musiqa shaklining eng muhim umumiy asoslari

DOCX 24 pages 826.7 KB Free download

24 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 826.7 KB

File type DOCX

Pages 24

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 24

1-mavzu: musiqa shaklining eng muhim umumiy asoslari. gomofonik shakllar. oddiy ikki qismli shakl. reja: 1. musiqa ta'rfi. 2. shaklning qismlarga bo'linishi. tsezura, uning belgilari. tuzilma. 3. musiqaning asosiy elementlari, ularning shakl yaratuvchiharakati. kuy. musiqaviy mavzu (tema) 4. garmoniya 5. tor va keng ma'nodagi ritm. mutanosiblik 6. musiqa shakli 7. gomofonik shakllar 8. oddiy ikki qismli shakl. musiqa asarining tuzilishi musiqa shakli deb ataladi. shakl alohida olingan har bir asarning mazmuniga qarab belgilanadi, mazmun bilan birga yaratiladi hamda vaqtlarga ajratilgan ayrim holdagi barcha tovush elementlarining o'zaro bog'liq holda harakatlanishi bilan xarakterlanadi. alohida olingan har bir asarning shakli hamisha individual bo'lib, yolg'iz ana shu asarning o'zigagina xos va betakrordir. biroq, ayni vaqtda shakl yaratish qonun va qoidalarining miqdori nisbatan cheklangan bo'lib, shu tufayli ko'pchilik asarlar tuzilish jihatidan umumiy belgilarga egadir. bu esa shakl tiplarini yoki umumiy kompozitsion sxemalarni aniqlash imkonini beradi, bunday tip va sxemalar rang-baranglik yaratishning yaxlit umumiy estetik qonuniyatlariga ko'proq …

2 / 24

sekin asarning bo'laklari biri-ikkinchisining ortidan kelib, xotiramiz yordamida bog'lanib, yaxlit bir asarga aylanadi. musiqani idrok qilishning mana shu ko'rsatib o'tilgan o'ziga xos xususiyati musiqa shakliningmohiyatini belgilaydi. bu shakl vaqt orqali o'tganidan u hamisha muayyan bir jarayondan iboratdir, ya'ni u yoki bu darajadagi, ba'zan doimiy ravishdagi, lekin ko'pincha o'zgaruvchan intensivlikda rivojlanib boradi. yuqorida aytib o'tilganidek, musiqa shaklining muayyan tiplari mavjud, boshqacha qilib aytganda, asta-sekin ishlab chiqilgan va an'analar bilan mustahkamlangan elementlarni joylashtirish planlari mavjud bo'lib, bunda ana shu planlarning ko'pchiligi tarixiy jihatdan katta barqarorlikka ega bo'ladi. bunday vaziyat har bir konkret asarni individual shaklda rivojlantirish jarayoniga xalal bermaydi. mana shu jihatdan musiqa boshqa san'at asarlariga, ayniqsa, adabiyotga juda o'xshab ketadi. adabiyotda ham asarni planlashtirish jihatdan bir-biriga o'xshashlik muttasil uchrab turadi. masalan, romanlar, garchi ularning syujeti har xil bo'lsa-da, planlashtirilishida o'xshashlik mavjud bo'ladi. lekin, musiqada shaklni rivojlantirishning odatdagi plani aftidan boshqa sohalarga nisbatan zarurga o'xshaydi. bu plan so'z bilan ifodalana- digan san'at …

3 / 24

ari esa-abzatslarni, turli uzunlikdagi iboralarni va hatto so'zlarni eslatadi. shaklning har qanday qismlari orasidagi bo'linish payti tsezura deb ataladi. tsezura qismlarning cheklanishidagi keskinlikka qarab turlicha teranlikka ega bo'lishi mumkin - bu teranlik davomli pauzadan tortib, to ayrim tovushlar orasida arang seziladigan uzilishgacha davom etishi mumkin. tsezuraning asosiy belgilari: a) pauza: b) nisbatan davomli tovushlardagi to'xtash: v) ko'pincha bir xil uzunlikdagi taktoldilarida uchraydigan kuychan-ritmik figuralarning takrorlanishi: bundan tashqari, tsezuraning bo'lak belgilari, masalan, registrlar o'zgarishi, jarangdorlik kuchining tuslari va shunga o'xshashlar bo'lishi ham mumkin. odatda tsezura asosiy ovozda hammadan ko'ra ravshanroq ifodalangan bo'ladi. jo'r bo'lish (jo'r bo'lib rez berish, ikkinchi darajali ovozlar) vaqtida asosiy ovozdagi tsezura paytida tanaffus bo'lmasligi ham mumkin. shaklning tsezura oldidagi bir qismi istalgan ovozda faqat akkordli tovush bilan tugashi mumkin. uni bir oz to'xtalgan paytda, o'tish paytida, yordamchi tovushlar berilayotgan yoki ko'tarilayotgan paytlarda tugallangan deb hisoblash mumkin emas. shaklning tsezuralar bilan cheklab qo'yilgan qismi (taktning bir qismidan boshlab …

4 / 24

lib, batammom tugallangan yaxlit asarni vujudga keltirishi shaklni eslatadi. bu erda shakl so'zi cheklangan, tor ma'noda qo'llanmoqda, chunki bu holda u orqali fakat umumiy konturlar (plan) belgilab olinmoqda. 3-§. musiqaning asosiy elementlari, ularning shakl yaratuvchi harakati. kuy. musiqaviy mavzu (tema) musiqa shaklini vujudga keltirishda o'zaro aloqad bo'lgan kuy, garmoniya va ritm musiqaning boshqa ifoda vositalari orasida asosiy ahamiyatga egadir. shuning uchun bundan keyingi boblarda konkret musiqa shaklining bayon qilinishi bir butun holdagi musiqa asarini yaratishda mazkur elementlarning rolini yoritib berishga asoslanadi; bu erda, muqaddimada esa ana shu elementlardan har birining umumiy ahamiyati ustida to'xtalib o'tish zarur. kuy, ya'ni bir ovoz bilan ifoda etilgan musiqaviy fikr musiqaning eng muhim ifoda vositasi hisoblanadi. kuyda u yoki bu fikrning xarakterli belgilari odatda hammadan ko'ra ravshanroq namoyon bo'ladi. ko'proq yoki kamroq darajada tugallikka ega bo'lgan yoki, juda bo'lmaganda, uning xarakterli qiyofasiga ega bo'lguniga qadar rivojlanuvchi musiqali fikr musiqaviy mavzu (tema) deb ataladi. kuy baland-past …

5 / 24

jada chegaralangan umumiy diapazonda ham amalga oshirilishi mumkin. buni bir planli harakat deb atash ham mumkin. unga ko'pincha taxminan bir xil darajadagi sadolanish kuchi muvofiq keladi. musiqaning xarakteri, registri va hokazolarga qarab kuyning taranglik darajasi turlicha bo'lishi mumkin. yuqoriga intiluvchi, ayniqsa, ozmi-ko'pmi uzunrok, yoki keng diapazonga ega bo'lgan kuylar harakatida ko'pincha taranglik ifodasi sifatida xizmat qiladi va crescendo orqali tovush kuchi asta-sekin oshib boradi. pastga tomon yo'naluvchi, ayniqsa ko'p vaqtni egallovchi yoki katta diapazonga ega bo'lgan kuylar harakatida, aksincha, ko'p hollarda taranglikning tushishini ifodalaydi va diminuendo orqali tovush kuchi asta-sekin pasayib boradi: har holda kuy harakatidagi uzoq davom etadigan yuksalish yoki pasayish taranglikning o'zgarishi bilan bog'liq bo'ladi va deyarli har doim sadolanish kuchining o'zgarishi, juda bo'lmaganda, yuqorida ko'rsatib o'tilgan tomonga teskari yo'nalishda bo'lgan tovush kuchining o'zgarishi bilan bog'liq bo'ladi. yuksalish yo'li bilan erishiladigan eng yuqori nuqtalar avj (kulminatsiya)lar yoki cho'qqilar deb ataladi. ular ko'pincha eng katta taranglik-damlari hisoblanadi. juda ko'p …

Want to read more?

Download all 24 pages for free via Telegram.

Download full file

About "musiqa shaklining eng muhim umumiy asoslari"

1-mavzu: musiqa shaklining eng muhim umumiy asoslari. gomofonik shakllar. oddiy ikki qismli shakl. reja: 1. musiqa ta'rfi. 2. shaklning qismlarga bo'linishi. tsezura, uning belgilari. tuzilma. 3. musiqaning asosiy elementlari, ularning shakl yaratuvchiharakati. kuy. musiqaviy mavzu (tema) 4. garmoniya 5. tor va keng ma'nodagi ritm. mutanosiblik 6. musiqa shakli 7. gomofonik shakllar 8. oddiy ikki qismli shakl. musiqa asarining tuzilishi musiqa shakli deb ataladi. shakl alohida olingan har bir asarning mazmuniga qarab belgilanadi, mazmun bilan birga yaratiladi hamda vaqtlarga ajratilgan ayrim holdagi barcha tovush elementlarining o'zaro bog'liq holda harakatlanishi bilan xarakterlanadi. alohida olingan har bir asarning shakli hamisha individual bo'lib, yolg'iz ana shu asarning o'zigagina xo...

This file contains 24 pages in DOCX format (826.7 KB). To download "musiqa shaklining eng muhim umumiy asoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: musiqa shaklining eng muhim umu… DOCX 24 pages Free download Telegram