statistik kuzatish uslubiyati

DOCX 12 pages 36.0 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 36.0 KB

File type DOCX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

mavzu: statistik kuzatish uslubiyati reja 1. statistik kuzatish to’g’risida umumiy tushuncha 2. statistik kuzatishning shakllari, turlari va usullari 3. statistik kuzatishning dasturiy-uslubiy va tashkiliy masalalari hamda statistik kuzatish ma’lumotlarini qabul qilish va uni nazorati har qanday statistik tekshirish o’sha o’rganilayotgan ob’ekt haqida tegishli ma’lumotlarni to’plashdan, ya’ni statistik kuzatishdan boshlanadi, shuning uchun ham statistik kuzatish har qanday statistik tadqiqotning birinchi bosqichi deyiladi. masalan, tekshiruvchiga respublikadagi yoki viloyatdagi banklarning moliyaviy holatini o’rganish topshirildi. bu ishni bajarish uchun tekshiruvchi barcha banklar bo’yicha moliyaviy holatni tavsiflovchi ko’rsatkichlar to’g’risida ma’lumotlarni boshlang’ich manbalardan olishi kerak. bu ko’rsatkichlarga qanday omillar ijobiy yoki salbiy ta’sir ko’rsatganligi haqida, moliyaviy holatni yaxshilash uchun qanday zaxiralar mavjud edi va ulardan banklar qanday foydalanganligi to’g’risida ma’lumotlar yig’ish kerak. bunday ma’lumotlarsiz moliyaviy holatni o’rganib bo’lmaydi. shunday qilib, statistik kuzatish deganda o’rganilayotgan hodisa va jarayonlar to’g’risidagi ma’lumotlarni ma’lum bir yagona ilmiy-tashkiliy dastur bo’yicha qayd qilishga va to’plashga tushuniladi. statistik kuzatish qanchalik to’g’ri, bir necha …

2 / 12

arur. masalan, moliyaviy holat o’rganilayotgan bo’lsa, uning yaxshilanib yoki yomonlashib borayotganligini tavsiflovchi ko’rsatkichlarni bir guruhini o’rganib xulosa chiqarish mumkin emas. chunki ular bir-biriga bog’liq, bir-birini taqozo qiluvchi ko’rsatkichlardir. agarda bir guruh ko’rsatkichlarni tahlil qilib xulosa chiqarsak, oldindan ko’zlangan xatolarni keltirib chiqaramiz. statistik kuzatishning muhim qoidalaridan biri – kuzatish o’tkazishda to’plam birliklarini qamrab olish masalasidir. bu masala ham makon, ham zamon chegarasida to’g’ri hal etilsa maqsadga muvofiqdir. masalan, o’sha moliyaviy holatni o’rganish misolimizga qaytaylik. agarda birinchi yilda to’plamning barcha birliklari (faraz qilaylik 114 ta), kelgusi yili to’plamning bir qismi (94 tasi), uchinchi yilda qolgan bir qismi (20 tasi) kuzatilsa, olingan ma’lumotlar vaqt va to’plam birliklarini qamrab olish bo’yicha to’la-to’kis bo’lmaydi va ularni taqqoslash mumkin emas. to’planayotgan ma’lumotlarning aniqligi, haqqoniyligi va ob’ektivligi haqida hech qanday shubha bo’lmasligi kerak. agarda qandaydir bir shubha tug’ilsa (uni hajmidan qat’iy nazar), to’plamga kiritilgan har bir ko’rsatkich mustaqil ekspertlar tomonidan tekshirib ko’rilgani ma’qul. bu erda gap arifmetik …

3 / 12

jerlarga bu ma’lumotlar juda zarur. ular ishonchli, to’liq va ob’ektiv bo’lishi hamda o’z vaqtida to’planishi kerak. kechikkan ma’lumot – keraksiz ma’lumotdir. statistiki kuzatish informatsiya etkazib beruvchi sub’ektlar kategoriyalariga qarab quyidagi shakllarga bo’linadi: 1. ma’muriy ma’lumotlarni to’plash. ma’muriy idoralar(soliq, bojxona, nikohdan o’tkazish va x.k.) statistika organlariga o’z faoliyatlari haqida ma’lumotlarni pulsiz va so’ralgan vaqtda etkazib berishga majburdirlar. 2. boshlang’ich statistik ma’lumotlarni to’plash. ro’yxatdan o’tgan barcha tashkilot, korxona, tadbirkorlar topshiradigan statistik hisobotlar orqali to’planadi. 3. statistik organlar to’plagan ma’lumot. statistika organlari uy xo’jaligini o’rganish uchun maxsus tanlab kuzatishlar o’tkazishadi, aholi ro’yxati va boshqa maxsus kuzatishlar yordamida to’plangan ma’lumot. statistik kuzatish tashkil etilishiga qarab: statistik hisobot va maxsus uyushtirilgan statistik kuzatishlarga bo’linadi. hisobot (buxgalteriya va statistik hisobotlarga bo’linadi) statistik kuzatishning asosiy shakli bo’lib, u barcha korxona va tashkilotlar faoliyati haqidagi boshlang’ich ma’lumotlarni to’plash uchun imkoniyat yaratadi. uning ma’lumot manbai bo’lib buxgalteriya va operativ hisob hujjatlarida qayd etilgan boshlang’ich yozuvlardir. joriy statistika butunlay va …

4 / 12

uzatishlarga aholi ro’yxatini misol keltirishimiz mumkin. sobiq ittifoq chegarasida aholi 7 (1920, 1926, 1939, 1959, 1970, 1979 va 1989 y) marta ro’yxatdan o’tkazilgan. aholi ro’yxatini o’tkazishdan maqsad, uning soni, joylanishi, tarkibi, migratsiyasi, yoshi, ish bilan bandligi va h. k. to’g’risida bebaho ma’lumotlar to’plashdir. maxsus tashkil qilingan statistik kuzatishlarni voqea va hodisalarning sodir bo’lishini qayd qilish vaqtiga qarab uch turga-uzluksiz, fursatli va bir yo’la kuzatishga ajratish mumkin. uzluksiz kuzatish deganda hodisalar ro’y berishi bilanoq qayd qilinadigan kuzatish tushuniladi. masalan, bola tug’ilishi, nikohdan o’tish kabi voqea (hodisa)lar sodir bo’lishi bilanoq, ya’ni o’sha kunning o’zidayoq qayd etiladi. fursatli kuzatish deganda ma’lum muddatlarda o’tkaziladigan kuzatishlar tushuniladi. masalan, aholi ro’yxati va boshqalar. bir yo’la kuzatish deb birorta masalani echish uchun o’tkazilgan kuzatishga aytiladi. masalan, savdo korxonalarini jihozlanish darajasining bozor iqtisodiyoti talablariga javob berishi va bermasligini o’rganish uchun maxsus kuzatish o’tkazish. bunday kuzatishni keyinchalik o’tkazmaslik ham, zaruriyat tug’ilsa, yana o’tkazish ham mumkin. o’rganilayotgan to’plam birliklarini o’z …

5 / 12

’ldirilgandan so’ng yig’ishtirib olinadi va umumlashtiriladi. bunday kuzatish jamoatchilik fikrini aniqlashda va,ayniqsa, bozor iqtisodiyoti sharoitida ayrim hodisa va voqealar bo’yicha maxsus mustaqil ekspertlarning fikrlarini bilishda yaxshi natija beradi. monografik tasvirlash deganda to’plamning bir bo’lagini har tomonlama va chuqur o’rganish tushuniladi. masalan, viloyatda bir jinsli 104 ta korxona bor, shundan 4 tasi juda ham ilg’or.ana shu to’rtta korxonani ilg’orlik sabablarini o’rganish uchun u korxonalarda: ishni tashkil etish; asosiy va oborot fondlaridan foydalanish; mehnat unumdorligi; ish rejalarini bajarilishi; jihozlarni yangilanganlik darajasi; resurslardan to’liq va samarali foydalanish darajasi va x.k. chuqur va har tomonlama o’rganiladi. ushbu o’rganish monografik kuzatish deyiladi. xulosani chuqur yoki batafsil yozish, o’rganish va olingan natijalarni chop qilishga monografiya deyiladi. asosiy massivni kuzatishda o’rganilayotgan belgi umumiy hajmining o’zgarishiga olib keladigan eng salmoqli o’rin tutgan birliklar ajratib olib o’rganiladi. masalan, shaharda 150 oziq-ovqat do’koni bo’lib, shundan 15 tasi tovar oborotining 70-80 foizini beradi. demak, 150 ta oziq-ovqat do’konining barchasini o’rganib o’tirmasdan, …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "statistik kuzatish uslubiyati"

mavzu: statistik kuzatish uslubiyati reja 1. statistik kuzatish to’g’risida umumiy tushuncha 2. statistik kuzatishning shakllari, turlari va usullari 3. statistik kuzatishning dasturiy-uslubiy va tashkiliy masalalari hamda statistik kuzatish ma’lumotlarini qabul qilish va uni nazorati har qanday statistik tekshirish o’sha o’rganilayotgan ob’ekt haqida tegishli ma’lumotlarni to’plashdan, ya’ni statistik kuzatishdan boshlanadi, shuning uchun ham statistik kuzatish har qanday statistik tadqiqotning birinchi bosqichi deyiladi. masalan, tekshiruvchiga respublikadagi yoki viloyatdagi banklarning moliyaviy holatini o’rganish topshirildi. bu ishni bajarish uchun tekshiruvchi barcha banklar bo’yicha moliyaviy holatni tavsiflovchi ko’rsatkichlar to’g’risida ma’lumotlarni boshlang’ich manbalardan oli...

This file contains 12 pages in DOCX format (36.0 KB). To download "statistik kuzatish uslubiyati", click the Telegram button on the left.

Tags: statistik kuzatish uslubiyati DOCX 12 pages Free download Telegram