asosiy va aylanma kapital statistikasi

PPT 56 pages 5.7 MB Free download

56 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 5.7 MB

File type PPT

Pages 56

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 56

аҳоли – статистиканинг ўрганиш объекти o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi toshkent moliya instituti “statistika va ekonometrika” kafedrasi dotsenti b.x. mamatkulov tomonidan “statistika” fanidan “asosiy va aylanma kapital statistikasi” mavzusida tayyorlangan ma’ruza reja: 1. asosiy va aylanma kapital to’grisida tushuncha 2. asosiy kapitalni takror ishlab chiqarish va undan foydalanish samaradorligini statistik o’rganish 3. aylanma kapital: mazmuni, tarkibiy tuzilmasi va foydalanish samaradorligini statistik o’rganish 4. “asosiy va aylanma kapital statistikasi” mavzusi bo’yicha masalalarni echish tartibi 1. asosiy va aylanma kapital to’grisida tushuncha tadbirkorlik kapitalining harakati bir doiraviy aylanish bilan to'xtab qolmaydi, balki u uzluksiz davom etib, takrorlanib turadi. doiraviy aylanishlarning bunday uzluksiz takrorlanib, yangilanib turishi tadbirkorlik kapitalining aylanishi deyiladi. kapitalning ayrim qismlari turli tezlikda harakat qilishi tufayli sarflangan mablag`larning aylanish tezligi turlicha bo'ladi. masalan, unumli iste`molda bo'lgan xom ashyo va materiallar qiymati, bir doiraviy aylanishdan keyin boshqa qismi masalan, mehnat qurollari qiymati bir necha doiraviy aylanishdan keyin o'zining boshlang`ich …

2 / 56

an kirmaydi, uzoq davr (masalan stanok 10 yil, bino 50-100 yil) davomida faoliyat qiladi, o'zining oldingi natural—buyum shaklini bir nechta doiraviy aylanishlar davomida saqlab qoladi. aksincha, aylanma kapital (masalan paxta, jun, metall) har bir doiraviy aylanishda to'liq unumli iste`mol qilinadi, o'zining ashyoviy–buyum shaklini yo'qotadi va yangi turlari bilan almashinadi. 2. qiymatini ishlab chiqarish natijalariga o'tkazish xususiyati. asosiy kapital ishlab chiqarish jarayonida qator yillar davomida faoliyat qilib, ularning qiymati tovarlarga qisman o'tib boradi. agar stanok 10 yil, binolar esa 50 yil davomida foydalanilsa, bunda har yili yangi mahsulot qiymatiga stanok qiymatining 1/10 va bino qiymatining 1/50 qismi o'tkazib boriladi. xom ashyo va materiallar, yoqilg`i va energiya kabi aylanma kapital elementlari har bir doiraviy aylanishda to'lig`icha unumli iste`mol qilinadi va ularning qiymati mahsulot va xizmatlar qiymatiga to'lig`icha o'tadi. aylanma kapital bir yil davomida bir necha marta aylanishi mumkin. 3. kapital qiymatining aylanish usuli. qiymatining aylanish usuli bo'yicha asosiy kapital qiymati ikkiga bo'linadi. …

3 / 56

qqandan keyin pul shaklidan yangi asosiy kapital shakliga aylanadi. aylanma kapital har bir doiraviy aylanishdan keyin ashyoviy-buyum shaklida qaytib tiklanadi. barcha mehnat vositalari asosiy kapital tarkibiga kirmasdan, faqat ularning inson mehnati bilan vujudga keltirilgan qismi shunday kapital hisoblanadi. shu sababli er, o'rmonlar va boshqa tabiiy resurslar mehnat vositalari hisoblansada, odatda asosiy kapital tarkibiga kirmaydi. faqat unumli kapital asosiy va aylanma kapital shaklini oladi, chunki ular ishlab chiqarish jarayonidagina o'z qiymatini mahsulotga o'tkazadi. shu bilin birga muomala doirasida ishlab chiqarish jarayoni ma`lum darajada davom etganligi tufayli bu erda ham qo'shimcha unumli kapital masalan, muzlatish uskunalari, qadoqlash, o'lchash mashinalari, idish materiallari va boshqalar mavjud bo'ladiki, bular ham asosiy va aylanma kapitalga bo'linadi. tadbirkorlik kapitali o'z harakatida ishlab chiqarish va muomala bosqichlarini bosib o'tadi. shu sababli uning aylanish vaqti (av) ishlab chiqarish vaqti (iv) va muomala vaqti (mv) yig`indisidan iborat: . sarflangan mablag`larning ishlab chiqarish jarayonida bo'lish vaqti, ya`ni ishlab chiqarish vositalari sotib …

4 / 56

yumlariga ta`sir ko'rsatish zarurligi va tashkiliy tavsifdagi sabablar taqozo etadi. birinchi holda, mehnat buyumlari u yoki bu darajada uzoq davom etadigan jismoniy, kimyoviy va biologik jarayonlarning ta`siri ostida bo'ladi. buning natijasida muayyan foydali samaraga erishiladi yoki iste`mol qiymatlarining shakli o'zgaradi. bunda mehnat jarayoni qisman yoki to'liq to'xtaydi, ishlab chiqarish jarayoni esa davom etadi. tashkiliy sabablarga ko'ra tanaffuslar vaqti korxonalarning ish rejimi bilan, shuningdek ishlab chiqarishni tashkil kilish xususiyatlari bilan belgilanadi. ishlab chiqarish vositalarning zahira va ehtiyotlar sifatida bo'lish vaqti - bu ularning ishlab chiqarish jarayonining uzluksizligini ta`minlash uchun zarur bo'lgan davrdir. tez quritadigan, tez achitadigan, umuman texnologik jarayonlarni tezlashtiradigan yangi texnika va texnologiyalarning qo'llanilishi tanaffus davrining va binobarin ishlab chiqarish vaqtining qisqarishiga olib keladi. transport shaxobchalarini rivojlantirish, xo'jalik aloqalarining samarali tizimini belgilash, ishlab chiqarish vositalari bozorini shakllantirish, ehtiyojlarni puxta hisobga olish, muomala vaqtini qisqartirish uchun muhim ahamiyatga ega. kapitalning aylanish tezligi ulardan foydalanish samaradorligiga jiddiy ta`sir qiladi. aylanish tezligi muayyan …

5 / 56

jihatdan asosiy kapitalning miqdoriy wsishiga emas, balki undan olinadigan samarani oshirishga, ya`ni asosiy kapitalning har bir swmiga twg`ri keladigan mahsulot hajmini kwpaytirishga bog`liqdir. kapitalning samaradorlik darajasi turli omillarning ta`siri ostida shakllanadi. ular orasida asosiy kapitalning tarkibi (tarmoq tarkibi, turlar bwyicha tarkibi); asosiy kapitaldan foydalanish va uni taqsimlash samaradorligi; eskirgan mehnat vositalarini yangilari bilan amashtirish ywllari va usullari muhim ahamiyatga ega. asosiy kapitalning tarmoq tarkibi ularning ayrim tarmoqlar bwyicha taqsimlanishi va kapitalning umumiy qiymatidan har bir tarmoqning hissasi bilan tavsiflanadi. agar asosiy kapital tarkibida kwproq texnika taraqqiyoti va ishlab chiqarish samaradorligini belgilaydigan tarmoqlarning ulushi oshsa, ularning tarmoq tarkibining yaxshilanganligini bildiradi. asosiy kapitalning turlari bwyicha tarkibi ularning umumiy qiymatida, har bir turlarining hissasi va nisbati bilan tavsiflanadi. asosiy kapitalning ayrim turlari ishlab chiqarishda wz ishtiroki bwyicha bir xil rol` wynamaydi. agar binolar asosan ishlab chiqarish jarayonining bir me`yorda borishini ta`minlab mehnatning umumiy sharoitini tashkil qilib, ishlab chiqarish samaradorligiga bilvosita tasir kwrsatsa, mehnat …

Want to read more?

Download all 56 pages for free via Telegram.

Download full file

About "asosiy va aylanma kapital statistikasi"

аҳоли – статистиканинг ўрганиш объекти o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi toshkent moliya instituti “statistika va ekonometrika” kafedrasi dotsenti b.x. mamatkulov tomonidan “statistika” fanidan “asosiy va aylanma kapital statistikasi” mavzusida tayyorlangan ma’ruza reja: 1. asosiy va aylanma kapital to’grisida tushuncha 2. asosiy kapitalni takror ishlab chiqarish va undan foydalanish samaradorligini statistik o’rganish 3. aylanma kapital: mazmuni, tarkibiy tuzilmasi va foydalanish samaradorligini statistik o’rganish 4. “asosiy va aylanma kapital statistikasi” mavzusi bo’yicha masalalarni echish tartibi 1. asosiy va aylanma kapital to’grisida tushuncha tadbirkorlik kapitalining harakati bir doiraviy aylanish bilan to'xtab qolmaydi, balki u uzluksiz davom etib, t...

This file contains 56 pages in PPT format (5.7 MB). To download "asosiy va aylanma kapital statistikasi", click the Telegram button on the left.

Tags: asosiy va aylanma kapital stati… PPT 56 pages Free download Telegram