psixodiagnostika

DOCX 21 pages 95.9 KB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 95.9 KB

File type DOCX

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (6 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

5- mavzu. psixodiagnostikaning psixometrik asoslari reja: 1. testlashtirish psixometrik usul sifatida 2. pedagogning diagnostik faoliyati bosqichlari 3. psixodiagnostikada mehnat malakalari va ko'nikmalarini o'rganish masalalari testlashtirish individual farqlarni tahlil qilishning ob'ektiv metodi sifatida xx asrning boshlarida vujudga kelgan. “test” tushunchasi birinchi bo'lib u yoki bu ruhiy jarayonlarni va shaxs xususiyatlarining rivojlanganlik darajasini ob'ektiv o'lchashga qaratilgan qisqa standartlashtirilgan vazifalar (savollar), topshiriqlar tizimi sifatida ingliz psixologi f.galton tomonidan kiritilgan. inson psixik xususiyatlarining irsiyatga asoslanganligi haqidagi g'oyaga tayangan holda galton sensomotor sifatlarni, sinaluvchilarning turli xil sezuvchanlik xislatlarini o'lchash ishlarini olib boradi. galton g'oyalari keyinchalik amerikalik psixolog d.kettell tadqiqotlarida rivojlantirildi. testlashtirish rivojlanishidagi keyingi qadam test metodining oddiy sensomotor sifatlarini va xotirani tekshirishdan, “aql”, “intellekt” atamalari bilan belgilanuvchi oliy psixik funktsiyalarni o'lchashga o'tishi bo'ldi. bu qadam taniqli psixologlar a.bine bilan g.simonning hamkorligida qo'yildi[footnoteref:1]. [1: toshimovr.yu, g'oziev e.g'. psixodiagnostika va amaliy psixologiya. - t.: 2004. - 131 b.] nazariy negiz sifatida o'sha vaqtda hukmron mavqeli funktsional psixologiyaning …

2 / 21

ar xulosaga oxirgi natijalarni bersinki, buni biz sinaluvchining umumiy aqliy iste'dodi sifatida qabul qilaylik. bolaning intellekti har qanday vazifani bajarishda namoyon bo'ladi, degan g'oyadan kelib chiqqan holda bine o'zi tanlayotgan test topshiriqlarini nazariy asoslash zarur, deb bilmadi va testlarni tuzishda asosan intuitsiyaga tayandi. binening bu masalaga nisbatan munosabati uning quyidagi mulohazalarida aniq ko'rsatib berilgan: “farq yo'q, qanday matnlar bo'lishidan qat'iy nazar, eng asosiysi ular ko'p bo'lsin”. bine va simon 3 yoshdan 15 yoshgacha bo'lgan davrlarda diqqat, xotira, tafakkurni o'rganishga qaratilgan bir qator eksperimentlarni o'tkazganlar. statistik metodlar yordamida ishlab chiqilaan natijalar har bir yosh guruhi uchun norma, yani mezoniy o'lchov, deb qabul qilindi. bu bilan individual farq belgilash o'ziga o'zi emas, balki bolaning yoshiga nisbatan olinib, uning rivojlanishini ko'rsatuvchi normativlarga yo'l ochildi. agarda bola o'z tengdoshlarining ko'pchiligi bajargan masalalarni bajara olsa, bu norma deb belgilangan. biroq bunday masalalar bola uchun juda ham engil yoki aksincha juda ham qiyin bo'lishi mumkin. shunga …

3 / 21

bahs-munozara uyushtirildi, bunda yirik amerika psixologlari ishtirok etdilar. ularning har biridan intellektga ta'rif berish va intellektni aniqlashning eng ma'qul metodini tahlil qilish so'raldi. intellektni o'lchashning (baholashning) eng ma'qul uslubi sifatida deyarli katta olimlar testni tanlashdi, biroq ularning intellektga bergan ta'rifi paradoksal tarzda bir — birini inkor qilar darajada edi. intellekt “abstrakt tafakkur qilish qobiliyati” sifatida belgilanadi (l.termen); “rostgo'ylik, haqiqat mezoni bo'yicha yaxshi javoblar berish jinoyati” (e.torndayk); “muhitga moslashish imkoniyatini ta'minlovchi bilimlarning yig'indisi yoki ta'lim oluvchanlik qobiliyati”(s.kolvin); “nerv tizimining modifikatsiyalarga nisbatan qobiliyati” (r.pinter) va boshqalar. ch.spirmen 20ga yaqin intellektga berilgai qator hollarda bir-birlarini inkor qiluvchi ta'riflarni to'plasa-da, hamma ta'riflarda testlar haqiqatdan ham aniq bir sifatlarni o'lchamasligini isbotlaydi. shunday vaziyat vujudga keldik, bunda har bir matnshunos qandaydir psixik funktsiya yoki uning yig'indisini tekshirib keyin uni intellektning tadqiq etilishi, deb e'lon qila boshladilar. aynan bir sub'ekt intellektga diagnostikasida turli xil testlardan foydalanish, bir-biridan tubdan farq qiluvchi ma'lumotlarning olinishi mana shu holat bilan tushuntiriladi. …

4 / 21

lohida ta'kidlash kerakki, bu modelda "k" intellekt butunlay irsiy determinatsiyaga ega degan tushunchadan uzoqlashganligini bildiradi. iq— intellect lar quotient— intellekt koeffitsienti xronologiyaga nisbatan aqliy yoshini o'zida mujassamlangtiradi. hozirgi davrda testologlarning o'zlari turli testlardan olingan iq ni bir-biri bilan taqqoslash noto'g'ri ekanligini tan olmoqdalar. yu.gutke: "turli testlardan olingan iq ni bir-biri bilan taqqoslash qiyin narsadir, chunki har xil testlarning asosida turli intellekt kontseptsiyalari otadi va testlarga funktsiyalar kiritiladi". hozirgi testologiyada yangi tizimdagi testlarning “valid"ligini asoslash uchun ularni mumtoz tizimga taqqoslaydilar. "eski" va "nagi" testlar oid guruhdagi kishilarga tavsiya qilinadi va agar ular testlardagi natijalar har xil sinaluvchiga mos kelsa, tushganligi aniqlansa, bunday "yangi" test validlikka ega deb qabul qilinadi. qadimgi testlar sifatida odatda bine testlaridan foydalaniladi. hozirgi davrga kelib butun intellektual testlash tizimida krizis yuzaga keldi. testologiya va psixologiya o'rtasida chuqurlashib borayotgan o'zaro inkor sabablarini tahlil qilish jarayonida 30 yillar psixologiyasidagi l.s.vigotskiy so'zi bilan aytganda "psixologik krizisni bosib o'tishi maqsadga muvofiqdir." …

5 / 21

ladilar. shunday qilib, testlashtirishda, intelektni tushuntirishda va baholashda faktorli analiz metodidan foydalanadigan yunalish keng rivoj topdi. bu yunalishning namoyandalari spirmenning ishlariga tayanadilar. faktorli (analiz namoendalari) testologiyada shunday kuzatishlarga asoslanadilarki, natijada ayrim shaxslar bir xil testlarni yaxshi bajarsalar-da, boshqalarini echishda muvaffaqiyatsiz harakat qiladilar. demak, turli testlarni bajarishda intellektning har xil jabhalari ishtirok etadi. shunday qilib, intellektning har bir tarkibi yoki faktor, “test yoki ma'lum turdagi vazifani bajarishga zarur bo'lgan o'ziga xos takrorlanmas qobiliyat bo'lib” va har bir “omil shunday xususiyatlari bilan xarakterlanadiki, natijada ular u yoki bu xildagi testlar uchun umumiy bo'lib hisoblanadi”. bu holdagi intellekt omillarining tushunilishi uni aniqlash usullaridan kelib chiqadi. sinaluvchilar guruhiga bir qator testlar beriladi. bundan keyin turli testlarni bajarish natijalari o'rtasidagi bog'liqlik (korrellyatsiya) koeffitsienti hisoblab chiqiladi. agarda bunda bir nechta testlar o'rtasida yuqori darajadagi bog'liqlik mavjud bo'lsa, bu testlarni bajarishda yagona omil qobiliyat ishtirok etganligi haqida fikr bildiriladi. bundan keyin esa ajratib ko'rsatilgan omilga ma'lum nom …

6 / 21

ng intellekt xarakteristikasi va uni o'lchashga yondashishni tahlil qilgan, ko'pgina tadqiqotchilar uning pozitiv tomonlarini ta'kidlaganlar. l.i.antsiferova ko'rsatgandek, faktorli analiz intellektual faoliyatning yangi tomonlarini ilgari suradi, bu esa oldin shakllangan tushunchalarga psixologik tadqiqotlar doirasida yana ham chuqurroq yondashishga imkon beradi. bundan tashqari, gilford ishlari hozirgi testologiyadagi, inson intellekt modelini yaratuvchi unchalik ko'p bo'lmagan qiyinchiliklardan biri hisoblanib, intellektual testlarni yaratishda asos sifatida xizmat qiladi. shu bilan birga, bu intellekt analizi va diagnostikasi metodini tashkil qiluvchi komponentlarining ko'pgina zaif tomonlari mavjuddir. avvalo, gilford endashishining empirizmini ta'kidlash joiz. intelektni omilga ajratib turib, gilford sinaluvchilarning turli xil intellektual testlar bajarishi natijalarining korrelyatsiyasiga asoslanadi. bunga esa nebilitsin ta'kidlaganidek, sub'ektivizm mukarrardir, u boshlang'ich testlarni tanlashda ham, olingan natijalarni tahlil qilishda ham namoyon bo'ladi. buning isboti sifatida testologiyadagi omilli yondashishning yirik namoyandasi l.terstounning tadqiqotlari xizmat qilishi mumkin. terstoun gilford foydalangan matematik metodlardan foydalangan holda intellektning modelini yaratdi. u gilforddagidek 120 ta emas, balki 7 omildan iboratdir: 1. fazoviy …

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "psixodiagnostika"

5- mavzu. psixodiagnostikaning psixometrik asoslari reja: 1. testlashtirish psixometrik usul sifatida 2. pedagogning diagnostik faoliyati bosqichlari 3. psixodiagnostikada mehnat malakalari va ko'nikmalarini o'rganish masalalari testlashtirish individual farqlarni tahlil qilishning ob'ektiv metodi sifatida xx asrning boshlarida vujudga kelgan. “test” tushunchasi birinchi bo'lib u yoki bu ruhiy jarayonlarni va shaxs xususiyatlarining rivojlanganlik darajasini ob'ektiv o'lchashga qaratilgan qisqa standartlashtirilgan vazifalar (savollar), topshiriqlar tizimi sifatida ingliz psixologi f.galton tomonidan kiritilgan. inson psixik xususiyatlarining irsiyatga asoslanganligi haqidagi g'oyaga tayangan holda galton sensomotor sifatlarni, sinaluvchilarning turli xil sezuvchanlik xislatlarini o'lchash...

This file contains 21 pages in DOCX format (95.9 KB). To download "psixodiagnostika", click the Telegram button on the left.

Tags: psixodiagnostika DOCX 21 pages Free download Telegram