asosiy va aylanma kapital doiraviy aylanishning moliyaviy jihatlari

DOCX 16 pages 157.5 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 157.5 KB

File type DOCX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

13-mavzu. asosiy va aylanma kapital doiraviy aylanishning moliyaviy jihatlari reja: 1. asosiy kapital doiraviy aylanishining mohiyati va tarkibiy tuzilmasi. 2. amortizatsiya ajratmalarini hisoblashning asosiy metodlari va ularning o‘ziga xos bo‘lgan xususiyatlari. 3. aylanma kapital: mazmuni, tarkibiy tuzilmasi va foydalanish samaradorligi. 4. aylanma kapitalning foydalanish samaradorligini harakterlovchi ko‘rsatkichlar. 1-savol bayoni. umumlashtirilgan ko‘rinishda asosiy kapital mehnat vositalariga (binolar, inshootlar, uzatish qurilmalari, mashinalar va dastgohlar, transport vositalari va foydali foydalanish muddati 12 oydan oshadigan boshqa vositalar) qo‘yilgan (joylashtirilgan) avanslashtirilgan kapitaliy qiymatning bir qismidir. xyusning buxgalteriya balansida asosiy kapital aylanmadan tashqaridagi aktivlar sifatida aks ettiriladi. uning asosini asosiy vositalar tashkil etadi. bu aktivlarning boshqa elementlari, ya’ni nomoddiy aktivlar, tugallanmagan qurilish, moddiy boyliklarga daromadli qo‘yish (joylashtirish), uzoq muddatli moliyaviy quyilmalar, bevosita yoki bilvosita asosiy kapitalni kengaytirilgan, ilmiy-sig‘imli ishlab chiqarishga xizmat qiladi. mehnat va mahsulotni yaratish jarayonida asosiy kapital ishlab chiqarish omili va ishlab chiqarishning moddiy-texnikaviy asosi shaklida amal qiladigan unumli kapitalning qismi sifatida maydonga chiqadi. …

2 / 16

o‘z vaqtida amalga oshirilishi samaradorligini baholash kerak. xyusning moliyaviy resurslari tarkibiga o‘zlik va jalb qilingan pul mablag‘lari bo‘lishi mumkin. takror ishlab chiqarish jihatidan asosiy kapitalning doiraviy aylanishi iste’mol qilingan asosiy fondlarni almashtirish (yangilash) uchun amortizatsiya mablag‘larining amortizatsiya fondida jamg‘arilishini ko‘zda tutadi. hisobot davri davomida asosiy vositalar ob’ektlari bo‘yicha amortizatsiya ajratmalari hisoblashni qo‘llash usullariga bog‘liq bo‘lmagan holda har oyda hisoblanadi. mavsumiy ishlab chiqarishda ham asosiy vositalar bo‘yicha amortizatsiya ajratmalarining yillik summasi hisobot yilida tashkilotning ishlash davri davomida bir tekisda hisoblanadi. agar asosiy vositalarning ob’ektlari rekonstruksiya va modernizatsiya qilishda bo‘lsa, yoki ular uch oydan ko‘proq muddatga konservatsiya qilishga o‘tkazilgan bo‘lsa, bunday holatlarda amortizatsiya ajratmalarini hisoblash tashkilot rahbarining qaroriga muvofiq to‘xtalishi mumkin. asosiy fondlar pulli tarzda baholanadi va hisoblanadi hamda buxgalteriya hisobida asosiy vositalar sifatida aniqlanadi (belgilanadi). ularning tarkibiga quyidagilar kiradi: · binolar; · inshoatlar (neft va gaz qazib oluvchi, gidrotexnik, transport xo‘jaligi inshoatlari va boshqalar); · uzatuvchi moslamalar (elektr uzatuvchi, aloqa, quvurlar …

3 / 16

hi va tartibga soluvchi (o‘zgartiruvchi) qurilmalar hamda priborlar, hisoblash texnikasi, transport vositalari, instrumentlar, ishlab chiqarish va xo‘jalik inventarlari, odatda, asosiy fondlarning aktiv qismiga kiritilib, ular mehnat predmetlariga bevosita ta’sir ko‘rsatadi. ularning qolgan qismlari esa asosiy fondlarning passiv qismiga kiritiladi. bozor iqtisodiyoti sharoitida asosiy kapital aktiv qismining maksimal ravishda oshirilishi eng muhim vazifalardan biri bo‘lib hisoblanadi. asosiy kapitalning doiraviy aylanishi unga tegishli bo‘lgan qiymatning quyidagi uch funksional shakllarida harakat qilishini anglatadi: · pulli; · unumli; · tovarli. asosiy kapital qiymatining bu shakllarda amal qilishi foyda olishni va mehnat vositalarining takror ishlab chiqarilishini ta’minlaydi. kapitalning doiraviy aylanishi davomida aylanma kapitaldan farqli o‘laroq asosiy kapital o‘zining iste’mol shaklini birdaniga yuqotmaydi, ya’ni davomli muddatda eskiradi. yangidan yaratilayotgan mahsulotga u o‘zining qiymatini asta-sekinlik bilan, eskirish darajasiga qarab o‘tkazadi va to‘liq qayta tiklanganga qadar ko‘plab ishlab chiqarish sikllari davomida uni tiklab boradi. bu jarayon amortizatsiya deb ataladi va u o‘rnatilgan me’yorlarga muvofiq ravishda har oyda hisoblanadi. …

4 / 16

hiqadi. iqtisodiy mo‘ljallanganligiga ko‘ra asosiy fondlar quyidagilarga bo‘linadi: · asosiy ishlab chiqarish fondlari; · noishlab chiqarish asosiy fondlari. ishlab chiqarish jarayonida buyumlashgan-natural shaklda ishtirok etadigan va ko‘plab ishlab chiqarish sikllari davomida o‘zining qiymatini tayyor mahsulotga qismlarga bo‘lib o‘tkazuvchi mehnat vositalariga asosiy ishlab chiqarish fondlari deyiladi. noishlab chiqarish asosiy fondlarining tarkibiga xyusning balansida bo‘lgan va noishlab chiqarish maqsadlari uchun foydalanishga mo‘ljallangan xyusning mulklari kiradi. ular bo‘yicha amortizatsiya hisoblanmaydi. bu fondlarning qiymati ularning eskirishi munosabati bilan xyusning foydasi hisobidan takror ishlab chiqariladi. asosiy ishlab chiqarish fondlarining tarkibiy tuzilmasi tarmoq, texnologik, ishlab chiqarish va xizmat qilish muddati (yoshi) jihatidan bo‘lishi mumkin. tarmoq tuzilmasi alohida olingan tarmoqdagi asosiy ishlab chiqarish fondlari qiymatining butun iqtisodiyot bo‘yicha shu fondlar qiymatidagi salmog‘ini harakterlaydi. asosiy ishlab chiqarish fondlarining texnologik tuzilmasi alohida guruh ichidagi ular turli ko‘rinishlarining salmog‘ini ko‘rsatadi. ishlab chiqarish tarkibiy tuzilmasi ishlab chiqarish jarayonida ishtirok etayotgan mehnat vositalari turli ko‘rinishlarining nisbatidan iborat bo‘lib, investitsiyalarning texnologik ilg‘orligi va …

5 / 16

davri davomida asosiy vositalar ob’ektlari bo‘yicha amortizatsiya ajratmalari hisoblashni qo‘llash usullariga bog‘liq bo‘lmagan holda har oyda hisoblanadi. mavsumiy ishlab chiqarishda ham asosiy vositalar bo‘yicha amortizatsiya ajratmalarining yillik summasi hisobot yilida tashkilotning ishlash davri davomida bir tekisda hisoblanadi. agar asosiy vositalarning ob’ektlari rekonstruksiya va modernizatsiya qilishda bo‘lsa, yoki ular uch oydan ko‘proq muddatga konservatsiya qilishga o‘tkazilgan bo‘lsa, bunday holatlarda amortizatsiya ajratmalarini hisoblash tashkilot rahbarining qaroriga muvofiq to‘xtalishi mumkin. amortizatsiyalashtiriladigan mol-mulklar o‘zlarining foydali foydalanish muddatlariga bog‘liq ravishda konkret amortizatsiya guruhlariga birlashtiriladi. birinchi guruhga foydali foydalanish muddati 1 yildan 2 yilgacha bo‘lgan mol-mulklar kiritilsa, oxirgi guruhga esa foydali foydalanish muddatlari 30 yildan ortiq bo‘lgan mol-mulklar kiritiladi. amortizatsiya guruhlariga kiritiladigan asosiy vositalarning klassifikatsiyalanishini har bir mamlakatning hukumati aniqlab beradi. amortizatsiya guruhlari ko‘rsatilmagan asosiy vositalarning turlari bo‘yicha ularning foydali foydalanish muddatlari ularni tayyorlagan tashkilotlarning tavsiyalari va texnik shart-sharoitlariga muvofiq ravishda soliq to‘lovchining o‘zi tomonidan o‘rnatiladi. hozirgi paytda amaliyotda amortizatsiya ajratmalarini hisoblashning ikki asosiy metodidan foydalaniladi: …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "asosiy va aylanma kapital doiraviy aylanishning moliyaviy jihatlari"

13-mavzu. asosiy va aylanma kapital doiraviy aylanishning moliyaviy jihatlari reja: 1. asosiy kapital doiraviy aylanishining mohiyati va tarkibiy tuzilmasi. 2. amortizatsiya ajratmalarini hisoblashning asosiy metodlari va ularning o‘ziga xos bo‘lgan xususiyatlari. 3. aylanma kapital: mazmuni, tarkibiy tuzilmasi va foydalanish samaradorligi. 4. aylanma kapitalning foydalanish samaradorligini harakterlovchi ko‘rsatkichlar. 1-savol bayoni. umumlashtirilgan ko‘rinishda asosiy kapital mehnat vositalariga (binolar, inshootlar, uzatish qurilmalari, mashinalar va dastgohlar, transport vositalari va foydali foydalanish muddati 12 oydan oshadigan boshqa vositalar) qo‘yilgan (joylashtirilgan) avanslashtirilgan kapitaliy qiymatning bir qismidir. xyusning buxgalteriya balansida asosiy kapital aylanmada...

This file contains 16 pages in DOCX format (157.5 KB). To download "asosiy va aylanma kapital doiraviy aylanishning moliyaviy jihatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: asosiy va aylanma kapital doira… DOCX 16 pages Free download Telegram