tasavvuf ta’limotining sharq madaniyatiga ta’siri

DOCX 18 sahifa 44,5 KB Bepul yuklash

18 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 44,5 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 18

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 18

8– mavzu tasavvuf ta’limotining sharq madaniyatiga ta’siri. reja: 1. tasavvuf ta’limotining shakllanish tarixi, asosiy g’oyalari 1. tasavvuf ta’limotida qur’ondagi nafs tarbiyasi,zuhd va zohidlikka oid g’oyalarning rivojlantirilishi 2. tasavvuf ta’limoti tariqatlarining ijtimoiy ahamiyati. (yu. hamadoniy. a. g‘ijduvoniy. yassaviya, kubroviya, naqshbandiya tariqatlarining shakllanishi). 3. tasavvufda ruhiy tarbiya masalasi va uning badiiy adabiyotga ta’siri 1. tasavvuf ta’limotining shakllanish tarixi, asosiy g’oyalariyuix — xiii asrlarda o’rta osiyo davlatlarida tasavvuf — so’fiylik ta'limoti rivoj topdi. so’fiylik (tasavvuf) islomdagi falsafiy diniy oqimdir. voiz koshifiy «futuvatnomai sultoniya» asarida: «... tasavvuf tariqat maqolalaridan biridir», deydi. u «so’fiy» qadimiy bo’lib, odam alayhissalom o’gillari shish alayhissalom davrida paydo bo’lganligini aytadi.rus olimi i. m. petrushevskiyning qayd qilishicha, ingliz sharqshunosi r. nikolson xi asrgacha bo’lgan yozma manbalarda «sufizm» tushunchasining yetmish sakkiz ma'nodagi talqinini aniqlagan ekan. nasafiyning xoji ahmad yassaviy risolasida ham islom dinida «so’fiylik oqimi, darveshlar payg’ambar zamonasidayoq vujudga kelgan»1, deyiladi. abulhakim shar'iy juzjoniy «tasavvuf ta'limotining ildizlari» («muloqot», 1995, № 1—2) maqolasida …

2 / 18

qa yo’l-yo’riq va mazhablarni ham o’z ichiga oladi. doktor javod nurbaxsh «so’fiylar behishtida» asarida buyuk mashoyihlarning so’zlariga ko’ra tasavvufni so’z bilan ifodalab bo’lmasligini, so’z bilan ifodalanuvchi narsa tasavvuf emasligini yozadi. uning fikricha, «tasavvuf — ishq ozuqasi va tahdid yo’li bilan haqiqatga olib boradigan tariqatiborat».so’fiy aqidasining asosi yagona haqiqat — haq taolo bo’lishi kerak. shu sababdan so’fiylar shariat qoidalarini o’rganib, ma'rifat va haqiqatga, haqqa yetishga intilar edilar. so’fiylik taraqqiyotida taqvoga katta e'tibor berilgan. zuhd va taqvo - ko’ngulni foniy dunyo gunohlaridan, g’araz, ta’malardan tozalash va xudo buyurganiga amal qilib, alloh man etgan ishlardan saqlanish demakdir. so’fiylar fikricha, ilohiy ishq har qanday g’arazli manfaatlardan holi bo’lishi zarur. tasavvuf ta'limotiga ko’ra, borliqdagi hamma xilqatlarda, xususan, odamzodda ham ilohiy zarralar bor. so’fiyning maqsadi ko’nglidagi ilohiy zarralarni uzoq va mashaqqatli poklanish yo’lidan borib, yana allohga qaytarishdan iboratdir. ba'zi tasavvuf namoyandalari haq taologa yetishish yo’llarida 19 makom va 360 manzillar borligini aytganlar. sultonmurod olimning quyidagi xulosalari …

3 / 18

an bosh maqsadi ham, aslida, inson ekanmi, demak inson allohning bu muruvvatiga shukronalar aytib, o’zini batamom allohga bag’ishlashi, buning uchun esa o’ziliga loyiq darajada poklashi- kamolga yetkazishi kerak. ana shunday o’zini oliy maqsadga chog’lagan, jismini unutib, ruhini allohga qay darajada o’stirgan, yetar darajada poklagan, ham extiyojlari tufayli paydo bo’ladigan jamiki insoniy illatlardan forig’ qilgan kishilar insoni komil bo’lganlar. tasavvufiy aqidaga ko’ra, komil insonlar pirovardida, shubhasiz, alloh vasliga musharraf bo’ladilar, ruhan tangri bilan birlashib ketadilar»3. komil insonlar barcha xalqni sevishi, insonlar, ayniqsa, g’ariblar, bechoralar, muhtojlar xizmatida bo’lishi, doimo xudoning borligi va birligini unutmasligi kabi so’fiylik aqidalariga ega bo’lishlari lozim. shayx fariduddin attor rivoyatlariga ko’ra shayh abul xasan xoragoniy bunday degan ekanlar: «koshki barcha xalqning o’rnida men o’lsaydim, o’shanda xalq uchun o’lim bo’lmasdi. koshki, barcha xalqning hisob-kitobi mendan so’ralsaydi, o’shanda qiyomat kuni ular uchun so’roq bo’lmasdi. koshki, barcha xalq o’rnida meni jazolashsaydi. o’shanda ularni do’zahga olib borishmagan bo’lardi». sa'diy sheroziy aytadiki: «toat-ibodat …

4 / 18

tning xulosasi va qaymog’idir va farishtalar, ruhoniy mavjudotlar va arshu qursi, samovot kavokib hammasi komil inson xizmatidadirlar va hamisha komil inson tegrasini tavof qilurlar va komil inson ishlarini bajo keltirurlar. komil inson ilm mazharidir, komil inson ilohiy yurt sifatlarining ham mazharidir». ingliz tasavvufshunos olimi j. s. trimingem mar-kaziy osiyoda tasavvuf ilmining rivojida ikki buyuk so’fiyning nomini alohida hurmat bilan tilga oladi. bularning birinchisi — abul hasan ali al-xoroqoniy (milodiy 1034 yili 80 yoshida vafot etgan) bo’lsa, ikkinchisi- abu ali al-farmadiy (1084 yili vafot etgan)dir. farmadiyniig ikki shogirdi tasavvuf ilmida shuhrat toptan. bu avvalo axmad al-razzoliy (1122 yilda vafot etgan) bo’lsa, ikkinchisi yusuf al-hamadoniydir. so’fiylik tariqotining ko’p silsilasi ana shu ikki shogird-dan boshlanadi. 2.tasavvuf ta’limotida qur’ondagi nafs tarbiyasi,zuhd va zohidlikka oid g’oyalarning rivojlantirilishi din bandalarning zohiriga ham botiniga ham xitob qiladigan, ularni ikki jahon saodatiga erishtiradigan ilohiy odob va hukmlardan tashkil topgan tarbiya tizimidir. bu tarbiya asosan uch sohada amalga oshadi. …

5 / 18

bering”.rasululloh sollallohu alayhi va sallam:“islom, allohdan boshqa iloh yo‘qligiga, muhammad uning payg‘ambari ekanligiga shahodat keltirishingdur. bundan tashqari, namoz o‘qishing, zakot berishing, ro‘za tutishing va kuching etsa, allohning uyi ka’bani ziyorat qilishingdur”, - deya javob berdilar.u kishi to‘g‘ri aytding, dedi. biz ajablanib qoldik, o‘zi so‘rab, o‘zi tasdiqlayapti.yana u: “menga iymonning nima ekanligidan xabar bering”, - deya so‘radi; rasululloh sollallohu alayhi va sallam:“iymon, allohga, uning farishtalariga, kitoblariga, payg‘ambarlariga, oxirat kuniga, barcha yaxshilik va yomonlik allohning taqdiri bilan bo‘lganiga ishonishingdur”, - deya javob berdilar.u kishi to‘g‘ri aytding, dedi va “ehson nedur?” - deya so‘radi; rasululloh sollallohu alayhi va sallam:“ehson, allohni ko‘rib turgandek unga ibodat qilishingdur. agarchi sen uni ko‘rmasang ham, u seni ko‘rmoqdadur”, - dedilar.kishi: “menga qiyomat qachon bo‘lishini xabar bering”, - deya so‘radi.rasululloh sollallohu alayhi va sallam: “bu borada savol so‘ralgan kimsa, so‘raguvchidan bilguvchiroq emas”, – dedilar.lekin bu kishining savoliga binoan rosululloh sollallohu alayhi va sallam qiyomatning ba’zi alomatlaridan xabar berdilar.bu savollarni …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 18 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"tasavvuf ta’limotining sharq madaniyatiga ta’siri" haqida

8– mavzu tasavvuf ta’limotining sharq madaniyatiga ta’siri. reja: 1. tasavvuf ta’limotining shakllanish tarixi, asosiy g’oyalari 1. tasavvuf ta’limotida qur’ondagi nafs tarbiyasi,zuhd va zohidlikka oid g’oyalarning rivojlantirilishi 2. tasavvuf ta’limoti tariqatlarining ijtimoiy ahamiyati. (yu. hamadoniy. a. g‘ijduvoniy. yassaviya, kubroviya, naqshbandiya tariqatlarining shakllanishi). 3. tasavvufda ruhiy tarbiya masalasi va uning badiiy adabiyotga ta’siri 1. tasavvuf ta’limotining shakllanish tarixi, asosiy g’oyalariyuix — xiii asrlarda o’rta osiyo davlatlarida tasavvuf — so’fiylik ta'limoti rivoj topdi. so’fiylik (tasavvuf) islomdagi falsafiy diniy oqimdir. voiz koshifiy «futuvatnomai sultoniya» asarida: «... tasavvuf tariqat maqolalaridan biridir», deydi. u «so’fiy» qadimiy bo’lib, odam...

Bu fayl DOCX formatida 18 sahifadan iborat (44,5 KB). "tasavvuf ta’limotining sharq madaniyatiga ta’siri"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: tasavvuf ta’limotining sharq ma… DOCX 18 sahifa Bepul yuklash Telegram