psixodiagnostika tarixi

DOCX 32 pages 93.6 KB Free download

32 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 93.6 KB

File type DOCX

Pages 32

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 32

2-mavzu. psixodiagnostika tarixi reja: 1.psixologik testlashtirishning tarixiy ildizlari 2.psixodiagnostikaning fan sifatida shakllanishidagi yondoshuvlar tarixi 3.psixodiagnostikaning xx asrda rivojlanishi 4.o‘zbekistonda psixodiagnostikaning taraqqiyot bosqichlari 1.psixologik testlashtirishning tarixiy ildizlari testlashtirishning tarixiy ildizlari. xix asrning eksperimental psixologi f.galton individual farqlar o‘lchash bilan shug‘ullanadi. ularning asosiy maqsadi umumiy qoidalarni yaratishdan iborat edi. inson xususiyatlarini diqqat xususiyatlari, farqlar va o‘xshashliklar, idrokning individual xususiyatlari tadqiq etish edi. shunday qilib, haqiqatdan shaxslarni bir xil kuzatiladi, deb oqibatda og‘ishlar, alohida o‘zgaruvchanlik, umumlashma qilish uchun emas, balki aniq va taxminiy xulosalarga kelishga erishdi. shaxsga bunday yondoshish ilk ilmiy laboratoriyalarda amalga oshirildi. u o‘z ishlarini leypsdagi 1879-yilda tashkil etilgan v.vundning ilk tajribalariga tayanib olib bordi. uning tadqiqot yo‘nalishi eksperiment ishlarni olib borishidagi dastlabki bosqichda boshqa asoschilarning tajribalari belgilovchi rol o‘ynaydi. dastlabki tajribalar fizika qonuniyatlari bilan aloqador bo‘lib, muammolar, asosan laboratoriyalarda vizual, eshituv va boshqa sezuvchanlik, oddiy reaksiya vaqtini o‘rganishga bag‘ishlangan edi. xix-asrda eksperimental psixologiyasida individual farq yo‘nalishini ta’sir boshqa jihatdan tajriba-sinov …

2 / 32

frencis galtonning eksperimental izlanishlar olib borishda o‘ziga xos hissasi bor ingliz biolog sir francis galton amaliy psixologiyani rivojlanishning asoschilaridan biri edi. uning ko‘p va xilma-xil tadqiqotlari irsiyatni o‘rganishga bag‘ishlangan edi. irsiyatni o‘rganish kabi ohang, odamlar xususiyatlaridan o‘lchashdan ko‘proq xabardorligi ishlarni amalga oshirishiga qo‘l keldi. faqat shu yo‘l bilan u o‘zini tadqiqot yo‘nalishiga ega bo‘ldi. shuning uchun, ota-onalar o‘rtasidagi o‘xshashlikning aniq darajasi aka-ukalar, yaqinlar va amakivachchalari yoki egizaklarni o‘rganishda ham hisobga oldi. buning uchun f.galton antropometrik tajriba sinovlarini o‘tkazdi. u shuningdek, jahon ko‘rgazmasida 1884-yilda antropometrik laboratoriyaniishga tushirdi va tajriba-sinovlarni amalga oshirdi. u yerda mehmonlarning jismoniy xususiyatlari, ko‘rish va eshitish, mushak kuchi, reaksiya vaqti uchun testlarni tatbiq etdi. f.galton o‘zi eng oddiy sinovlarida ishlangan ayrim sinov vositalari hali ham mavjud. masalan, vizual og‘ish, hushtak uzunligi, idrok imkoniyatlarini, kinestetik og‘ishlarni o‘lchash uchun seriyali topshiriqlardan foydalangan. f.galton hissiy o‘zgarishlarni aniqlash testlar bo‘lishi mumkin, deb hisobladi. o‘z navbatida galton ham aqliy nuqsonlarni o‘rganishga e’tibor qaratdi. …

3 / 32

ms kettel salmoqli ishni amalga oshirdi. u bu borada ma’lum asarlar yaratgan bo‘lib, natijasida uning xizmatlari tufayli eksperimental psixologiya paydo bo‘ldi. kettellning tadqiqotlarida v.vundt va f.galtonning ta’sir mavjud. u o‘zining keyingi tadqiqotlarida zehn testlarini yaratish va qo‘llash masalalariga yo‘naltirdi. 1890-yilda j.kettell tomonidan maqolada “intellekt va uning o‘lchash masalasiga” bo‘yicha maqola yozdi. ushbu maqolada bir qator testlarning intellektuallikni aniqlash uchun qo‘llash xususiyatlari yoritildi. p.x.dyubua (1966) qadimgi xitoy zadoganlarini ishga qabul qilishda psixologik testlashtirishdan bundan 3000-yilda yaqin davrdan oldinroq amalga oshirilganligini qayd etadi. qadimgi greklar testlashtirishni ta’lim jarayonining yo‘ldoshi sifatida qarab, jismoniy va aqliy ko‘nikmalarni o‘zlashtirishni baholashda testlardan foydalanganlar. testlashtirishning tarixidan ham ma’lumki, dastlabki diagnostik metodikalar, xususan, ispan olimi xuan xart (1530-1589) va fransuz olimlari j.eskirol (1772-1840), e.segen (1812-1880), tomonidan taqdim etilgan diagnostik vositalar inson psixologiyasining ma’lum bir jihatlarini yoritishga qaratilgan bo‘lsa-da, tashxis natijalari sifatini baholash borasida ma’lum talablar masalalari xususida to‘xtalishga erta edi. shunday bo‘lsa-da, j.eskirol va e.segenlar psixik kasallik bilan …

4 / 32

vomida olib borgan ta’lim metodlarida yangi bir yondashuvni joriy etish imkonini berdi. natijada 1837-yilda aqliy taraqqiyotdan ortda qolgan bolalarni o‘qitish maktabiga asos solindi. 1848-yilda amerikaga ketib, uning g‘oyalari yuqori darajada e’tirof etilishga sabab bo‘ldi. e.segenning bir qator usullari, harakat testlari va noverbal intellekt testlarni joriy etilishiga olib keldi. bunga e.segenning nomi bilan ataladigan doska shaklini keltirish mumkin. ushbu doskada individdan har xil figuralarni tezkorlik bilan joylashtirishni talab etadi. testologiyada yetarlicha izlanishlar va metodikalar yaratilayotgan bo‘lsa-da, ammo tatbiq etish sifati doimo mutaxassislar diqqat marakazida bo‘lishi lozim bo‘ladi. testologiya tarixidan ham ma’lumki, dastlabki diagnostik metodikalar, xususan, ispan olimi xuan xart (1530-1589) va fransuz olimlari j.eskirol (1772-1840), e.segen (1812-1880), tomonidan taqdim etilgan diagnostik vositalar inson psixologiyasining ma’lum bir jihatlarini yoritishga qaratilgan bo‘lsa-da, tashxis natijalari sifatini baholash borasida ma’lum talablar masalalari xususida to‘xtalishga erta edi. shunday bo‘lsa-da, j.eskirol va e.segenlar psixik kasallik bilan aqliy taraqqiyotda ortda qolish o‘rtasidagi farqlashni muayyan mezonlar orqali o‘rganishga kirishgan …

5 / 32

monidan kengaytirildi. ammo psixologik tadqiqotlarda statistik qayta ishlash usullarini tatbiq etilishini, olamshumul ilmiy inqilob, deb qarash mumkin. f.galton o‘z davridayoq “korrelyatsiya koeffitsientini hisoblash” metodini (1888 yil) antropometriya va irsiyatni aniqlashda qo‘llagan edi. f.galton va uning izdoshi k.pirsonlarning korrelyatsiya koeffitsientini aniqlash usulini, a.bine va t.simon intellektni o‘lchashda shkalalarga tayangani (1905), v.l.shtern tomonidan intellekt koeffitsienti (iq)ni fanga kiritilganligi tadqiqotlarda sifat o‘zgarishi yuz berishidan dalolat beradi. yuqorida sanab o‘tilgan tadqiqotlar psixodiagnostika sohasidagi ilk ilmiy qadamlar hisoblanadi. ammo bugungi kunda ham psixodiagnostik metodikalarni tatbiq etishda sifat masalasiga e’tibor qaratish tadqiqotchilarning diqqat markazida bo‘lishi lozim. chunki, ko‘p holatlarda tadqiqotchilar tomonidan o‘rganilayotgan muammoning baholash apparati, ularning mezonlari va yondashuvlari mavhum holda bo‘ladi. natijada tadqiqotdan olinayotgan ma’lumotlarda ilmiy yanglishishlar yo‘l qo‘yiladi, yoki tadqiqot yangiligini izohlashga asos bo‘lmay qoladi. shuning uchun psixodiagnostik metodikalarni tatbiq etish yoki diagnostika sifatini aniqlashda, uning darajalari va jihatlarini inobatga olish maqsadga muvofiq. shu o‘rinda golland olimi yan ter laakning yondashuvini e’tiborga olish lozim. …

Want to read more?

Download all 32 pages for free via Telegram.

Download full file

About "psixodiagnostika tarixi"

2-mavzu. psixodiagnostika tarixi reja: 1.psixologik testlashtirishning tarixiy ildizlari 2.psixodiagnostikaning fan sifatida shakllanishidagi yondoshuvlar tarixi 3.psixodiagnostikaning xx asrda rivojlanishi 4.o‘zbekistonda psixodiagnostikaning taraqqiyot bosqichlari 1.psixologik testlashtirishning tarixiy ildizlari testlashtirishning tarixiy ildizlari. xix asrning eksperimental psixologi f.galton individual farqlar o‘lchash bilan shug‘ullanadi. ularning asosiy maqsadi umumiy qoidalarni yaratishdan iborat edi. inson xususiyatlarini diqqat xususiyatlari, farqlar va o‘xshashliklar, idrokning individual xususiyatlari tadqiq etish edi. shunday qilib, haqiqatdan shaxslarni bir xil kuzatiladi, deb oqibatda og‘ishlar, alohida o‘zgaruvchanlik, umumlashma qilish uchun emas, balki aniq va taxminiy xu...

This file contains 32 pages in DOCX format (93.6 KB). To download "psixodiagnostika tarixi", click the Telegram button on the left.

Tags: psixodiagnostika tarixi DOCX 32 pages Free download Telegram