metallarga termik ishlov berish turlari

DOCX 6 стр. 705,6 КБ Бесплатная загрузка

6 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 705,6 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 6

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 6

9 – ma’ruza metallarga termik ishlov berish turlari. sovutish va qizdirish jarayonida po’latlarda sodir bo’luvchi holat o’zgarishlar. reja 1. metallarga termik ishlov berish nazariyasi asoslari. 2. termik ishlov berish turlari. 3. sovutish va qizdirish jarayonida po’latlarda sodir bo’luvchi holat o’zgarishlar. tayanch iboralar: metallarga termik ishlov berish, yumshatish, chala yumshatish, to’la yumshatish, diffuziyo’me`yorlash, toblash, bo’shatish. metall yoki qotishmani masalan, po’latni ma`lum temperaturagacha qizdirish, shu temperagacha ma`lum vaqt saqlab turish, so’ng ma`lum tezlik bilan sovitish yo’li bilan uning struktura va xossalarini o’zgartirish jarayoni termik ishlov berish deyiladi. termik ishlashning ilmiy asoslarini 20 - asr o’rtalarida d.k.chernov ishlab chiqqan edi. u qizdirilgan po’latlarni kuzatar ekan, qizdirishning va sovitishning ma`lum temperaturalarda (nuqtalarida) po’latda ichki o’zgarishlar sodir bo’lishini payqadi. bu nuqtalarni kritik nuqtalar deb belgilanadi. termik ishlashning axamiyati katta, chunki termik ishlash yo’li bilan qotishmalarning mexanikaviy xossalari keng chegarada o’zgaradi. qotishmalarni termik ishlash ularni qizdirish va sovitish bilan bog’liq bo’lganligidan termik ishlashni asosiy faktorlari temperatura …

2 / 6

emperaturagacha qizdirish va shu temperaturada my`lum vaqt tutib turish kerak. endi qizdirilgan po’lat sovitilganda unda sodir bo’ladigan o’zgarishlarni ko’rsatadigan bo’lsak, yani ac3 kritik -nuqtalaridan (ach3) past temperaturagacha juda sekin sovitilgana, ferrit po’latlardan ajrab chiqa boshlaydi. bu jarayon ach, (ac1) nuqtagacha davom etadi. ach1 nuqtagacha tushganda atsetenitda ortiqcha uglerodning xammasi ferrit tarzida ajrab chiqadi. ach1 nuqtadan pasayishi bilan atsetenit parchalanadi, ya`ni u perlitga aylanadi, ya`ni ferrit bilan sementitni mexanik aralashmasi xosil bo’ladi. austenitning perlitga aylanishida uglerod diffuziya yo’li bilan qayta taqsimlanadi, ya`ni dastavval austenit donalari chegarasida sementitning kiristallanish markazlari xosil bo’ladi. bu austenitdan uglerodning diffuziyalanishi xisobiga boradi. natijada xosil bo’lgan sementit kristallari atrofidagi austenitda uglerod kamaya boradi va austenitning ferritga aylanishi uchun sharoit tug’iladi, natijada sementit ortiqchalari yonida ferrit kristallari xosil bo’ladi. sementit kristallari xam, ferrit kristallar xam bir vaqtda o’sadi va bu o’sish bir - biri bilan to’qnashguncha davom etadi. bunday jarayon takrorlanish natijasida perlit xosil bo’ladi. austenitning parchalanishi po’lat …

3 / 6

ilib, shu temperaturada tutib turilsa, u perlitga aylanadi. austenit taxminan 630°c gacha o’ta sovutilib, shu temperaturada tutib turilsa xam perlit xosil bo’ladi, ammo bu perlitning donalari 700°c da xosil bo’lgan perlitnikidan mayda, qattiqligi ancha yuqori bo’ladi. bunday perlit sorbit deb ataladi. austenit - 500°c gacha sovutilib temperaturada tutib turilsa, donalari sorbitnikidan xam mayda bo’ladi. bu perlit troostit deyiladi. austenit - ukp tezlik bilan masalan (240°c gacha), suvda sovutilsa, u parchalanishga ulgurmaydi va martensit xosil bo’ladi. yuqorida aytib o’tilganidek, austenit tez sovutilganda u parchalanishga ulgurmaydi, yani tarkibida qancha uglerod bo’lsa xammasi saqlanib qoladi. ammo temir atomlari xam, uglerod atomlari xam qayta taqsimlanadi. natijada temirning kristal panjarasi o’zgaradi, uglerod atomlari kristal panjaraning temir atomlaridan bo’shagan joyga o’tadi va qattiq, eritma xosil qiladi. martesitdan ortiqcha uglerod ajralib chiqqan sari martsnsit panjarasini tetrogonalik panjarasi kichraya boradi. pq1 bo’lib qoladi va martensit perlitga aylanib qoladi. martensitning magnit xossasi bor, shuning uchun doimiy magnitlar tayyorlashda qotishma …

4 / 6

h uchun yumshatish izotermik yumshatish. past temperaturada yumshatish. bu xil yumshatish po’lat buyumlar sovuqlayin bosim ostida ishlanganda (prokatlanganda, bolg’alanganda, cho’zilganda) vujudga keluvchi ichki kuchlanishlarni, mo’rtlikni yuqotish maqsadida bajariladi. po’lat rekristallanish temperaturasidan yuqoriroq temperaturagacha (600-700°) gacha qizdiriladi va shu temperatuda rekristallanish jarayoni tugaguncha tutib turiladi va sekin sovutiladi. qizdirish temperaturasini qancha yuqori bo’lsa po’lat shuncha oz vaqt tutib turiladi. bunday yumshatishda po’lat buyumning faqat perlit asosigina qayta kristallanadi. ferrit donalari esa o’zicha qolaveradi. chala yumshatish, chala yumshatishda evtektoiddan oldingi po’latlar ac1 kritik nuqtadan yuqori, ammo ac3 nuqtadan past. evtektoiddan keyingi po’latlar esa ac1 dan yuqori, ac3 dan past temperaturagacha (750-770°) qizdirilib shu temperaturada ma’lum vaqt tutib turilgandan keyin sekin sovutiladi. chala yumshatishdan asosan evtektoiddan keyingi po’latlar uchun foydalaniladi. bunday po’latlarni chala yumshatishdan maqsad perlitni qayta kristallash va qayta kristallashva ichki kuchlanishlarni yuqotishdan iborat. evtektoiddan keyingi po’lat chala yumshatilsa kesib ishlash asoslashadi. to’la yumshatish: odatda evtekdoiddan oldingi va evtektoid po’latlargina to’la yumshatiladi. …

5 / 6

atksadida, po’lat strukturasidagi semenit plastikalarini sharsimon mayda zarrachalarga aylantirish talab etiladi. buning uchun evtektoiddan keyingi po’latlar 750-7600c temperaturagacha qizdirilib, ma’lum vaqt turgach, ma’lum tezlikda sovutiladi. izotermik yumshatish. po’latlarni izotermik yumsha-tishning to’la yumshatishdan farqi shundaki, bunda atsetelin o’zluksiz sekin tutib turish yo’li bilan emas, balki o’zgarmas temperaturada tutib turish yo’li bilan parchinlar. po’lat izotermik yumshatish uchun ac3 chizig’idan 70-80°c yuqoriroq, temperaturada qizdiriladi, so’ngra ac dan past temperaturagacha 650-700°c gacha tez sovutiladi, shundan keyin atsetilin o’zgarmas temperaturada perlita aylanguncha tutib turiladi. normallash. po’latlarni normallash operatsiyasi yumshatish operatsiyasiga o’xshashdir, lekin bunda po’lat buyum atsetelit xolatidan bir oz tezrok avolda sovutiladi. normallangan po’latning strukturasi yumshatilgan po’latnikidan ozgina farq qiladi. shu sababli vaqtni tejash uchun po’latlar yumshatilmaydi, balki normallanadi. toblash. po’latlarni toblash uchun 65k chizig’idan 30-50° yuqoriroq temperaturagacha qizdirilib bu temperaturada ma’lum vaqt tutib turilgandan keyin tez sovitiladi. uglerodli po’latlar uchun sovutuvchi muxit sifatida ko’pincha, sovuq suvdan ligerlangan po’lat uchun mineral moylar va boshqa eritmalardan …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 6 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "metallarga termik ishlov berish turlari"

9 – ma’ruza metallarga termik ishlov berish turlari. sovutish va qizdirish jarayonida po’latlarda sodir bo’luvchi holat o’zgarishlar. reja 1. metallarga termik ishlov berish nazariyasi asoslari. 2. termik ishlov berish turlari. 3. sovutish va qizdirish jarayonida po’latlarda sodir bo’luvchi holat o’zgarishlar. tayanch iboralar: metallarga termik ishlov berish, yumshatish, chala yumshatish, to’la yumshatish, diffuziyo’me`yorlash, toblash, bo’shatish. metall yoki qotishmani masalan, po’latni ma`lum temperaturagacha qizdirish, shu temperagacha ma`lum vaqt saqlab turish, so’ng ma`lum tezlik bilan sovitish yo’li bilan uning struktura va xossalarini o’zgartirish jarayoni termik ishlov berish deyiladi. termik ishlashning ilmiy asoslarini 20 - asr o’rtalarida d.k.chernov ishlab chiqqan edi. u qizd...

Этот файл содержит 6 стр. в формате DOCX (705,6 КБ). Чтобы скачать "metallarga termik ishlov berish turlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: metallarga termik ishlov berish… DOCX 6 стр. Бесплатная загрузка Telegram