ovqatlanish fiziologiyasi

DOCX 12 pages 40.9 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 40.9 KB

File type DOCX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

fanga kirish. ovqatlanish bilan bog‘liq fiziologik tizimlar reja 1. fanning maqsadi va vazifalari, rivojlanish tarixi 2. ovqatlanishning neyrogumoral tizimga ta’siri 3. ovqatlanishning yurak-qon tomir tizimiga ta'siri ovqatlanish haqidagi fan dunyo miqyosida “nutritsiologiya” nomi bilan (nutritio - ovqatlanish, logos - ta’limot) yuritiladi. bu multidissiplinar fan o‘z ichiga fiziologiya, biokimyo, ovqatlanish gigiyenasi va boshqa biologik va tibbiy yo‘nalishlar bo‘yicha tegishli masalalarni oladi. ovqatlanish fiziologiyasi esa odam va hayvonlar fiziologiyasining maxsus bolimi boiib, uning predmeti vujuddagi barcha hayotiy jarayonlarni (aqliy va jismoniy faoliyat, hamma a’zolar va tizimlaming ishlashi, to‘qima va hujayralarda to'xtovsiz davom etadigan yangilanish, o‘sish, rivojlanish va boshqalar) tegishli quvvat (energiya) uchun zarur materiallar bilan ta’minlaydigan oziq-ovqat mahsulotlariga bolgan ehtiyojni aniqlash boiib hisoblanadi. ovqatlanish fiziologiyasining asosiy vazifalari qilib quyidagilarni korsatish mumkin. - har bir organizmda uning yoshi, jinsi, qiladigan mehnatiga qarab asosiy va qo’shimcha oziq moddalarni o'zlashtirib olish xususiyatlarini o‘rganish va shularga asosan ularda oziq moddalarga bo’lgan talabni aniqlash; - oziq-ovqat mahsulotlariga …

2 / 12

hamda mavjud ekologik vaziyatga ko'ra kam qabul qilinishi har ikkala holatda ham surunkali yoki yuqumli kasalliklar chaqirishini va bunday jarayonlarning fiziologik mexanizmlarini aniqlash; - ovqatlanish fiziologiyasi bilan biologik, tibbiy, iqtisodiy va ekologik masalalaming uzviy bogiiqligini ilmiy asoslash. ovqatlanish fiziologiyasining predmeti organizmning hayotiy jarayonlar uchun energiya manbalari sifatida zarur bo'lgan ozuqa moddalariga (oziq moddalarga) bo'lgan ehtiyojini, hujayralar, to'qimalarning kimyoviy tuzilmalarining doimiy yangilanishi va murakkab fiziologik tizimlar funktsiyasini aniqlashdan iborat. ovqatlanish fiziologiyasi yoshi, jinsi, sog'lig'i holati, ish tabiati, iqlim, ovqatlanish va boshqalar ta'sir qiladigan kimyoviy moddalarning organizm tomonidan optimal assimilyatsiya qilish shartlarini, shuningdek, xom ashyo va mahsulotlarni texnologik qayta ishlash, saqlash vaqtida ularning tarkibidagi o'zgarishlar va boshqa bir qator omillar va usullarini o'rganadi.. ovqatlanish fiziologiyasi rivojlanayotgan fandir. u doimiy ravishda turdosh fanlar yutuqlariga asoslangan yangi faktlar va tadqiqot usullari bilan boyib boradi. shu sababli, texnologik muhandislar oldida turgan vazifalardan biri bu oziq-ovqat va oziq-ovqat mahsulotlarini ishlab chiqarishda eskirgan an'analarga qarshi kurashish uchun …

3 / 12

ish bo'yicha aniq tavsiyalar ishlab chiqish, murakkab fiziologik tizimlarning funktsiyalarini haqidagi ilmlarini doimiy ravishda yangilashdir. ovqatlanish haqidagi dastlabki tushunchalaring shakllanishi qadim zamonlarga borib taqaladi. bu borada kishilarni dastlab oziq-ovqat mahsulotlarining ta’mi, yedirimliligi, manbalari kabi tomonlari qiziqtirib kelgan bo’lsa, olov ixtiro qilinib, unda har xil yeguliklaming qayta ishlanishi bilan iste’mol taomlarining mazasiga e’tibor kuchaygan. bir vaqtning o‘zida termik ishlov berilgan oziq-ovqatlarning yaxshi hazm bolishi ovqatlanish va u bilan bogiiq masalalaming keng ko’lamda rivojlanishiga olib kelgan. to‘g‘ri ovqatlanish haqidagi ilk ma’lumotlar qadimgi xitoy, hindiston, rim, yunon, arab olimlarining ishlarida mavjud. masalan, hindistondagi ayuverda ta’limoti bo‘yicha, turli kasalliklarning oldini olish va davolashda mijozga muvofiq ovqatlanish zarur. vavilon va assuriyada yozilgan tibbiyotga oid asarlarda qorindagi og‘riq, qayt qilish, gepatit, meteorizm, ich ketishi, ishtahaning o‘zgarishi va boshqa hazm organlarining kasalliklari haqida m’liumotlar berilgan. eramizdan avalgi iii asrda erazistrat hayvonlarda hazm a’zolarining funksiyalarini o‘rganib, me’da peristaltikasini kuzatgan. uning fikricha, hazm jarayoni me’dada ovqatning mexanik maydalanishi tufayli …

4 / 12

otel), suqrot (gippokrat), jolinus (galen), abu ali ibn sino (avitsenna), a.navegiy va boshqalarning bizgacha yetib kelgan asarlarida uchraydi. chunonchi, abu ali ibn sinoning jahonga mashhur “tib qonunlari”da ovqatlanish fiziologiyasining ilmiy asoslari ilk bor bayon etilgan, deyish mumkin. asarda ovqatlanish me’yori haqida ovqatni ishtaha bilan yemoq va ishtahani qaytarmaslik lozim, deb qayd qilinadi. ibn sinoning fikriga ko’ra, ovqatlanish organizmning mijoziga, yoshiga, iqlimga va boshqa sharoitlarga bogiiq. me’yoriy ovqatlanish uning salomatlik falsafasida asosiy o’rinni egallaydi. buyuk mutafakkir: “yana shunisi ham borki, juda to‘yib va to’yib ovqat yeyish va ichish hamma holda ham o’ldiruvchidir. ovqatlanganda ortiq yeyishga o’rin qolmaydigan darajada to‘yib yemaslik, balki ovqatga yana ishtaha bo’lsa, turib undan tortinmoq lozim” - deb ta’kidlavdi. asarda qachon ovqatlanish kerakligi borasida shunday deyiladi: “gavdaga eng zararli narsa me'dada ovqat yetilmasdan va hazm bo’lmasdan turib yana ovqat kiritishdir”. ovqat yeb turganda suyuqliklar aralashtirmaslik haqida esa: “ovqat ustiga sharob ichish eng zararli narsalardandir. chunki sharob tez hazm …

5 / 12

h borasidagi to’g’ri tushunchalarning shakllanishiga uzoq vaqt g‘ov boiib keldi. faqat xvii-xviii asrlarda ixtiro qilingan ilmiy yangiliklar bunday vitalistik tushunchaga chek qo'ydi. buyuk rus olimi m.v.lomonosov tomonidan moddalar va energiya saqlanish qonunining kashf qilinishi organizm iste'mol qilgan va unda o'zgarib sarflangan moddalar orasidagi miqdoriy bog’lanishni ilmiy asoslab berdi. m.v.lomonosov kamehatkaga qilingan ekspeditsiyada shaxsan qatnashib, safar qatnashchilari ovqatida singaga qarshi tabiiy oziqaning bo’lishi shartligi haqida taklif kiritgan. organizmda oziqa moddalar almashinuvining kimyoviy asoslarini oiganishda r.reomur va a.spallansamning olib borgan tadqiqotlari muhim ahamiyatga ega boldi. shuningdek, a.lavuazening nafas olish bo’yicha otkazilgan tadqiqotlari ham bu borada asqotdi. ushbu olimlarning tadqiqotlariga tayanib, inson organizmi tomonidan turli xil sharoitlarda sarflangan energiyani miqdor jihatdan hisoblay oladigan asbob yaratildi va organizmning ovqatga bo’lgan talabini aniqlash uchun imkoniyat yaratildi. hazm jarayoniga tegishli bo’lgan klinik kuzatishlar va uslublar xyii-xix asrlarda shiddat bilan rivojlana boshladi. bu davr ichida qator muhim ishlar va kuzatuviar amalga oshirildi. ya.baptista van gelmont o‘zining “ortus …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ovqatlanish fiziologiyasi"

fanga kirish. ovqatlanish bilan bog‘liq fiziologik tizimlar reja 1. fanning maqsadi va vazifalari, rivojlanish tarixi 2. ovqatlanishning neyrogumoral tizimga ta’siri 3. ovqatlanishning yurak-qon tomir tizimiga ta'siri ovqatlanish haqidagi fan dunyo miqyosida “nutritsiologiya” nomi bilan (nutritio - ovqatlanish, logos - ta’limot) yuritiladi. bu multidissiplinar fan o‘z ichiga fiziologiya, biokimyo, ovqatlanish gigiyenasi va boshqa biologik va tibbiy yo‘nalishlar bo‘yicha tegishli masalalarni oladi. ovqatlanish fiziologiyasi esa odam va hayvonlar fiziologiyasining maxsus bolimi boiib, uning predmeti vujuddagi barcha hayotiy jarayonlarni (aqliy va jismoniy faoliyat, hamma a’zolar va tizimlaming ishlashi, to‘qima va hujayralarda to'xtovsiz davom etadigan yangilanish, o‘sish, rivojlanish va bos...

This file contains 12 pages in DOCX format (40.9 KB). To download "ovqatlanish fiziologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: ovqatlanish fiziologiyasi DOCX 12 pages Free download Telegram