analizatorlar umumiy fiziologiyasi

PPTX 49 стр. 2,2 МБ Бесплатная загрузка

49 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 2,2 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 49

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 49

slayd 1 ma'ruza №10. analizatorlar umumiy fiziologiyasi nishanova aziza abdurashidovna fundamental tibbiyot kafedrasi dotsenti, t.f.n. 1 reja: analizatorlarning organizm uchun axamiyati. organizm analizator sistemalarining umumiy fiziologiyasi. klassifikatsiyasi, analizatorlarning tuzilishi, asosiy printsiplari va xossalari; termoretseptorlar, og'riq sezuvchi retseptorlar, og'riqning fiziologik asoslari. analizator – organizmning tashqi va ichki muhitlarini o'zgarishlarini qabul qilib va analiz qiluvchi markaziy va periferik tuzilmalarning majmui. tashqi sensor sistemalarining ahamiyati tashqi dunyoni bilishga imkon yaratish tashqi muhitga organizmni moslashishi bugungi kunda analizatorlar terminini o'rnida “sensor sistemalar termini” ishlatiladi. psixik faoliyatning bir shakli bo'lib – sezgi hisoblanadi. bu esa sezgi organlari orqali shakllanadi sezgi organlari – tashqi muxitning o'zgarishlarini qabul qilib, qisman analiz qiluvchi periferik tuzilmalar. analizatorlar klassifikatsiyasi: tashqi analizatorlar (ko'rish, eshitish, hid va ta'm sezish, taktil, harorat); 2. ichki (vistseral) analizatorlar; 3. tana holati analizatorlari – vestibulyar va harakat (kinestetik); 4. og'riq analizatori. sensor sistemalarning bo'limlari periferik – retseptorlar o'tkazuvchi, afferentlar markaziy – po'stloq qism. sensor sistemalar tuzilishining …

2 / 49

, taktil, proprioretseptorlar. bu retseptorlarda ta'sirotni qabul qilib olish va nerv impulsiga o'zgartirish retseptorning o'zida – sezuvchi neyronida vujudga keladi. ikkilamchi sezuvchi retseptorlar – ta'm bilish, ko'rish, eshitish, vestibulyar. ta'sirot bilan birinchi sezuvchi neyron orasida yuqori ixtisoslashgan retseptor hujayra joylashgan. birinchi neyron retseptor hujayra orqali qo'zg'aladi. ta'sirotni qabul qilish muhitiga qarab (ekstro-, intero- va proprioretseptorlar) adekvat ta'sirlovchini tabiatiga qarab (mexano-, termo-, baro- va xemoretseptorlar) sezgi xarakteriga qarab (issiq, sovuq, og'riq, ko'rish, eshitish) retseptordan masofada bo'lgan ta'sirlovchini qabul qilish qobiliyatiga qarab (distant, kontakt) ta'sirlovchini miqdorini qabul qilinishiga qarab (mono- va polimodal) morfologik hususiyatlariga va qo'zg'alishni hosil bo'lish mexanizmiga qarab: a) birlamchi sezuvchi (hid sezish, taktil, proprioretseptorlar); b) ikkilamchi sezuvchi (ko'rish, eshitish, ta'm sezish, vestibuloretseptorlar) adaptatsiyalanish tezligiga qarab tez va sekin adaptatsiyalanuvchi retseptorlar retseptor qo'zg'alish mexanizmi 1.ta'sirot 2.retseptor membr. shakl.o'zgarishi 3.membr.na+ o'tkazuvchanligi o'zgar. 4.retseptor potents. xosil bo'lishi (1) 5.generator potents. xosil bo'lishi (2) 6.xarakat potents.xosil bo'lishi (qo'zg'alish) ta'sirotlarni o'tkazish va o'zgartirish -xarakat …

3 / 49

malari retikulyar formatsiya yarimsharlar po'stlog'i mahsus po'stlog'osti tuzilmalari retikulyar formatsiya teskari aloqa teskari aloqa nutqning motor markazi kinestetik sezuvchanlik markazlari ko'rish markazi eshitish markazi ta'm sezish analizatori ta'm sezish kurtaklari til so'rg'ichlarida, xalqumning yuqori devorida, yumshoq tanglayda, murtak bezlarida, epiglotisda joylashgan. bular ikkilamchi sezuvchi retseptorlar. tayanch va bazal hujayralardan tuzilgan, mikrovorsinkalari bor. odamda 2000 kurtaklar mavjud. har birida 40 – 60 retseptor hujayralar joylashgan. tilning uchi va oldi shiringa sezgir – zamburuqsimon kurtaklardan iborat yon tomonlarida nordonga va sho'rga sezgir – bargsimon kurtaklardan iborat tilning uchi va oldi shiringa sezgir, til ildizida – achchiq, o'rta qismi – nordon, yon kismi – sho'r va nordon. asosida achchiqqa sezgir – tarnovsimon kurtaklardan iborat hujayralar qo'zg'alishi uchun – ta'sirlovchi modda erigan holatda bo'lishi kerak. bularning ta'siri natijasida membranani o'tkazuvchanligi na ga nisbatan oshadi. membrana depolyarizatsiyalanadi – retseptor potentsiali xosil bo'ladi ta'm sezishni buzilishlari agevziya – yo'qolishi gipogevziya – pasayishi gipergevziya – oshishi paragevziya …

4 / 49

t yalpiz efir chiriq o'tkir birlamchi hidlar aralashishi natijasida boshqa hid sezgilari paydo bo'ladi. xid sezish tizimining retseptorli qismi (1 chi- sezuvchi) hid sezishi bog'liq: hidli moddalarning kimyoviy strukturasiga havodagi kontsentratsiyasiga burundan o'tish tezligiga retseptorlarning funktsional holatiga hid sezishning buzilishlari gipoosmiya – pasayishi giperosmiya – oshishi anosmiya – yo'qolishi parosmiya – noto'g'ri sezilishi hid agnoziyasi gallyutinatsiyalar teri, somato – sensor analizator ... sezgilarni ta'minlaydi tegish bosim vibratsiya qitiqlash issiq va sovuq og'riq a, b –taktil retseptor (disk merkel (a), meysnera tanacha (b) v – bosim va vibratsiya (fatera-pachini tanacha) g – erkin nerv oxirlari (ogirik retseptor) d – issik retseptor (rufini tanacha) e – sovuk retseptor (kolbi krauze) og'riq analizatori og'riqqa organizmning reaktsiyasi tizimli xarakterga ega va bir nechta komponentlardan iborat. pertseptual komponent – afferent qo'zg'alishlar asosida og'riq retseptorlaridan mas ga keladigan og'riq hissiyoti. reflektor himoya harakat reaktsiyasi – zararli faktorlarni yo'qotishga yo'naltirilgan. po'stloqning og'riq aktivatsiyasi – og'riq afferentatsiyasi natijasida …

5 / 49

lashishi organizm xolatiga bog'liq. og'riq retseptorlari qo'zg'alish mexanizmlariga qarab bo'linadi mexanonotsitseptorlarga xemonotsitseptorlarga mexanonotsitseptorlar terida, fastsiyalarda, paylarda, shilliq qavatlarda joylashgan aδ asab tolalarining erkin nerv oxirlari qo'zg'alishning o'tish tezligi 4 – 30 m/s retseptorlar membranasi sezgir: shikastlanishga, deformatsiyaga xemonotsitseptorlar terida, shilliq qavatlarda, ichki organlarda, tomirlar devorida joylashgan s tipdagi asab tolalarining erkin oxirlari qo'zg'alishning o'tish tezligi 0,4 – 2m/s bu retseptorlarning spetsifik qo'zg'atuvchilari – kimyoviy moddalar (algogenlar), ular oksidlanish jarayonini buzadilar. algogenlar tiplari to'qima (serotonin, gistamin, atsetilxolin va b.q) plazma (bradikinin, kallidin, prostaglandinlar) taxikininlar “r moddasi” og'riqni qabul qilish nazariyalari spetsifiklik nazariyasi (m.frey, 1895) intensivlik nazariyasi (a.goldshteyder, 1894) impulslarni taqsimlash nazariyasi joylashish joyiga qarab og'riqlar farqlanadi somatik yuza somatik chuqur vistseral vistseral og'riq paydo bo'ladi: qon oqimi buzilganda silliq mushaklar spazmida (siqilishida) kavak organlar cho'zilganda organlarda yallig'lanish jarayoni bo'lganda og'riqlarning ayrim shakllari proektsiyalangan irradiatsiyalovchi fantom aks ettirilgan qichima og'riq reflekslari: mushak tonusini oshishi a/b ning oshishi yurak urish chastotasini oshishi siydik …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 49 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "analizatorlar umumiy fiziologiyasi"

slayd 1 ma'ruza №10. analizatorlar umumiy fiziologiyasi nishanova aziza abdurashidovna fundamental tibbiyot kafedrasi dotsenti, t.f.n. 1 reja: analizatorlarning organizm uchun axamiyati. organizm analizator sistemalarining umumiy fiziologiyasi. klassifikatsiyasi, analizatorlarning tuzilishi, asosiy printsiplari va xossalari; termoretseptorlar, og'riq sezuvchi retseptorlar, og'riqning fiziologik asoslari. analizator – organizmning tashqi va ichki muhitlarini o'zgarishlarini qabul qilib va analiz qiluvchi markaziy va periferik tuzilmalarning majmui. tashqi sensor sistemalarining ahamiyati tashqi dunyoni bilishga imkon yaratish tashqi muhitga organizmni moslashishi bugungi kunda analizatorlar terminini o'rnida “sensor sistemalar termini” ishlatiladi. psixik faoliyatning bir shakli bo'lib – se...

Этот файл содержит 49 стр. в формате PPTX (2,2 МБ). Чтобы скачать "analizatorlar umumiy fiziologiyasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: analizatorlar umumiy fiziologiy… PPTX 49 стр. Бесплатная загрузка Telegram