ionlantiruvchi nurlar

PPT 29 pages 320.0 KB Free download

29 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 320.0 KB

File type PPT

Pages 29

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 29

powerpoint presentation dpm larda ionlantiruvchi nurlanish manbalardan foydalanganda dozimetrik va radiometrik nazorat mavzuning rejasi: -ionlantiruvchi nurlarning organizmga ta'sir mexanizmi -ionlantiruvchi nurlarning o'ziga xos xususiyatlari -ionlantiruvchi nurlarning o'lchov birliklari -ichki va tashki nurlanish haqida tushuncha xammamizga ma'lumki xx asrning oxirlarida fanda juda katta 2 ta ixtiro kashf etildi. bular: 1.1895 yilda kondart rentgen tomonidan «rentgen nurlari»ning ochilishi. 2. anri bekkerl tomonidan «radiaktivlik» hodisasining ochilishi. radiaktivlik tushunchasi birinchi bo'lib 1898 yilda mariya skladovskaya kyuri tomonidan kiritilgan. u o'zining turmush o'rtog'i per kyuri bilan birgalikda uran va boshqa elementlarning va uning odam organizmiga ta'sir qilishni o'rganganlar. ma'lumki bu yaxshilik maqsadida qilingan kashfiyotdan, keyingi 100 yilliklarda yalpi qirg'in quroli sifatida qo'llanilmoqda. yuqorida aytilgan radiaktiv nurlardan tibbiyot sohasida davolash va tashxislik maqsadida elektromagnit to'lqinlari hisobida keng qo'llaniladi. radiatsiya termini lotinchadan radius -nur ma'nosini anglatadi. rentgen nurlari amalda havosi so'rib olingan rentgen vaakum naycha ichida hosil bo'ladi. radiaktivlik- bu ba'zi bir kimyoviy element yadrolarining o'z-o'zidan ya'ni …

2 / 29

yupqa temir to'siq , oyna, kiyimlar bilan undan himoyalanish mumkin. ochiq joylarga kirishi natijasida kuchli kuydiruvchi ta'sir ko'rsatadi. 1986 yili chernobil avariyasida ko'pgina odamlar orasida kuyish kuzatilgan. ichki a'zolarga kirib, ularni nurlantiradi. gamma nurlar-fatonlar , energiya tarqatuvchi elektromagnit to'lqinlardir. xavoda tarqalashida o'z energiyasini yo'kotadi. beto'xtov ta'siri faqat terini emas, ichki a'zolarni xam zararlaydi. qattik va og'ir materiallar ,temir, qo'rg'oshin to'siqlari ximoya qila oladi. rengen nurlari- gamma nurlariga juda o'xshash, sun'iy rentgen trubkalari orqali xosil qilinadi, rentgen trubkalari elektr energiya orqali ishlagani uchun bu nurlarni yoqish va o'chirish mumkin. neytron nurlari- atom yadrosining parchalanishi orqali paydo bo'lib, kuchli kira olish xususiyatiga ega. neytronlarni suv, parafin va beton to'sik bilan ushlab kolinadi. yadroli reaktorlardan tashqari neytronlarni sanoatda ishlatilmaydi. rentgen va gamma nurlarga nisbatan qattik, yumshoq formalar ishlatiladi.bu ularning energiya xarakteriga va nurlantirishiga bog'lik. «ionlashtiruvchi nurlar» deb: mana shu rentgen va radiaktiv nurlar o'zlari o'tgan muxitni ionlashtirish xususiyatiga ega, shuning uchun xam bu …

3 / 29

lar organizmga tanlab ta'sir qilmaydi. yana shu narsani qayd qilish lozimki, bu nurlar organizmga ta'sir kilganda inson o'zi sezmaydi va hech qanday o'zgarish kuzatilmaydi. ionlantiruvchi nurlar birinchi navbatda ta'sir kiladi: qon, qon ishlab chiqarish organlari teri va shillik pardalarga «nurlanish kasalligi » kelib chiqadi qachonki, katta dozada nurlanish bo'lsa. nurlarning o'ldiruvchi dozasi 400-600 rentgen o'lchov birliklari. ionlantiruvchi nurlarning ta'sir darajasini, oqibatlarini bilish uchun biz ularning o'lchov birliklarini bilishimiz kerak. radiaktiv moddalarning o'lchovi, ularning aktivlik qiymati, vaqt birligi, ya'ni parchalanish jadalligi bilan ifodalanadi va si-xalqaro birlikda o'lchanadi: -1-bekkerel (bk)= 1 sek-da 1 ta parchalanish -1 kyuri (ki)= 3,7 x10 bk parchalanish radiaktiv moddalarning dozalarini o'lchash uchun quyidagi birliklardan foydalaniladi ekspozitsion doza-bu nurlarning havoni ionlashtirish qobiliyatiga aytiladi si sistemasidagi o'lchov birligi «kulon/kg». sistemadan tashqari birlikda «rentgen». 1 rentgen-0,258 kulon/kg ga teng. yutilgan doza- bu gamma va rentgen nurlari, ular biologik to'qimalarga qilgan ta'siri bilan ta'riflanadi. o'lchov birligi «grey», sistemadan tashari birlikda «rad» …

4 / 29

.radiaktiv modda- lar bilan ishlash bo'limining sanita- riya holatini yozish 6. radiaktiv modda- lar ta'siridagi saqlanish va sanitariya hulosasini yozish. 5. shu moddalar bilan ishlovchilarning salomatligini tekshirish nazorati. 4. radiometrik tekshi- rish nazorati foydalanish jarayonida rentgen nurlaridan saqlanish tadbirlari: tashqi nurlardan saqlanish yo'llari vaqt bilan masofa bilan ekran bilan miqdor bilan pdk-xodimlar uchun yo'l qo'yilishi mumkin bo'lgan eng yuqori doza. bu dozada agar 50 yil davomida nurlansa xam organizmda o'zgarish keltirib chiqarmaydi. pd-aholining ayrim a'zolari uchun yo'l qo'yilgan doza. ionlantiruvchi nurlar bilan aloqasiga qarab 2 xil toifaga bo'linadilar: «a» toifa- ionlantiruvchi nurlar bilan bevosita aloqada bo'luvchilar «v» toifa- ionlanti- ruvchi nurlar bilan bevosita ishlovchilar ionlantiruvchi nurlar qo'llanishiga qarab 2 guruxga bo'linadi: ochiq ionlantiruvchi nur manbalari yopiq ionlantiruvchi nur manbalari yopiq ionlantiruvchi nur manbalari ochiq ionlantiruvchi nur manbalari- bu radiaktiv moddaning shunday joylashgan holati, bunda radiaktiv moddalarning atrof-muxitga tushishiga yo'l qo'yilmaydi. bunday manbalar faqatgina nurlarni tarqatishi mumkin. rentgen nurlari shu manba …

5 / 29

lmaslik. havoning radioaktiv moddalar bilan ifloslanish extimoli bo'lganda xodimlar individual himoya moslamalari — ish klassiga muvofik keladigan maxsus kiyim-bosh, «gul bargi» tipidagi respirator, lg-2, lg-4 tipidagi pnevmokosiomlardan foydalanishlari lozim. dozimetrik va tibbiy nazorati (oldindan va vaqti-vaqti bilan tibbiy ko'riklardan o'tkazish) himoya qiladigan muxim tadbir sanaladi. aspiratsiya usulida xavodagi radiaktiv aerozollar filtrlovchi materiallar bilan yig'iladi. afa tolali filtrlar keng ko'llanadi. olingan namunani radiaktivligi radiometrik asboblar bilan bevosita filtirlarda o'lchanadi. radiaktiv moddalar bilan tashqi ob'ektlarni yuza qismini ifloslanganlik darajasini aniqlash va baho berish. radiaktiv moddalar ochik ishlatilganda kiyim va qo'llar, laboratoriyadagi asboblar, xonalarni poli, devorlari va havosi ifloslanadi. tekshirishlar statsionar va ko'chma radiometrik asboblar va surtma usuli bilan olib boriladi. surtma usuli asboblar bilan tekshirish mumkin bo'lmagan joylarda yoki ifloslanganlikga baho berish kerak bo'lgan xollarda qo'llaniladi. bu usulda ifloslangan obektlardan filtrlovchi yoki oddiy qog'oz, doka, paxtali va boshqa materiallar bilan radiaktiv moddalar surtilib olinadi. radiatsion nazorat ishlarini tashkil qilinishiga ko'ra: rejali, inspektsion …

Want to read more?

Download all 29 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ionlantiruvchi nurlar"

powerpoint presentation dpm larda ionlantiruvchi nurlanish manbalardan foydalanganda dozimetrik va radiometrik nazorat mavzuning rejasi: -ionlantiruvchi nurlarning organizmga ta'sir mexanizmi -ionlantiruvchi nurlarning o'ziga xos xususiyatlari -ionlantiruvchi nurlarning o'lchov birliklari -ichki va tashki nurlanish haqida tushuncha xammamizga ma'lumki xx asrning oxirlarida fanda juda katta 2 ta ixtiro kashf etildi. bular: 1.1895 yilda kondart rentgen tomonidan «rentgen nurlari»ning ochilishi. 2. anri bekkerl tomonidan «radiaktivlik» hodisasining ochilishi. radiaktivlik tushunchasi birinchi bo'lib 1898 yilda mariya skladovskaya kyuri tomonidan kiritilgan. u o'zining turmush o'rtog'i per kyuri bilan birgalikda uran va boshqa elementlarning va uning odam organizmiga ta'sir qilishni o'rganganl...

This file contains 29 pages in PPT format (320.0 KB). To download "ionlantiruvchi nurlar", click the Telegram button on the left.

Tags: ionlantiruvchi nurlar PPT 29 pages Free download Telegram