asosiy va aylanma kapital doiraviy aylanishining moliyaviy aspektlari

DOC 47 pages 624.0 KB Free download

47 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 624.0 KB

File type DOC

Pages 47

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 47

tohir malikov 1.ma'ruza matni 10 -mavzu. asosiy va aylanma kapital doiraviy aylanishining moliyaviy aspektlari reja: 1. asosiy kapital doiraviy aylanishining mohiyati, tarkibiy tuzilmasi va samaradorligi 2. aylanma kapital: mazmuni, tarkibiy tuzilmasi va foydalanish samaradorligi 3. aylanma mablag'larni me'yorlashtirish 1. asosiy kapital doiraviy aylanishining mohiyati, tarkibiy tuzilmasi va samaradorligi umumlashtirilgan ko'rinishda asosiy kapital mehnat vosita-lariga (binolar, inshootlar, uzatish qurilmalari, mashinalar va dastgohlar, transport vositalari va foydali foydalanish muddati 12 oydan oshadigan boshqa vositalar) joylashtirilgan avanslashti-rilgan kapital qiymatining bir qismidir. xyusning buxgalteriya balansida asosiy kapital aylanmadan tashqaridagi aktivlar sifa-tida aks ettiriladi. uning asosini asosiy vositalar tashkil eta-di. bu aktivlarning boshqa elementlari, ya'ni nomoddiy aktivlar, tugallanmagan qurilish, moddiy boyliklarga daromadli joylash-tirish, uzoq muddatli moliyaviy qo'yilmalar, bevosita yoki bilvo-sita asosiy kapitalni kengaytirilgan ishlab chiqarishga xizmat qiladi. mehnat va mahsulotni yaratish jarayonida asosiy kapital ishlab chiqarish omili va ishlab chiqarishning moddiy-texnik aso-si shaklida amal qiladigan unumli kapitalning qismi sifatida maydonga chiqadi. asosiy kapitalning doiraviy aylanishi …

2 / 47

bu jarayon amortizatsiya deb ataladi va u o'rnatilgan me'yorlarga muvofiq ravishda har oyda hisoblanadi. ma'naviy eskirishini inobatga olgan holda mehnat vosita-lari boshlang'ich qiymatini to'liq tiklash vaqti amortizatsiya davri deb ataladi. bu davr tugaganidan so'ng asosiy kapitalga avanslash-tirilgan pulli qiymat o'z aylanishini tugatadi va yana mehnat vositasiga aylanadi. bu fursatga etgunga qadar o'tkazilayotgan qiymat asta-sekinlik bilan va uzluksiz ravishda amortizatsiya fon-di ko'rinishida jamg'arilib boriladi. so'ngra iste'mol qilingan kapitalni yangidan qayta tiklashga foydalaniladi. ishlab chiqarish jarayonida asosiy kapitalni buyumlashgan shakli sifatida asosiy fondlar – uzoq vaqt davomida natural-iste'molli shaklda ishlab chiqarish jarayonida foydalanilayotgan moddiy boyliklar yig'indisi – maydonga chiqadi. iqtisodiy mo'ljal-langanligiga ko'ra asosiy fondlar quyidagilarga bo'linadi: · asosiy ishlab chiqarish fondlari; · noishlab chiqarish asosiy fondlari. ishlab chiqarish jarayonida buyumlashgan-natural shaklda ishtirok etadigan va ko'plab ishlab chiqarish tsikllari davomida o'zining qiymatini tayyor mahsulotga qismlarga bo'lib o'tkazuvchi mehnat vositalariga asosiy ishlab chiqarish fondlari deyiladi. noishlab chiqarish asosiy fondlarining tarkibiga xyusning balansida bo'lgan va …

3 / 47

. ishlab chiqarish tarkibiy tuzilmasi ishlab chiqarish jarayonida ishtirok etayotgan mehnat vositalari turli ko'rinish-larining nisbatidan iborat bo'lib, investitsiyalarning texnologik ilg'orligi va ularning oqilona joylashtirilganligini aks ettira-di. asosiy fondlarning xizmat qilish muddati jihatidan tarki-biy tuzilmasi ularning ahvolini yosh guruhlari va takror ishlab chiqarish sur'atlari bo'yicha ifodalaydi. keyingi yillarda asosiy fondlarning etarli darajada faol takror ishlab chiqarilmagan-ligi uchun ularning yoshi va eskirishi ortib bormoqda. asosiy fondlar pulli tarzda baholanadi va hisoblanadi hamda buxgalteriya hisobida asosiy vositalar sifatida aniqlana-di. ularning tarkibiga quyidagilar kiradi: · binolar; · inshootlar (neft va gaz qazib oluvchi, gidrotexnik, trans-port xo'jaligi inshootlari va boshqalar); · uzatuvchi moslamalar (elektr uzatuvchi, aloqa, quvurlar va h.k.); · ishchi va kuch mashinalari va dastgohlari; · o'lchovchi va tartibga soluvchi (o'zgartiruvchi) priborlar va qurilmalar; · uy-joylar; · hisoblash texnikasi va orgtexnika; · transport vositalari; · instrumentlar; · ishlab chiqarish va xo'jalik inventarlari va buyumlari; · ishchi va mahsuldor qoramollar; · ko'p yillik o'simliklar. yuqoridagilardan …

4 / 47

an biri hisoblanadi. asosiy kapital doiraviy aylanishining samaradorligini tahlil qilishda quyidagilarni hisobga olish maqsadga muvofiq: · moliyaviy nuqtai nazardan asosiy kapitalning doiraviy aylanishi moliyaviy resurslar tegishli fondlarining tashkil eti-lishi bilan kuzatiladi. bu bir vaqtning o'zida ham asosiy kapital, ham aylanma kapital aylanishiga to'liq tegishlidir; · shu doiraviy aylanish jarayonida vujudga keladigan mo-liyaviy resurslardan foydalanish samaradorligini baholash mu-him hisoblanadi; · joriy ishlab chiqarish fondlaridan foydalanish va eskir-gan asosiy ishlab chiqarish fondlarini yangilashning o'z vaqtida amalga oshirilishi samaradorligini baholash kerak. xyus ning moliyaviy resurslari tarkibida o'zlik va jalb qilingan pul mablag'lari bo'lishi mumkin. takror ishlab chiqarish jihatidan asosiy kapitalning doiraviy aylanishi iste'mol qilingan asosiy fondlarni almashtirish (yangilash) uchun amorti-zatsiya mablag'larining amortizatsiya fondida jamg'arilishini ko'zda tutadi. hisobot davri davomida asosiy vositalar ob'ektlari bo'yicha amortizatsiya ajratmalari hisoblashni qo'llash usullariga bog'liq bo'lmagan holda har oyda hisoblanadi. mavsumiy ishlab chiqarishda ham asosiy vositalar bo'yicha amortizatsiya ajratmala-rining yillik summasi hisobot yilida tashkilotning ishlash davri davomida bir tekisda …

5 / 47

guruhlariga kiritiladigan asosiy vositalar-ning klassifikatsiyalanishini har bir mamlakatning hukumati aniqlab beradi. amortizatsiya guruhlari ko'rsatilmagan asosiy vositalarning turlari bo'yicha ularning foydali foydala-nish muddatlari ularni tayyorlagan tashkilotlarning tavsiyalari va texnik shart-sharoitlariga muvofiq ravishda soliq to'lovchining o'zi tomonidan o'rnatiladi. hozirgi paytda amaliyotda amortizatsiya ajratmalarini hi-soblashning ikki asosiy metodidan foydalaniladi: · chiziqli; · chiziqsiz. amortizatsiya ajratmalarini hisoblashning chiziqli metodi binolar, inshootlar, uzatish qurilmalariga nisbatan ularning foydalanishga topshirish muddatlariga bog'liq bo'lmagan holda qo'llaniladi. asosiy vositalarning qolgan boshqa ob'ektlariga nisbatan amortizatsiya summalarini hisob-kitob qilishning yuqo-ridagi ikki metodidan – chiziqli va chiziqsiz – biri qo'llanilishi mumkin. chiziqli metod qo'llanilganda bir oy uchun hisoblangan amor-tizatsiyaning summasi shu ob'ekt uchun aniqlangan amortizatsiya nor-masi va ob'ektning dastlabki (tiklash) qiymatiga nisbatan qu-yidagicha aniqlanadi: n = (1/m) x 100% bu erda: n – amortizatsiyalashtirilayotgan mol-mulk ob'ekti- ning boshlang'ich (tiklash) qiymatiga nisbatan amortizatsiya normasi (foizda); m – amortizatsiyalashtirilayotgan mol-mulk shu ob'ektining foydali foydalanish muddati (oyda). chiziqsiz metod asosida amortizatsiya normasini hisoblash quyidagicha amalga …

Want to read more?

Download all 47 pages for free via Telegram.

Download full file

About "asosiy va aylanma kapital doiraviy aylanishining moliyaviy aspektlari"

tohir malikov 1.ma'ruza matni 10 -mavzu. asosiy va aylanma kapital doiraviy aylanishining moliyaviy aspektlari reja: 1. asosiy kapital doiraviy aylanishining mohiyati, tarkibiy tuzilmasi va samaradorligi 2. aylanma kapital: mazmuni, tarkibiy tuzilmasi va foydalanish samaradorligi 3. aylanma mablag'larni me'yorlashtirish 1. asosiy kapital doiraviy aylanishining mohiyati, tarkibiy tuzilmasi va samaradorligi umumlashtirilgan ko'rinishda asosiy kapital mehnat vosita-lariga (binolar, inshootlar, uzatish qurilmalari, mashinalar va dastgohlar, transport vositalari va foydali foydalanish muddati 12 oydan oshadigan boshqa vositalar) joylashtirilgan avanslashti-rilgan kapital qiymatining bir qismidir. xyusning buxgalteriya balansida asosiy kapital aylanmadan tashqaridagi aktivlar sifa-tida aks ettir...

This file contains 47 pages in DOC format (624.0 KB). To download "asosiy va aylanma kapital doiraviy aylanishining moliyaviy aspektlari", click the Telegram button on the left.

Tags: asosiy va aylanma kapital doira… DOC 47 pages Free download Telegram