iqtisodiyotda matematik modellar

DOCX 8 стр. 24,3 КБ Бесплатная загрузка

8 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 24,3 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 8

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 8

mavzu. iqtisodiyotda matematik modellar iqtisodiy modellashtirish bosqichlari quyidagichadir: 1).iqtisodiy muammoni qo’yilishi va uni taxlil qilish maqsadning qo’yilishi modellashtirishda muxim o’rin egallaydi. aniqq qo’yilgan maqsad asosiy elementlar va ular orasidagi bog’lanish tarkibi va miqdoriy xaraktyeristikasini aniqlaydi. modellashtirishning dastlabki bosqichida ma‘lumotlar to’planadi va taxlil qilinadi. taxlil uchun tanlangan ma‘lumotlarning tug’riligi va modellashtirishning sungi natijalariga bog’lik, to’plangan ma‘lumotlar absolyut miqdorlarda va yagona o’lchov birliklariga ifodalanishi kyerak. bu bosqichda modellashtiriladigan ob‘ekt va uni abstraktsiyalashning muxim tomonlari belgilanadi. ob‘ektning strukturasi va elementlari orasidagi asosiy bog’lanishlar, uning o’zgarishi va rivojlanishi bo’yicha gipotezalarni shakllantirish masalalari o’rganiladi. 2).matematik modellar qurish. bunda iqtisodiy muammolar konkret matematik bog’lanishlar va munosabatlar ya‘ni, funktsiya, tengsizlik va xokazolar shaklida ifodalanadi. matematik modellar qurish jarayoni matematika va iqtisodiyotbo’yicha ilmiy bilimlarning o’zaro uygunlashuvidan iborat. albatta, bunda matematik modelni yaxshi o’rganilgan matematik masalalar sinfiga tegishli bo’lishi uchun xarakat qilinadi. biroq, shunday bo’ladiki, iqtisodiy masalani modellashtirish oldindan ma‘lum bo’lmagan matematik strukturalarga olib kelishi xam mumkin. xx asr …

2 / 8

sodiy masalaning qo’ilishi yoki matematik modelning boshqacha koi’rinishlari tadqiq etiladi. modellarni analitik tadqiq etish ularni empirik tadqiqqilishga nisbatan ustunlikka ega, chunki, olingan xulosalar modellardagi ichki va tashqi parametrlarning xar xil qiymatlarida xam o’z kuchini saklaydi. umuman olganda, murakkab iqtisodiy masalalar qiyinchiliklar bilan analitik tadqiqotlarga keltiriladi. agar ularni analitik usullarga keltirib bo’lmasa, u xolda masalani sonli usullaridan foydalanib yechiladi. 4).dastlabki ma‘lumotlarni tayyorlash. modellashtirishda ma‘lumotlar tizmiga muxim talablar qo’yiladi. shu bilan birgalikda, ma‘lumotlarni olish uchun real imkoniyatlar amaliy maqsadlarga muljallangan modellarni tanlash uchun ma‘lum chegaralar qo’yadi. ma‘lumotlarni tayyorlash jarayonida extimollar nazariyasi, matematika, statistika, nazariy statistika usullaridan keng kulamda foydalaniladi. 5).sonli yechimlar. bu bosqich qo’yilgan masalani sonli yechish uchun algoritmlar, kompyutyer uchun dasturlar tuzish va bevosita xisoblashlar o’tkazish uchun muljallangan. odatda iqtisodiy-matematik modellarda xisob-kitob ishlari ko’pvariantli xaraktyerga ega. zamonaviy kompyutyerlarning paydo bo’lishi bu ishlarni yengillash-tiradi. sonli usullar yordamida qilingan tadqiqotlar analitik tadqiqotlarni tuldiradi. xozirgi paytda sonli usullar bilan yechiladigan iqtisodiy masalalar sinfi analitik …

3 / 8

at model deyiladi. model adekvat bo’lmagan xolda uning ko’rinishhi o’zgartiriladi. yangi model oldingisidan axamiyatsiz faktorlarni chiqarish yuli bilan aniqlanadi. ushbu natijalar asosida modellarni takomillashtirish, ularni axborot va matematik ta‘minlash yo’nalishlari aniqlanadi. misol. ikki xil b1 va b2 maxsulotlar tayorlash uchun uch xil xam ashyo s1,s2,vas3 ishlatiladi. 1-jadvalda xom ashyo zaxirasi, maxsulot ishlab chiqarish uchun sarf bo’ladigan xom ashyo birligi, bir birlik maxsulotning baxosi berilgan. 1-jadval xom ashyo turi xom ashyo zaxirasi maxsulot birligiga sarflanadigan xom ashyo miqdori v1 v2 s1 20 2 5 s2 40 8 5 s3 30 5 6 daromad 50 40 bularga nisbatan shunday reja tuzish zarurki, umumiy yetishtirilgan maxsulot realizatsiyasidan olinadigan foyda maksimal bo’lib, xom ashyo zaxirasidan ratsional foydalanilsin. x1 orqali b1 maxsulot birligi miqdorini; x2 orqali b2 maxsulot birligi miqdorini belgilaymiz. xom ashyo zaxirasi birligi miqdorini va xom ashyo zaxirasini nazarda tutib 1 jadvalda berilganlardan foydalanib quyidagi tengsizliklar sistemasini tuzib olamiz 2x1+5x220 (1) 8x1+ 5x2 …

4 / 8

anday? amaliy mashg‘ulot uchun misollar quyidagi masalalarning matematik modellarini tuzing. 1. ikkita xil tovarni (a va v) sotishda savdo korxonasi uch xil resurs ishlatadi. bir birlik tovar uchun ketadigan resurslar hajmi jadvalda berilgan. bir birlik a tovardan keladigan foyda 2$, v tovardan keladigan foyda 3$. savdo korxonasiga maksimal foyda olib keluvchi, tovarlar sotilishining optimal rejasini aniqlang. resurslar bir birlik tavarga ketadigan resurs normasi resurslar hajmi a v 1 2 3 4 2 1 4 0 2 2 0 4 12 8 16 12 2. sex ikki xil mahsulot ishlab chiqaradi. birinchi mahsulotning bir birligini tayyorlash uchun ishchi 2 soat, ikkinchisining bir birligini tayyorlash uchun 3 soat sarflaydi. bir birlik birinchi mahsulotni sotishdan korxona 8$, ikkinchisining bir birligidan 6$ foyda ko‘radi. sex birinchi mahsulotdan 100 dan, ikkinchisidan esa 200 dan kam bo‘lmagan sonda chiqarishi lozim. agar ishlab chiqaruvchi ishchilarning ish vaqti fondi 900 odam/soat bo‘lsa, sex yuqori foyda olishi uchun birinchi …

5 / 8

onditer fabrikasida 3 xil karamel ishlab chiqarish uchun uch xil xomashyo ishlatiladi. korxonadagi i xomashyoning zaxirasi 600 t., ii xomashyoning zaxirasi 240 t. va iii xomashyoning zaxirasi 120 t. bo‘lsin. 1 t. karamel ishlab chiqarish uchun sarf qilinadigan turli xomashyoning miqdori hamda korxonani turli karamellar ishlab chiqarishdan oladigan daromadi quyidagi jadvalda keltirilgan. xomashyo turlari karamellar xomashyozahirasi 1 2 3 i 0,6 0,5 0,4 600 ii 0,4 0,2 0,3 240 iii - 0,3 0,3 120 daromad(doll) 140 150 130 korxonaning daromadini maksimallashtiruvchi ishlab chiqarish rejasini toping. 6. uchta a,v,s mahsulotlarni ishlab chiqarish uchun 3 xil xomashyo ishlatiladi. hammasi bo‘lib i xomashyo 180 kg. ii xomashyo 210 kg. va iii xomashyo 244 kg. dan oshmagan miqdorda ishlatish mumkin. har bir mahsulotning bir birligini ishlab chiqarish uchun sarf qilinadigan turli xomashyolarning miqdori (normasi) hamda ishlab chiqariladigan mahsulotlarning bahosi quyidagi jadvalda keltirilgan. homashyo mahsulot turlari xomashyo ishl.mum. a v s i 4 2 1 …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 8 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "iqtisodiyotda matematik modellar"

mavzu. iqtisodiyotda matematik modellar iqtisodiy modellashtirish bosqichlari quyidagichadir: 1).iqtisodiy muammoni qo’yilishi va uni taxlil qilish maqsadning qo’yilishi modellashtirishda muxim o’rin egallaydi. aniqq qo’yilgan maqsad asosiy elementlar va ular orasidagi bog’lanish tarkibi va miqdoriy xaraktyeristikasini aniqlaydi. modellashtirishning dastlabki bosqichida ma‘lumotlar to’planadi va taxlil qilinadi. taxlil uchun tanlangan ma‘lumotlarning tug’riligi va modellashtirishning sungi natijalariga bog’lik, to’plangan ma‘lumotlar absolyut miqdorlarda va yagona o’lchov birliklariga ifodalanishi kyerak. bu bosqichda modellashtiriladigan ob‘ekt va uni abstraktsiyalashning muxim tomonlari belgilanadi. ob‘ektning strukturasi va elementlari orasidagi asosiy bog’lanishlar, uning o’zgarishi va...

Этот файл содержит 8 стр. в формате DOCX (24,3 КБ). Чтобы скачать "iqtisodiyotda matematik modellar", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: iqtisodiyotda matematik modellar DOCX 8 стр. Бесплатная загрузка Telegram