laboratoriya ishi

PDF 8 pages 642.2 KB Free download

8 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 642.2 KB

File type PDF

Pages 8

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 8

1-laboratoriya ishi mavzu: uglerodli va legirlangan po‘latlarni cho‘zilishga sinash bilan cho‘zilish diagrammasini qurish. ishdan ko‘zda tutilgan maqsad. plastik materiallarning cho‘zilishga qarshilik ko‘rsatish xususiyati bilan hamda ularning mexanik xossalarini xarakterlovchi miqdorlar bilan tanishish. ishni bajarish. cho‘zilishga sinash uchun shu materialdan maxsus namuna tayyorlanadi. turli laboratoriyalarda olingan natijalarni taqqoslashga imkoniyat yaratish uchun namunalar stanldart o‘lchami (gost 1497-61) bo‘lishi kerak. bunday namunalar ko‘ndalang kesimi doiraviy yoki to‘g‘ri to‘rtburchaklik (yassi namuna) ko‘rinishda bo‘lishi mumkin. namunaning ikki uchi sinov mashinasiga mahkamlash uchun maxsus rasmda qilib (1-rasm, a,b,v) tayyorlanadi. kuchlanishlar konsentratsiyasi hosil bo‘lmasligi uchun namunaning sinaladigan qismidan mahkamlanadigan qisbo‘lgan orkonussimqilinadi. silindrik qismining uzunligi l=11 d bo‘ladi; l0=11 d uzunlik esa hisobiy uzunlik deyiladi; bu erda d-namuna diametri. agar d=2 sm bo‘lsa, normal namuna deyiladi. namunaning ko‘ndalang kesim yuzi f bo‘lsa, normal namuna uchun: f f d 13,1 4   ; fl 3,11 ko‘ndalang kesimi to‘g‘ri to‘rtburchaklik bo‘lgan prizmatik (1-rasm,b) namunaning endi qalinligidan uch marta katta …

2 / 8

rsatilgan. chervyak 1 elektrodvigateldan kelayotgan harakatni uzatish qutisi (rasmda ko‘rsatilmagan) orqali olib, chervyak g‘ildiragi 2 ni aylantiradi. bu g‘ildirak aylanishi natijasida u bilan ishlashagan vint 3 yuqoriga yoki pastga (aylanish yo‘nalishiga qarab harakat qiladi-da, qisqichlar 5 ga mahkamlangan namuna 4 ni cho‘zadi yoki siqadi. namuna nagruzkani differensial mexanizmga uzatadi. differensial mexanizmning teng elkali koromislosi 6 nagruzkani ikkita tortqi 7 orqali richag 8 ga uzatadi. bu richag tayanch 9 ga sharnirli qilib mahkamlangan. richag 8 shtanga 10 yordamida sharnirli qo‘zg‘almas tayanch 11 atrofida mayatnik 12 ni aylantiradi hamda tishli reyka 14 ni harakatga keltiradi. mayatnikka almashtirish mumkin bo‘lgan tosh 13 osilgan. tishli reyka 14 kuch o‘lchagich 15 ning tishli g‘ildirak 16 ga mahkamlangan strelkasini harakatga keltirib, namunaga ta’sir qilayotgan nagruzkaning miqdori ko‘rsatib turadi. 2-rasm. mexanik usulda ishlaydigan sinov mashinasining prinsipial sxemasi: 1-chervyak; 20chervyak g‘ildiragi; 3-vint; 4-namuna; 5—isqich; 6-teng elkali koromislo; 7- tortqi; 9-sharnirli qo‘zg‘almas tayanch; 10-shtanga; 11-sharnirli qo‘zg‘almas tayanch;12-mayatnik; 13-tosh; 14-tishli …

3 / 8

porshen ostida kirib, uni ko‘taradi, natijada tortqilar 2 yordamida mahkamlangan traversa 3 ham ko‘tariladi. traversa ko‘tarilganda namuna 4 cho‘ziladi yoki siqilishga sinalayotgan bo‘lsa, namuna 5 siqiladi. bir vaqtning o‘zida kuch o‘lchagich mexanizmning silindri 6 ga ham moy kelib, porshenni siljitadi va tortqilar 7 orqali mayatnik 8 ni qo‘zg‘almas sharnir atrofida aylantiradi. kuch o‘lchash prinsipi va avtomatik ravishda diagramma chizish 2-rasmda ko‘rsatilgandek bo‘ladi. 3-rasm. gidravlik usulda ishlaydigan sinov mashinasining pritsipial sxemasi: 1-porshen; 2-tortqi; 3-traversa; 4 va 5-namuna; 6-silindr,7-tortqi; 8-mayatnik; 9-truba. cho‘zilish diagrammasi. har bir materialning cho‘zilish diagrammasi, ya’ni ta’sir qilayotgan r kuch bilan uning δl uzayish orasidagi bog‘lanish o‘ziga xos bo‘ladi. u materialning tarkibiga va tayyorlanish texnologiyasiga bog‘liq. 4-rasmda texnikada ko‘proq ishlatiladigan kam uglerodli po‘lat namunaning cho‘zilish diagrammasi ko‘rsatilgan. diagrammaning to‘g‘ri chiziqli. oa qismi namunaning uzayishi unga ta’sir qilayotgan kuchga proporsional ekanligi (guk qonuni) ni ko‘rsatadi: f рпц пц  (1) bu erda f- namunaning dastlabki ko‘ndalang kesim yuzasi. nagruzkaning miqdori …

4 / 8

shqa metallarda bunday maydoncha paydo bo‘lmaydi. 5-rasm. turli metallarning cho‘zilish diagrammalari: 1-cho‘yan; 2-kam uglerodli po‘lat; 3-mis; 4-sovuqlayin prokatlangan po‘lat; 5-bronza. bunday metallar uchun oqish chegarasi shartli ravishda aniqlanadi. u kuchlanishning 0,2 % qoldiq deformatsiya beradigan miqdori σ0,2 ga teng (5-rasm). oqish chegarasidan so‘ng materialning qarshilik ko‘rsatish xususiyat zo‘rayib, unga ta’sir qilayotgan kuchning miqdori ham orta boradi. lekin bu o‘sish elastiklik zonasidagiga qaraganda sekinroq ortadi. bu zona mustahkamlanish zonasi deyiladi. mustahkamlanish zonasiga endi namunaga ta’sir qilayotgan nagruzka bilan uning uzayishi orasidagi bog‘lanish to‘g‘ri chiziqli bo‘lmaydi. kuchning miqdori ortishi bilan diagrammaning ko‘rinishi borgan sari yotiqroq bo‘ladi. s nuqtada kuchning miqdori eng katta bo‘ladi. unga mos kelgan f рв в  (3) kuchlanish esa mustahkamlik chegarasi deyiladi (4-rasm). nagruzkaning miqdori s nuqtaga etishi bilan namunada bo‘yin paydo bo‘ladi (1-rasm,g), ya’ni sinalayotgan qismining biror erida uning diametri keskin kamaya boradi. demak, endi namuna butun uzunligi bo‘yicha emas, balki kichraygan joyining o‘zida uzaya boradi. shuning …

5 / 8

rmatsiya hosil qilinsa, uning mexanik xossasi o‘zgarar, ya’ni uning proporsionallik chegarasi ortib, plastikligi kamayar ekan. bu hodisa naklyop deyiladi. metallda hosil bo‘lgan bunday holni termik ishlash(yumshatish) yo‘li bilan yo‘qotish mumkin. metallning plastiklik xarakteristikasi. namuna emirilgandan so‘ng uning so‘ng uning plastiklik xarakteristikasini aniqlovchi nisbiy qoldiq uzayishi δ va ko‘ndalang kesim yuzasining nisbiy qisqarishi ψ aniqlanadi: %100 l llk  (4) %100 f ff б  (5) bu erda: lk-namunaning emirilgandan keyingi uzunligi; l-dastlabki uzunligi; f-dastlabki ko‘ndalang kesim yuzasi; fb-bo‘yinning emirilgan joydagi ko‘ndalang kesim yuzasi. metallning plastiklik xarakteristikalaridan shtamplash prokatlash kabi operatsiyalarni bajarish uchun zarur bo‘lgan ma’lumotlar tariqasida foydalaniladi. statik qovushoqlik xarakteristikasi. namunani emirish uchun qanchalik ko‘p ish talab qilinsa, shu metalldan tayyorlangan detal dinamik nagruzka dinamik nagruzkaga shunchalik ko‘p qarshilik ko‘rsatadi, chunki u zarbiy nagruzkaning kinetik energiyasini shunchalik ko‘p so‘ndira oladi. namunani uzish uchun sarflangan ishni grafik usulda oavsdm diagrammaning yuzi orqali ifodalash mumkin. u taxminan quyidagi formuladan aniqlanishi mumkin (4-rasm); …

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "laboratoriya ishi"

1-laboratoriya ishi mavzu: uglerodli va legirlangan po‘latlarni cho‘zilishga sinash bilan cho‘zilish diagrammasini qurish. ishdan ko‘zda tutilgan maqsad. plastik materiallarning cho‘zilishga qarshilik ko‘rsatish xususiyati bilan hamda ularning mexanik xossalarini xarakterlovchi miqdorlar bilan tanishish. ishni bajarish. cho‘zilishga sinash uchun shu materialdan maxsus namuna tayyorlanadi. turli laboratoriyalarda olingan natijalarni taqqoslashga imkoniyat yaratish uchun namunalar stanldart o‘lchami (gost 1497-61) bo‘lishi kerak. bunday namunalar ko‘ndalang kesimi doiraviy yoki to‘g‘ri to‘rtburchaklik (yassi namuna) ko‘rinishda bo‘lishi mumkin. namunaning ikki uchi sinov mashinasiga mahkamlash uchun maxsus rasmda qilib (1-rasm, a,b,v) tayyorlanadi. kuchlanishlar konsentratsiyasi hosil bo‘lma...

This file contains 8 pages in PDF format (642.2 KB). To download "laboratoriya ishi", click the Telegram button on the left.

Tags: laboratoriya ishi PDF 8 pages Free download Telegram