o'zbek davlatchiligining shakllanishi va taraqqiyot bosqichlari

DOCX 31 pages 51.3 KB Free download

31 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 51.3 KB

File type DOCX

Pages 31

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 31

2-mavzu. o'zbek davlatchiligining shakllanishi va taraqqiyot bosqichlari. 1. markaziy osiyo hududidagi ilk davlat uyushmalari (qadimgi xorazm, qadimgi baqtriya). 2. eramizning ix asriga qadar davlatchilik rivoji. ix-xii asrlarda hukmronlik qilgan davlatlar. 3. amir temur – buyuk davlat arbobi va sarkarda. 4. o'rta osiyoning xonliklarga bo'linib ketishi, uning sabab va oqibatlari. 5. turkiston o'lkasida rossiya imperiyasi mustamlaka tuzumi. milliy ozodlik harakatlari. 2-mavzu. o'zbek davlatchiligining shakllanishi va taraqqiyot bosqichlari. 1. markaziy osiyo hududidagi ilk davlat uyushmalari (qadimgi xorazm, qadimgi baqtriya). ijtimoiy-iqtisodiy ahvolni tahlil qilish shuni ko'rsatadiki, mil.avv. i ming yillikning boshlariga kelib o'rta osiyoning nisbatan rivojlangan hududlarida ilk davlat uyushmalari paydo bo'la boshlaydi. mil.avv. ix-viii asrlarga kelib, baqtriya (janubiy o'zbekiston, janubiy tojikiston, shimoliy afg'oniston) hududlarida harbiy ahamiyatga ega bo'lgan siyosiy birlashmalar tashkil topadi. marg'iyona va so'g'diyona qadimgi baqtriyaning ayrim qismlari bo'lganligi haqida turli ma'lumotlar bor. baqtriya sharqdagi eng muhim harbiy va iqtisodiy markazlardan biri bo'lib, aholi, qudratli shaharlar, qal'alarning ko'pligi, tabiiy xom ashyoga …

2 / 31

r qator turar joylar va uy-qo'rg'onlar qoldiqlari mil.avv. ix-viii asrlarga oiddir. so'g'diyonada afrosiyob, erqo'rg'on, uzunqir kabi yirik shahar markazlari hamda qo'shni viloyatlar va davlatlar bilan o'zaro iqtisodiy va madaniy aloqalar rivojlanadi. o'zbekiston hududlaridagi eng qadimgi davlatlar haqida zardushtiylarning muqaddas diniy kitobi "avesto", ahmoniylarning mixxat yozuvlari (bexistun, naqshi-rustam, suza, persepol), grek-rim tarixchilarining (gerodot, gekatey, kurtsiy ruf, arrian, strabon va boshqalar) ma'lumotlar beradi. so'nggi yillarda qadimgi baqtriya, so'g'diyona va xorazm hududlarida olib borilgan arxeologik tadqiqotlar ko'p hollarda yozma manbalar ma'lumotlarini tasdiqlaydi. mil.avv. 559 yilda eronda podsho kir ii ahmoniylar davlatiga asos soladi. mil.avv. 545-540 yillarga kelib, ahmoniy podsholari o'rta osiyodagi parfiya, marg'iyona, baqtriya, so'g'diyona kabi viloyatlar va ko'chmanchi qabilalar o'rtasida o'z hukmronliklarini o'rnatdilar. o'rta osiyo xalqlari bosqinchilarga qarshi mardonavor kurash olib bordilar. xususan, ko'chmanchi massaget qabilalari ahmoniylarning katta qo'shinlarini tor-mor etdilar ( mil.avv. 530 yil). bu jangda fors podshosi kir ii vafot etdi. bu davrda qadimgi baqtriya aholisining asosiy mashg'uloti dehqonchilik edi. …

3 / 31

loqlarda dehqonchilik, shaharlarda esa hunarmandchilik rivojlangan edi. jonbosqal'a, ko'zaliqir, tuproqqal'a kabilar madaniy markazlar hisoblangan. o'zbekistondagi eng qadimgi mahalliy yozuv namunalari ham xorazm hududlaridan (tuproqqal'a, mil.avv. iv asr) topilgan. o'zbekistonning miloddan avvalgi i ming yillikning birinchi yarmiga oid tarixi yozma manbalarda qisman yoritilgan. zardushtiylarning muqaddas kitobi «avesto»da, ahamoniylar davri mixsimon yozuvlarida va qadimgi yunon-rim yozma manbalarida o'lkamizdagi xalqlarning nomlari, alohida joylar, daryolar va ko'llarning nomlari, afsonaviy qahramonlar va podsholarning nomlari, aholining turmushi, dini, madaniyati, ijtimoiy-iqtisodiy va siyosiy tuzumi to'g'risidagi ma'lumotlar mavjud. «avesto» asarida xorazm, baqtriya va so'g'd tuprog'ida paydo bo'lgan. «avesto»ning eng qadimgi geografik nomlari o'rta osiyo va unga chegaradosh viloyatlari bilan bo'lanadi. «avesto» qadimgi fors yozuvlari, gekatey, gerodot, ktesiy va boshqa yunon tarixshunoslarining asarlarida o'rta osiyo tarixiy viloyatlari nomlari quyidagi tartibda ko'rsatib berilgan: «avesto» qadimgi fors yozuvlari yunon tarixchilari mouru marg'un marg'iyona so'g'da so'g'uda so'g'diyona bahdi baqtrish baqtriyona xvarizam xvarazmin xorasmiya - partava parfiyona tur, danu shak, sak saklar, massagetlar …

4 / 31

asrning oxiridan boshlab oldingi yillar jahon tarixshunosligida o'rta osiyoda ilk davlatlarning paydo bo'lishi muammolarini o'rganishda «avesto»dagi ma'lumotlar, gekatey va gerodot asarlari, shuningdek, tarixshunos ktesiyning ma'lumotlari asos bo'lib xizmat qildi: ilmiy adabiyotlarda o'rta osiyoda ahamoniylar davrigacha mavjud bo'lgan quyidagi davlat uyushmalari haqida so'z yuritganlar. 1. arshayyona - o'rta osiyodagi qadimgi viloyatlarning uyushmasi; 2. ayyornam vayjo - bu ham aryoshayyonadek yoki uning markazi ariya va marg'iyonada bo'lgani kabi «katta xorazm» yoki amudaryoning quyi oqimidagi xorazm davlati; olimlarning aytishicha, aryoshayyona «avesto»da tilga olingan kavi vishtasining podsholigi bo'lib, miloddan avvalgi ix - viii asrlarda drangiana, satagadiya, ariya, marg'iyona va amudaryo va o'rta oqimidagi viloyatlarni birlashtirgan. g'arb olimlari v.b.xenning, i.gershevichlar kavi vishtasining davlati marv va xirot atrofida joylashgan «katta xorazm» deb hisoblaganlar. s.p.tolstov, ya.g'ulomovlar fikricha, xorazmliklar o'rta osiyoning janubidan ko'chib kelmaganlar. xorazm davlati quyi amudaryoda qadimgi zamonlardayoq vujudga kelgan deb xulosa qilganlar. ammo bu davlatning chegaralari hozirgi xorazm viloyati hududidan ancha keng bo'lgan. miloddan avvalgi …

5 / 31

iya va xorazm shahar markazlari mudofaa devorlarining o'rtasida jangchilar yurishi uchun maxsus yo'lak bo'lgan. shahar devorlari ustiga o'q otish uchun mudofaa burjlari qurilgan. devorlarda har 2 metrda shinaklar qoldirilgan. demak, shu davrga kelib xorazm tupro'ida yirik shahar markazlari paydo bo'ldi. qadimgi xorazm davlati miloddan avvalgi vii asrda amudaryo o'rta oqimi qismidan tortib orolga yaqin bo'lgan erlarda vujudga kelgan, degan xulosaning to'g'riligi tasdiqlandi. bu davlat marg'iyonadagi marv atrofida shakllanmagan, chunki manbalarga ko'ra, marg'iyona qadimgi baqtriya davlatining yirik viloyati bo'lgan. baqtriya va xorazm davlatining hududiy chegaralari o'rta amudaryo oqimidagi erlar orqali o'tgan. shu erlarda bir-biriga ro'para holatda ikkita qadimgi istehkom - odoytepa va qushqal'a qurilgan. xorazmliklar egalik qilgan erlar so'g'diyona, marg'iyona va baqtriyaga tegishli o'lkalarga borib taqalgan . miloddan avvalgi vii - vi asrlarda shakllangan va ancha yirik bo'lgan qadimgi xorazm va qadimgi baqtriya davlatlarining aholisi qon-qarindosh elatlar bo'lib, bir-biriga o'xshash tilda gaplashganlar va yaqin madaniy an'analarga ega edilar. bu davrda jamiyatning …

Want to read more?

Download all 31 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o'zbek davlatchiligining shakllanishi va taraqqiyot bosqichlari"

2-mavzu. o'zbek davlatchiligining shakllanishi va taraqqiyot bosqichlari. 1. markaziy osiyo hududidagi ilk davlat uyushmalari (qadimgi xorazm, qadimgi baqtriya). 2. eramizning ix asriga qadar davlatchilik rivoji. ix-xii asrlarda hukmronlik qilgan davlatlar. 3. amir temur – buyuk davlat arbobi va sarkarda. 4. o'rta osiyoning xonliklarga bo'linib ketishi, uning sabab va oqibatlari. 5. turkiston o'lkasida rossiya imperiyasi mustamlaka tuzumi. milliy ozodlik harakatlari. 2-mavzu. o'zbek davlatchiligining shakllanishi va taraqqiyot bosqichlari. 1. markaziy osiyo hududidagi ilk davlat uyushmalari (qadimgi xorazm, qadimgi baqtriya). ijtimoiy-iqtisodiy ahvolni tahlil qilish shuni ko'rsatadiki, mil.avv. i ming yillikning boshlariga kelib o'rta osiyoning nisbatan rivojlangan hududlarida ilk davlat u...

This file contains 31 pages in DOCX format (51.3 KB). To download "o'zbek davlatchiligining shakllanishi va taraqqiyot bosqichlari", click the Telegram button on the left.

Tags: o'zbek davlatchiligining shakll… DOCX 31 pages Free download Telegram