statistik kuzatish uslubiyati

DOC 14 pages 121.5 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 121.5 KB

File type DOC

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

2-mavzu. statistik kuzatish uslubiyati reja: 1. statistik kuzatish mohiyati va uning oldiga qo‘yiladigan talablar. 2. statistik kuzatishga tayyorgarlik uslubiyoti. 3. statistik kuzatish shakllari. 4. statistik kuzatish xatolari. 1. statistik kuzatish mohiyati va uning oldiga qo‘yiladigan talablar. har qanday statistik tadqiqot uch bosqichni o‘z ichiga oladi: statistik kuzatish: kuzatish materiallarini svodkalash va guruhlash kuzatilayotgan voqeani har tomonlama tavsiyalovchi, umumlashtiruvchi ko‘rsatkichlarni hisoblash va ularni tahlil qilish. har qanday statistik tadqiqot o‘sha o‘rganilayotgan obyekt haqida tegishli ma’lumotlarni to‘plash bilan boshlanadi. masalan, biz shirkat xo‘jaliklari faoliyatini tahlil qilmoqchi bo‘lsak u holda har bir jamoa xo‘jaligidagi er va ekin maydoni va ularni tarkibi, olinayotgan yalpi hosil va hosildorlik, asosiy ishlab chiqarish fondlari va aylanma mablag‘lar, ularning tarkibi, mehnatga qobiliyatli jamoa ishchilari va ularning ishlab chiqarishda qatnashish darajasi, moddiy va moliyaviy natijalar, ijara, pudrat, kooperativ kabi shakllarning joriy qilinishi, rentabellik darajasi va shunga o‘xshash qator ma’lumotlarni yig‘ishimiz lozim. bularsiz shirkat xo‘jaliklari faoliyatini o‘rganib bo‘lmaydi. statistik kuzatish …

2 / 14

b qilish; 3) voqealarni o‘rganish, tekshirish, biror narsa yoki maqsadni nazarda tutish. statistik kuzatish ommaviy hodisalarni, jarayonlarni sinchiklab tekshirish uchun ular haqida boshlang‘ich materiallarni to‘plashdir. u o‘rganilayotgan obyektlarni va ularning unsurlarini hisobga olish bilan bog‘liq. hisob – bu biror predmet miqdorini sanab yoki o‘lchab aniqlash, biror kimsa yoki narsa mavjud miqdorini belgilash uchun maxsus hujjatda u haqidagi ma’lumotlarni qayd qilish. statistik kuzatish ho‘jalik va turmush voqealarining hisobiga asoslanadi. turli shakldagi korxonalar va ularning uyushmalarida ho‘jalik voqealari buxgalteriya va operativ texnika hisoblarida qayd qilinadi. statistik kuzatish ko‘pincha ana shu hisob turlari ma’lumotlariga tayanadi. shu bilan birga ayrim iqtisodiy,ishlab chiqarish masalalarini o‘rganish uchun bevosita kuzatish ham amalga oshiriladi. statistik kuzatishga talablar: aniqlik, to‘lalik, taqqoslamalik. statistik kuzatish va uning natijasida to‘planadigan ma’lumotlar uchta talabga javob berishi kerak, ya’ni: 1) aniqlik va to‘g‘rilik; 2) to‘lalik va har taraflamalik; 3) taqqoslamalik, solishtirmalik. aniqlik – bu ma’lumotlarni real hayotiyligi, haqiqatga to‘la mos kelishi. butun statistik kuzatish …

3 / 14

iy axborot vositalari orqali o‘tkaziladigan tekshirishning maqsadi, vazifalarini tushuntirish muhim ahamiyatga ega. to‘rtinchidan, ma’lumotlarni aniqligi, haqqoniyligi kuzatish uslubiga, uslubiy masalalarning to‘g‘ri yechilishiga bog‘liq. beshinchidan, ma’lumotlarni aniqlik darajasiga ko‘rsatkichning sotsial funksiyasi ta’sir etadi. masalan, chaqaloqlar o‘limi darajasi haqidagi ma’lumotlar noaniqligi bu voqealarni ataylab noto‘g‘ri hisobga olinishidan kelib chiqadi. chaqaloq tug‘ilganidan so‘ng bir oz o‘tganda o‘lib qolishini ko‘pincha o‘lik tug‘ildi deb qayd qilinadi. o‘lik tug‘ilgan bola hodisalarini esa chala tug‘ilgan bola deb hisobga oladilar. jinoyatlar soni haqidagi ma’lumotlar ham ishonchsizlik tug‘diradi, chunki ular tartibni saqlash va huquqiy tashkilotlar tomonidan qayd etilgan jinoyatlarnigina aks ettiradi. ma’lumotlarni to‘liqligi, demak, kuzatish jarayonida hamma obyektlarni, birliklarni qamrab olish, har biri haqida barcha ko‘zlangan ma’lumotlarni to‘plashdir. o‘rganish uchun belgilangan obyektlarning ayrimlari kuzatishdan tushib qolsa, yoki ayrim belgi qayd qilinmay qolsa, ma’lumotlar ham to‘liq bo‘lmaydi va ishonchsizlik tug‘diradi. iqtisodiy nazariya va statistikada yashirin iqtisodiyot degan tushuncha bor. u ma’lum maqsadni ko‘zlab iqtisodiy faoliyat natijalarini hisobdan yashirish, faoliyatning o‘zini …

4 / 14

bir vaqtda va ma’lum makon chegarasida hamda yagona metodikada to‘planishi kerak. bundan tashqari, boshqa va oldin bajarilgan tekshirishlar bilan solishtirmaligi ta’minlanishi lozim, aks holda hodisa dinamizmi haqida to‘g‘ri xulosa chiqarib bo‘lmaydi. milliy standart - muayyan mamlakat miqyosida, xalqaro standart esa-butun jahon yoki mamlakatlar birlashmasi miqyosida hodisalarni tasniflash, ko‘rsatkichlarni tuzish va hisoblash, ma’lumotlarni qayd qilishda qo‘llanadigan umumiy talab, tartib va kontseptsiyalar majmuasidir. iqtisodiy ma’lumotlarning taqqoslamaligini ta’minlash uchun milliy va xalqaro standartlarni (andozalarni) ishlab chiqish va ularga to‘la amal qilish muhim rol o‘ynaydi. milliy standartlar mamlakat miqyosida obyektlarni tasniflash, ko‘rsatkichlarni tuzish va hisoblash, ma’lumotlarni qayd qilish jarayonida rioya qilinishi zarur bo‘lgan talablar, tartib qoidalar, kontseptsiyalar majmuasidir. ular odatda xalqaro standartlarga asoslanadi. xalqaro andozalar deganda o‘rganilayotgan hodisalarni tasniflashda, statistik ko‘rsatkichlarni tuzish va hisoblashda, ma’lumotlarni qayd qilish va hisobga olish jarayonida butun dunyo miqyosida yoki ma’lum mamlakatlar birlashmasi chegarasida qo‘llash uchun tavsiya etiladigan umumiy tartib qoidalar, talablar konsepsiyalar majmuasi tushuniladi. milliy standartlarga rioya qilish …

5 / 14

va dasturi, statistik formulyarlar va ularni tuzish uchun yo‘riqnomalar javob beradi. kim? kuzatish subyekti, qachon? deganda kuzatish vaqti, qaerda? deganda kuzatish joyi, qanday qilib? deganda kuzatish usullari va turlari, qancha? deganda kuzatish belgilarining miqdoriy ifodalanishi nazarda tutiladi. bular statistik kuzatishning dasturiy-uslubiy va tashkiliy unsurlarini tashkil etadi (2.1-rasm). kuzatish maqsadi va vazifalarini to‘g‘ri – kerakli ma’lumotlarni kam xarajatlar bilan to‘plash imkoniyatini tug‘diradi. kuzatish maqsadi va vazifalarini to‘g‘ri belgilash tekshirishni to‘g‘ri va aniq tashkil etish uchun muhim ahamiyat kasb etadi. chunki maqsad va vazifalariga qarab barcha dasturiy-uslubiy va tashkiliy masalalar yechiladi. maqsad va vazifalarni mujmal belgilash kuzatish jarayonida keraksiz ma’lumotlar to‘planishiga, zarurlarini esa tushib qolishiga olib keladi. pirovard natijada ortiqcha mehnat va mablag‘lar sarflanadi. 2.1-rasm. statistik kuzatishning dasturiy va tashkiliy masalalari. kuzatish obyekti - bu ma’lumotlari to‘planishi lozim bo‘lgan korxona va boshqa ho‘jalik yurituvchi seb’ektlar to‘plamidir. kuzatish obyekti - bu o‘rganilayotgan hodisalar va jarayonlar, ya’ni korxonalar va tashkilotlar, ho‘jaliklar, kishilar, oilalar, uy …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "statistik kuzatish uslubiyati"

2-mavzu. statistik kuzatish uslubiyati reja: 1. statistik kuzatish mohiyati va uning oldiga qo‘yiladigan talablar. 2. statistik kuzatishga tayyorgarlik uslubiyoti. 3. statistik kuzatish shakllari. 4. statistik kuzatish xatolari. 1. statistik kuzatish mohiyati va uning oldiga qo‘yiladigan talablar. har qanday statistik tadqiqot uch bosqichni o‘z ichiga oladi: statistik kuzatish: kuzatish materiallarini svodkalash va guruhlash kuzatilayotgan voqeani har tomonlama tavsiyalovchi, umumlashtiruvchi ko‘rsatkichlarni hisoblash va ularni tahlil qilish. har qanday statistik tadqiqot o‘sha o‘rganilayotgan obyekt haqida tegishli ma’lumotlarni to‘plash bilan boshlanadi. masalan, biz shirkat xo‘jaliklari faoliyatini tahlil qilmoqchi bo‘lsak u holda har bir jamoa xo‘jaligidagi er va ekin maydoni va ularn...

This file contains 14 pages in DOC format (121.5 KB). To download "statistik kuzatish uslubiyati", click the Telegram button on the left.

Tags: statistik kuzatish uslubiyati DOC 14 pages Free download Telegram