy va sintetik jarayonlar vositasida shakllantiriladi. bu sohada yangidan yangi materiallar yaratish borasida uzluksiz ravishda izlanishlar olib boriladi. jumladan, mashinasozlik sohasi uchun yuqori haroratlarga chidamli, o’ta mustahkam materiallar yaratish dolzarb bo’lsa, elektrotexnikada esa shu kabi yangi materiallarni yaratilishi yuqori haroratlarda samarali ishlaydigan elektronika qurilmalari va asboblari ishlab chiqarish yo’naltirilgandir. aviasozlikda materiallarning o’ta mustahkamligi va yengilligi ustuvordir. kimyoviy texnologiya va materiallar muxandisligida ustuvorlik jihat korroziyaga chidamli mahsulotlarni yaratishga qaratilgan bo’ladi. turli sanoat tarmoqlari aqlli materiallar va qurilmalar hamda mikroelektron tizimlar yaratish va …

3 / 10

on to materials sciences and engineering. techbooks/gts, 2005. - p.22.] bunga asosan, materiallarning fundamental va amaliy asoslari majmuasi konstruktsion materiallar tuzilishi, xossasi, qayta ishlash va ishlab chiqaruvchanlik haqidagi ma’lumotlar bazasini vujudga keltiradi. ulapr asosida tuzilgan ushbu diagrammada materiallar fanlari va texnikaning qanday qilib fundamental fanlardan muxandislik fanlariga tomon bilimlar ko’prigini shakllantirishi namoyish etilgan[footnoteref:4]1. [4: 1 introduction to materials sciences and engineering. techbooks/gts, 2005. - p.22. ] diagramma uchta halqa va ular orasida fanlar yo’nalish tartibini ifodalovchi yoysimon strelkalardan iboratdir. markaziy halqada fundamental fanlar, o’rta halqada materialshunoslik va sirtqi halqada muxandislik ifodalangan. materialshunoslik va muxandislikka bevosita bog’liq bo’lgan fanlar, pushti rangdagi sektor ko’rinishida keltirilgan. bu sektor mazmunan bilimlar ko’prigi deb e’tirof etilgan. materialshunoslik va muxandislikka eng yaqin sohalar bu metallar, keramika va polimerlardir. bunga bugungi kunda jadal rivojlanib kelayotgan nanomateriallar kiradi. materiallar turlari. zamonaviy materiallar o’zlarning mohiyatiga qarab uchta asosiy, ya’ni fundamental sinflarga ajratiladi: metall materiallar; polimer materiallar; keramik materiallar. ularning …

4 / 10

ozlik, avtomobilsozlik, tibbiyot, to’qimachilik va yengil sanoat, qishloq xo’jaligi, kompyuter texnologiyalari va h.k. ustuvorlikka ega bo’lmoqda. zamonaviy materialshunoslikning ustuvor yo’nalishlari quyidagilardir: · “mustahkamlikning fizik asoslari” · “nurlanishning material yoki modda bilan o’zaro ta’sirlanishi” · “qattiq jismlar radiatsion fizikasi” · “materialshunoslikda modellashtirish” · “materiallarni kompyuterli loyihalashning fizik asoslari”. · materialshunoslik va km fanini tadqiqot ob’ektlarining tabiatini inobatga olgan holda shartli tarzda quyidagi yo’nalishga ajratish mumkin. material xossasi - bu materialning tashqi faktorlar ta’siriga ma’lum darajada yoki shaklda sezgirlik namoyon qilish qobiliyatidir. odatda bu xossalar 4 guruhga bo’linadi: 1. mexanik; 1. fizik; 1. kimyoviy; 1. texnologik. materialshunoslikda alohida yana bir xossa e’tirof etiladi, bu - fizik–kimyoviy xossalardir. mexanik xossalar materiallarni tashqi kuchlar (mexanik, deformatsion), issiqlik va boshqa ta’sirlariga mavjud strukturasini parchalamasdan qarshilik ko’rsata olish qobiliyatini ifodalaydi. mexanik xossalar - plastik va mustahkamlik xossalarga ajratiladi. plastik xossa - materialning massasi o’zgarmagan holda shakli va o’lchamining o’zgarashini ifodalovchi deformatsiyalanish qobiliyatini tavsiflaydi. deformatsiyaning asosiy turlari …

5 / 10

ion. john wiley & sons. ins. 2010. – p. 1000. 3. dieter vollath nanoparticles-nanocomposites-nanomaterials. an introduction for beginners. – wiley-vch verlag ghbh &co.kgaa, boschstr. weinheim, germany, 2013. – p. 322. 4. mustafa akay. introduction to polymer science and technology & ventus publishing aps, 2012, - p.169] mustahkamlik xossasi - bu materialning ma’lum sharoit va chegaralarda mexanik, issiqlik va boshqa ta’sirlar natijasida vujudga keladigan ichki kuchlanish va deformatsiyasiga parchalanmasdan qarshilik ko’rsatish qobiliyatini ifodalaydi. mexanik xossalar standartlar talablariga muvofiq mexanik sinovlar o’tkazish orqali aniqlanadi. mexanik sinovlar: - ctatik; - dinamik; - sudraluvchanlik; - charchovlik; - yemiriluvchanlik. plastik deformatsiya tashqi ta’sirlar ostida o’zoq vaqt mobaynida sekin oshib boradigan va qoldiq deformatsiyasini vujudga keltirmaydigan bo’lsa, u sudraluvchanlik deyiladi. materialshunoslik modellashtirishi quyidagicha bo’ladi (10-rasm). 10-rasm. materialshunoslikda modellashtirish asoslovchi chizma. materialshunoslik ob’ektga nisbatan shartli ravishda uchta asosiy tarmoqqa yo’naltiriladi, ya’ni: “model”, “programma”, “algoritm”. unda algoritmda modelga to’g’ridan to’g’ri yo’naltirilgan tarzda yoki programma orqali yo’naltirilgan holatda ish …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "materialshunoslik va konstruktsion materiallar texnologiyasi"

1 – ma’ruza: mavzu: materialshunoslik va konstruktsion materiallar texnologiyasi fanining predmeti va mazmuni. konstruktsion materiallar to’g’risida ma’lumotlar. r ye j a : 1. materialshunoslik va kmt fanining predmeti, asosiy vazifalari va maqsadi. 2. materialshunoslik va kmt fanining rivojlanish tarixi, asosiy ustuvor yo’nalishlari. 3. konstruktsion materiallar xaqida tushuncha. 4. materialshunoslik va kmt fanining boshqa fanlar bilan bog’liqligi. materialshunoslikdagi muammolar. tayanch iboralar: zamonaviy materialshunoslik fani va uning yo’nalishlari, konstruktsion materiallar turlari, metall, keramik, polimer, kompozit, elektronik materiallar, nanomateriallar, maxsus va noyob materiallar. 1. materialshunoslik va kmt fanining predmeti, asosiy vazifalari va maqsadi. materialshunoslik - ...

This file contains 10 pages in DOCX format (3.8 MB). To download "materialshunoslik va konstruktsion materiallar texnologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: materialshunoslik va konstrukts… DOCX 10 pages Free download Telegram