psixodiagnostika tarixi

DOCX 6 pages 29.0 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 29.0 KB

File type DOCX

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

psixodiagnostika tarixi mavzular: 3.1. psixodiagnostikaning fan sifatida yuzaga kelishi 3.2. psixodiagnostika tarixining rivojlanish bosqichlari 1.1. psixodiagnostikaning fan sifatida yuzaga kelishi fan tarixiga nazar tashlasak, 20-30 yillarda psixologiya, pedagogika va boshqa fanlar sohasida to'plangan tajriba va bilimlarni umumlashtirish, ulardan ta'lim-tarbiya jarayonida unumli foydalanish borasida katta ishlar amalga oshirilgan. bu borada shu yillarda “umumiy va universal fan” sifatida rivojlantirila boshlangan “pedologiya” yulduzlaridan p.p.blonskiy, l.s.vigotskiylar tomonidan pedagogik psixo-diagnostika sohasida amalga oshirgan ishlari, ishlab chiqilgan nazariy bilimlar hozirgi kunda ham o'z dolzarbliligini yo'qotmagan. ammo 1936 yilda pedologiyaning qattiq tanqid qilinishi oqibatida pedologiya va pedagogik qarashlar butunlay yo'qqa chiqarildi. bu esa psixologiya (aniqrog'i shu davrdagi “psixotexnika”) va pedagogika fanlarining ham rivojlanishiga katta salbiy ta'sir ko'rsatdi. ammo pedagogikada, shu jumladan, hozirgi zamon pedagogikasida ham maxsus ravishda testlar, so'rovlar o'tkazilishi kam uchraydigan hol bo'lib, asosiy tadqiqotlar psixodiagnostika sohasida olib borilganligi ma'lum. hozirgi vaqtda ham psixodiagnostik tadqiqotlar orasida pedagogik diagnostika ishlari keng, etarli darajada, atroflicha va chuqur olib …

2 / 6

gani, bu soha eng dolzarb sohalardan biriga aylanmoqda. buning isboti sifatida quyidagi dalillarni keltirishimiz mumkin: 1987 yilda a.i.kochetev tahriri ostida “maktabda pedagogik diagnostika”, 1988 yilda n.k.golubevning “tarbiya jarayonini diagnostika va prognoz qilish” asarlari bosmadan chiqdi. 1990 yilda, toshkentda k.z.zaripovning “o'qituvchilar malakasini oshirishning uzluksiz tizimida pedagogik diagnostika”, 1992 yilda, ekaterinburgda e.a.mixaylichevning “pedagogik diagnostikaning nazariy asoslari” mavzusidagi doktorlik ishlari himoya qilindi. chet ellarda bu sohada olib borilgan va rus tiliga tarjima qilinib, o'zbek mutaxassislari ham tanishish imkoniyatiga ega bo'lgan ishlardan k.ingenkampning 1991 yilda bosmadan chiqqan “pedagogik diagnostika” (muallifning yozishicha “pedagogik diagnostika atamasi u tomonidan 1968 yilda taklif qilingan va kiritilgan) va e.stounsning “psixopedagogika”. ta'limning psixologik nazariyasi va amaliyoti” (1984), bir guruh nemis psixodiagnostlari tomonidan tayyorlangan “psixodiagnostika: nazariya va amaliyot” (1986) kabi asarlarini ko'rsatish mumkin. t5-bet. 3.2. psixodiagnostika tarixining rivojlanish bosqichlari psixologik diagnostika fan sifatida xix asr oxirida esperimental asosda vujudga keladi. psixologik diagnostikani vujudga kelishida f.galton (1879); j.cattell (1890); h.ebbmgliaus (1891); a.binet …

3 / 6

ilan yanada rivojlantirildi. psixilogik diagnostika fan sifatida 1920 yillarda keng shakllana bordi. shveytsariyalik psixolog va psixiatr h rorschach (1921)ning «psixodiagnostika» asari nashr etilishi bilan psixodiagnostikaga asos solindi. psixodiagnostika tushunchasi individni o'rganadigan barcha metodlar majmuini o'z ichiga oladi. bu kitobning nashr etilishi bilan psixologik diagnostika taraqqiyotida yangi davr boshlandi, bu psixometriyadagi yangi shaxsni o'rganish metodlari bo'lmish proektiv metodlar bilan bog'langan edi. proektiv psixologiya bir butun shaxsni o'rganish mumkin emas, deb talqin qiluvchi psixometrik nuqtai nazar va bioxeviorizmga qarshi e'tiroz bildiruvchi fan sifatida rivojlana boshladi. keyinchalik psixodiagnostikada yangi metodlar yaratilishi bilan birga birlashtirilgan (kombinatsiya kilingan) testlar qo'llanila boshlandi. masalan, aqlni o'rganish metodlari orasida amerikalik psixolog d.wechsler (1939, 1955)ning subtestlari keng tarqaldi. yangi proektiv metodlar ham yaratilib, keng qo'llanila boshlandi (amerikalik psixolog g.murray (1935, 1943)ning tematik appertseptsion testi (tat), nemis psixologi s.roslnwlig ning frustratsiyaga bo'lgan reaktsiyani o'rganish bo'yicha testi va boshqalar.) shaxsiy savolnomalar (mmpi, 16 rg) keng tarqaldi. sobiq sovet psixologiyasida diagnostik metodlardan …

4 / 6

itov, g.i.rossolimo, p.i.shpilreyn, a.m.shubert va boshqalar katta hissa qo'shdilar. olimlar tomonidan ilgari surilgan qator ilg'or fikrlar keyinchalik rivojlantirilmadi, chunki 1936 yildan keyin bu sohadagi barcha tadqiqotlar to'xtatildi va psixodiagnostikaning keyingi rivojlanishiga jiddiy to'siq yuzaga keldi. mashhur rus psixologi l.s.vigotskiy shaxs psixik taraqqiyoti xususiyatlarini o'rganishga muhim hissa qo'shdi. uning ta'limoti insonga xos bo'lgan psixik jarayonlar va inson ongining tarixiy rivojlanishiga bag'ishlandi. uning fikricha, bolalar psixik taraqqiyoti insoniyat madaniyatini o'zlashtirishi natijasida ro'y beradi. bunda shaxs shakllanishida ta'lim va tarbiya jarayonlari etakchi rol o'ynaydi. psixodiagnostikaning rivojlanishidagi ikkinchi bosqich 50-60 yillarga to'g'ri keladi. bu davrda aqliy taraqqiyotni o'rganishga katta e'tibor berildi. jumladan, a.a.lyublinskaya tadqikotlarida nutq va uning funktsiyalarining rivojlanish xususiyatlari o'rganilgan. a.r.luriya rahbarligida faoliyatni boshqarishda nutqning roli o'rganildi. a.n.leontev va a.v.zaporojets rahbarligida asosiy psixik jarayonlarning rivojlanishida faoliyatning roli o'rganilgan. d.b.elkonin rahbarligida nutqning rivojlanishi va maktabgacha ta'lim muassasasi davrida o'yinning etakchi faoliyat turi sifatidagi roli aniqlandq. bu tadqiqotlardan olingan natijalar bolalar uchun ta'lim va tarbiya …

5 / 6

k diagnostikani psixologik tadqiqotlarga qaratilgan yo'nalish, deb ta'riflab, uning maqsadi, psixofiziologik funktsiyalar, jarayonlar va shaxs xususiyatlari rivojlanish darajasini aniqlash, turli qo'zg'atuvchilar ta'sir qilganda inson holatini bilish, insonning mehnat qobiliyatini, layoqatini aniqlashdan iborat. k.k.platonov (1974) psixologik diagnostikani psixik hodisalarning xossa va xususiyatlarini o'rganish hakidagi fan, deb hisoblagan. k.n.gurevich (1974) insonlarni psixologik va psixofiziologik belgilari bo'yicha ajratish va tavsiflash metodlari haqidagi fan deb hisoblaydi. v.v.stolin va a.g.shmelev (1984) psixodiagnostikani psixologik diagnoz qo'yish haqidagi fan deb hisoblaydi. diagnoz (tashxiz) — sinaluvchining alohida ko'rsatkich va xarakteristikalarini chuqur tahlil qilish asosiga uning xusu-siyati va holati haqidagi xulosadir. shu bilan birga psixodiagnostik tadqiqot, eksperimental tadqiqotdan tubdan farq qiladi. psixodiagnostik tadqiqotda aniq individ yoki individlar guruhi haqida ma'lumot olinadi, eksperimental tadqiqotda nazariy faraz tekshiriladi. shuning hisobiga psixodiagnostika maxsus metodik tamoyillarga bo'ysunadi. lekin psixologik diagnostikaga turlicha ta'rif berishlariga qaramasdan, uning asosiy tushunchasi “psixologik diagnoz” tushunchasi bo'lib qoladi. hayotda biz kasalxonalarda turli kasalliklarga diagnoz (tashxis) qo'yishlariga o'rganib qolganmiz. bunda …

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "psixodiagnostika tarixi"

psixodiagnostika tarixi mavzular: 3.1. psixodiagnostikaning fan sifatida yuzaga kelishi 3.2. psixodiagnostika tarixining rivojlanish bosqichlari 1.1. psixodiagnostikaning fan sifatida yuzaga kelishi fan tarixiga nazar tashlasak, 20-30 yillarda psixologiya, pedagogika va boshqa fanlar sohasida to'plangan tajriba va bilimlarni umumlashtirish, ulardan ta'lim-tarbiya jarayonida unumli foydalanish borasida katta ishlar amalga oshirilgan. bu borada shu yillarda “umumiy va universal fan” sifatida rivojlantirila boshlangan “pedologiya” yulduzlaridan p.p.blonskiy, l.s.vigotskiylar tomonidan pedagogik psixo-diagnostika sohasida amalga oshirgan ishlari, ishlab chiqilgan nazariy bilimlar hozirgi kunda ham o'z dolzarbliligini yo'qotmagan. ammo 1936 yilda pedologiyaning qattiq tanqid qilinishi oqibatida...

This file contains 6 pages in DOCX format (29.0 KB). To download "psixodiagnostika tarixi", click the Telegram button on the left.

Tags: psixodiagnostika tarixi DOCX 6 pages Free download Telegram