laboratoriya ishi

DOCX 4 pages 231.1 KB Free download

4 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 231.1 KB

File type DOCX

Pages 4

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 4

1 - laboratoriya ishi metallarning kristallanish jarayonini o'rganish ishdan maqsad: metall va qotishmalarning kristallanish jarayonini tajribada o'rganish. i. ish bo'yicha umumiy ma'lumotlar mendeleevning elementlar davriy sistemasidagi elementlar metallar va metallmaslarga bo'linadi, metallar barcha elementlarning yarmidan ko'proq qismini tashkil etadi va qator xossalari bilan metallmaslardan farq qiladi. ularning elektr o'tkazuvchanligi temperaturaga bog'liq bo'lib, issiqlikni xam yaxshi o'tkazadi. m.v.lomonosov metallarga shunday ta'rif bergan: «temperatura pasayishi bilan elektr o'tkazuvchanligi ortadigan, bolg'alanuvchan, issiqlik o'tkazuvchan va yaltiroq moddalar metallar deb ataladi». metallarning elektr va issiqlik o'tkazuvchanligi ularning kristall panjarasida erkin elektronlar borligidandir. metallarning ichki tuzilishini rentgen nurlari ostida o'rganish shuni ko'rsatdiki, ularning atomlari ma'lum bir tartibda joylashgan bo'lib, bu tartib fazoda ma'lum bir qonuniyat bilan takrorlanadi. shuning uchun xam metallarning ichki tuzilishi (strukturasi)ni o'rganishda metallar atomlarining joylashuvi kristall yoki fazoviy panjara deb ataluvchi panjarada ko'rinishida tasvirlanadi. ko'pchilik metallar, asosan uch xil kristall panjaraga ega bo'ladi: 1.xajmi markazlashgan kub panjara. bunday kristall panjarada 9 ta atom …

2 / 4

, 3 tasi prizmaning o'rta qismida joylashgan bo'ladi. bunday kristall panjara sn, mn, co, ti, ve va boshqa metallar uchun xosdir (1-rasm, v). ba'zi metallarning, masalan: fe, sn mn, co, ti va boshqa metallarning kristall panjaralari tashqi sharoit (temperatura, bosim) o'zgarganda bir turdan ikkinchi turga aylanadi. bu xodisa allottropik shakl o'zgarishi yoki polimorfizm deyiladi. metallarning allotropik shakl o'zgarishlari grek xarflari α, β, γ bilan belgilanadi. metallarning eng past temperaturasida mavjud bo'ladigan allotropik shakl o'zgarishi α bilan, undan yuqoriroqda mavjud bo'ladigan o'zgarishlar β bilan ko'rsatiladi va xokozo. barcha metallar ma'lum bir temperaturada qizdirilganda suyuq xolatga aylanadi. masalan, sof temir qizdirilganda 15390s da suyuq xolatga aylanadi. uni suyuq xolatdan asta sekin uy temperaturasigacha sovtiliganda qattiq xolatga o'tadi. qattiq xolatda temir ikkita modifikatsiyasi (allotropik shakl o'zgarishi) bo'ladi, ular α- fe va γ-fe lardir. α- temir (fe) temperaturaning ikki oralig'ida: 9110s dan past temperaturalarda va 13920s-15390s gacha temperaturalarda mavjud bo'la oladi. α- temir (fe) …

3 / 4

ayoni ikki elementar jarayondan iborat bo'ladi: 1.kristallanish markazlarining xosil bo'lishi; 2.xosil bo'lgan markazlar atrofida kristallarning o'sisshi. xosil bo'ladigan kristallarning katta-kichikligi kristallanish markazlarining soni (ms) bilan kristallarning o'sish tezligi (kt) ga bog'liq bo'ladi. shuni aytish kerakki, metallarda erimagan turli oksidlar va metallmas zarrchalar xam kristallanish markazalari rolini o'taydi. kristallanish markazlari soni va kristallarning o'sish tezligi, o'z navbatida, o'ta sovish darajasiga bog'liq bo'ladi. 2-rasmda kristallarning o'sish tezligi va markazlar sonining o'ta sovish darajasi (p) ga qarab o'zgarishi grafik ravishda keltirilgan. kristallanish markazlari soni ko'p va kristallarning o'sish tezligi kichik bo'lsa, mayda kristallr va aksincha, kristallanish markazlari soni oz va kristallarning o'sish tezligi katta bo'lsa, yirik kristallar xosil bo'ladi (3-rasm). ( 3-rasm. kristallarning o' sish tasviri. ) metallarning kristallanish jarayonini o'rganish uchun maxsus moslama va asoboblar kerakligi sababli biz umuman kristallanish jarayonini o'rganishda to'yingan tuz eritmalirdan kristallanishning biologik mikroskopdan foydalanib kuzatamiz. buning uchun biror tuzning (qo'rg'oshin nitrat, kaliy bikromat, osh tuzi) o'ta to'yingan …

4 / 4

mchi tomiziladi va okulyar orqali kuzatiladi. vaqt o'ishi bilan xosil bo'layotgan kristallarni kuzatib, ularning shakli daftarga chiziladi va xisobot yoziladi. iii. xisbotni yozish tartibi 1.tajriba ishining nomi va uning maqsadi. 2.tajriba o'tkazish sxemasi. 3.kristallarning o'sish tezligi va kristallanish markazalari sonini ularning vaqtga bog'liqlik egri chizig'i chiziladi. 4.xosil bo'lgan kristallarning rasmi chiziladi va izox beriladi. iv. mavzuni mustaxkamlash uchun mustaqil topshiriq xajmi markazlashgan kub panjara va geksogonal panjaralar uchun venn diagrammasini tuzish. adabiyot 1. yu.m.laxtin, v.p.monteva. materialovedenie. m.: mashinostroenie 1990 g. 2. a.p.gulyaev. materialovedenie. m.: metallurgiya. 1990 g. 3. i.nosir. "materialshunoslik" t.: "o'zbekiston" 2002 y. 4. mirboboev v.a. «konstruktsion materiallar texnologiyasi». t.: o'qituvchi, 2004 y. chet el adabiyotlari. 1. william d. callister jr. materials sciences and engineering. an introduction. john wiley & sons. ins. 2007. – p. 975. 2. richard j. d. tilley understanding solids : the science of materials. -john wiley & sons ltd, 2004. –r. 193. 3. dieter vollath …

Want to read more?

Download all 4 pages for free via Telegram.

Download full file

About "laboratoriya ishi"

1 - laboratoriya ishi metallarning kristallanish jarayonini o'rganish ishdan maqsad: metall va qotishmalarning kristallanish jarayonini tajribada o'rganish. i. ish bo'yicha umumiy ma'lumotlar mendeleevning elementlar davriy sistemasidagi elementlar metallar va metallmaslarga bo'linadi, metallar barcha elementlarning yarmidan ko'proq qismini tashkil etadi va qator xossalari bilan metallmaslardan farq qiladi. ularning elektr o'tkazuvchanligi temperaturaga bog'liq bo'lib, issiqlikni xam yaxshi o'tkazadi. m.v.lomonosov metallarga shunday ta'rif bergan: «temperatura pasayishi bilan elektr o'tkazuvchanligi ortadigan, bolg'alanuvchan, issiqlik o'tkazuvchan va yaltiroq moddalar metallar deb ataladi». metallarning elektr va issiqlik o'tkazuvchanligi ularning kristall panjarasida erkin elektronlar b...

This file contains 4 pages in DOCX format (231.1 KB). To download "laboratoriya ishi", click the Telegram button on the left.

Tags: laboratoriya ishi DOCX 4 pages Free download Telegram