жисмоний тарбия воситаси билан организмни чиниқтиришнинг физиологик асослари

DOC 64.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1526563700_71582.doc жисмоний тарбия воситаси билан организмни чиниқтиришнинг физиологик асослари режа: 1. жисмоний тарбия йўли билан организмни чиниқтиришнинг аҳамияти 2. тана ҳарорати ўзгаришига чидамлилик ва уни кучайтириш йўллари. 3. қуёш ванналари орқали организмни чиниқтириш. жисмоний тарбия йўли билан организмни чиниқтиришнинг аҳамияти. чиниқиш организмга турли хил муолажаларнинг сурункали берилиши натижасида метереологик омиллар таъсирига чидамлиликнинг ошишидир. у жисмоний тарбиянинг ажралмас қисми бўлиб чиниқиш туфайли организмнинг ҳар хил касалликларга қарши курашиш қобилияти, ноқулай шароитларда ишлаш қобилияти, экстремал омилларга бардош бериши ошиб боради. яна бир муҳим нарса шундан иборатки, чиниқиш туфайли организмнинг ўзгарган ёки ўзгараётган муҳит шаротига мослашиши ёки адаптацияланиши содир бўлади. чиниқиш организмга специфик ва носпецифик йўл билан таъсир этади. специфик таъсир деганда совуқ муолажалар йўли билан совуқ ҳароратга чидамлиликнинг ошиши, қуёш ванналари қабул қилиш билан қуёш радиациясига чидамлиликнинг ошиши тушунилади. носпецифик ўзгаришлар деганда эса белгиланган бир хил омил таъсири билан организмнинг умумий чидамлилигини ошириш, иш қобилиятининг кўпайтирилиши, касалликларга берилмаслик қобилиятининг ўсиши тушунилади. чиниқиш …

ин. совуқ ҳароратга чиниқиб бориш натижасида бевосита совуқ таъсирида тери қон томирларининг торайиши ўрнига уларнинг кенгайиши кузатилади, айни пайтда мускулларда иссиқлик ҳосил бўлиши кучайтирилади. кишининг узоқ сибир томонларга бориши юрак уришини анча тезлаштиради, артериал қон босими кўтарилиб, қоннинг минутлик ҳажми ошади. жисмоний иш қилганда эса бу кўрсатгичлар янада кучаяди. ушбу шароитга организм адаптацияланган сари юрак фаолиятида брадикардия кузатилиб юқорида қайд қилинган ўзгаришлар стабиллашади. совуқ шароит организмда моддалар алмашинувига сезиларли таъсир қилади, масалан, липидлар қонда анча кўпаяди ва улар ҳисобидан атф ни тиклайдиган энергия ажралиб туради. қонда с1, в1, в2, витаминлар анча камайиб кетади (сийдик билан кўплаб чиқиб кетганлиги учун). шунинг учун спорт билан кўплаб шуғулланиш борасида оғир жисмоний иш қилишда бундай одамлар витаминларга бой мева-сабзавотлардан кенг кўламда фойдаланиши зарур. совуқ шароитда овқатланиш оқсилли ҳамда липидларга бой бўлиши мақсадга мувофиқдир. муҳит ҳарорати 100с пасайса, овқат калориялари 5 % га оширилиши керак. совуқда мослашиб қолган одам тана ҳарорати биров пасайган, асосий алмашинув …

йиб тез ура бошлайди, артериал қон босими эса пасайиб кетади. иссиқ иқлим шароитида жисмоний иш бажариш натижасида одам 8-12 л сувни тер билан, 1 литрни сийдик билан ва 0,75 литрни нафас йўлларида буғлатиш йўли билан йўқотиш мумкин. тана ҳарорати ўзгаришига чидамлилик ва уни кучайтириш йўллари. ҳар қандай мускул ҳаракати ҳам тана ҳароратини оширар экан жисмоний машқ қилиш йўли билан организмнинг тана ҳарорати ўзгаришига чидамлилигини кўтариш мумкин. бошқача айтганда, чиниққан кишилар тана ҳарорати ўзгаришига чидамли бўлади, улар машқ қилмаган одамларга қараганда муҳит ҳарорати кескин ўзгарса ҳам меҳнат қилиш қобилиятини йўқотмайди. жисмоний машқ қилиш натижасида ректал ҳарорат 40-410с гача ошиши мумкин. бунга чиниқмаган одам чидай олмайди, чиниққанларгина бундай шароитда ишни давом эттиради, холос. масалан, 380с муҳит ҳароратида 5 км-га югурушда финишга биринчи бўлиб келганлар ректал ҳарорати 400с да ундан ҳам зиёд бўган. кам машқ қилганлар орасида ректал ҳарорат 39-400с бормасдан чопишни тўхтатишга мажбур булишган. чиниқиш одам организмининг совуқ ҳарорат таъсирига ҳам чидамлилигина …

ўзида айнан шу паст ҳароратга нисбатан шаҳардан келган одамларда газ алмашинуви кучайиб (энергия алмашинуви жаддаллашиб), тана ҳарорати бирдек сақланади. иссиқ иқлимга мослашиш ҳам маҳаллий аҳолида бир хил кечса, келгиндиларда иккинчи хил бўлади. масалан, тропик шароитда яшовчиларда иссиқ ҳароратга нисбатан тер суюқлиги ажралиши келгиндиларга қараганда анча камроқ бўлади. иссиқ ва совуқда нисбатан терморегуляциянинг муносабати шу билан характерланади бу жараён совуқ бўлганида кўпроқ иссиқ ҳосил қилишга ва шу йўл билан тана ҳароратининг пасайиб кетмаслигини таъминлайди. иссиқ бўлганда эса тер суюқлиги кўпроқ ажратилиб буғланиш йўли билан тана совуши таъминланади. қуёш ванналари орқали организмни чиниқтириш. организмни чиниқтиришда қуёш ванналари муҳим аҳамиятга эга. қуёш ванналари қуёш радиациясининг организмга термик таъсири билан характерланади ва шу сабабли тананинг юқори ҳароратга чидамлилигини оширишда алоҳида ўрин тутади. бундан ташқари қуёш ванналари организмнинг ультрабинафша нурлари таъсирига чидамлилигини оширади. агар қуёш ванналаридан тўғри фойдаланилса, у қон босимини туширишда, эритроцит ва гемоглабин миқдорини меъёрига келтиришда организм умумий чиниққанлигини кучайтиришда анча қўл келади. …

унда омилларнинг таъсир этиш вақти ўзи хос хусусиятлари ва атроф муҳит шартли сигнал бўлиб хизмат қилиши мумкин. бериладиган малакаларнинг миқдорини аниқлашда терморегуляциянинг фаоллар давомида ўзгариб туришини ҳисобга олиш керак. масалан, баҳор ва ёзнинг бошланишида кимёвий терморегуляция анча интенсив бўлади. баҳорда совуқ ҳароратни сезиш пороги куз пайтига нисбатан анча паст бўлади. бундан ташқари, кимёвий терморегуляциянинг ўзгариши эрталабки соатларда анча тез бўлади. совуқ ҳароратга чиниқиш сув процерудуралари ва совуқ ҳаво ваннаси орқали олиб борилади. сувда ҳароратни ўтказиш кучли бўлганлиги учун у танани тез совитиш хусусиятига эса. шунинг учун сув муолажалари қисқа бўлади (бир неча секунддан бир неча минутгача). совуқ сув ҳароратга чиниқишда тананинг маълум бир қисмига унинг таъсирини бериш билан ҳам амалга ошириш мумкин. масалан, совуқ сувни баданга пуркаш, тананинг юқори қисмини нам сочиқ билан артиш, оёқни совуқ ванна қилиш, томоқни чайқаш ва бошқалар. бу вақтда шунга эътибор бериш керакки, тананинг айнан мана шу қисми совуқ ҳароратга олдин кўпроқ учрамаган бўлиши керак. …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "жисмоний тарбия воситаси билан организмни чиниқтиришнинг физиологик асослари"

1526563700_71582.doc жисмоний тарбия воситаси билан организмни чиниқтиришнинг физиологик асослари режа: 1. жисмоний тарбия йўли билан организмни чиниқтиришнинг аҳамияти 2. тана ҳарорати ўзгаришига чидамлилик ва уни кучайтириш йўллари. 3. қуёш ванналари орқали организмни чиниқтириш. жисмоний тарбия йўли билан организмни чиниқтиришнинг аҳамияти. чиниқиш организмга турли хил муолажаларнинг сурункали берилиши натижасида метереологик омиллар таъсирига чидамлиликнинг ошишидир. у жисмоний тарбиянинг ажралмас қисми бўлиб чиниқиш туфайли организмнинг ҳар хил касалликларга қарши курашиш қобилияти, ноқулай шароитларда ишлаш қобилияти, экстремал омилларга бардош бериши ошиб боради. яна бир муҳим нарса шундан иборатки, чиниқиш туфайли организмнинг ўзгарган ёки ўзгараётган муҳит шаротига мослашиши ёки...

DOC format, 64.5 KB. To download "жисмоний тарбия воситаси билан организмни чиниқтиришнинг физиологик асослари", click the Telegram button on the left.

Tags: жисмоний тарбия воситаси билан … DOC Free download Telegram