yangi davrda jismoniy tarbiya

DOCX 27,1 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1493350854_68115.docx yangi davrda jismoniy tarbiya reja: 1. jon lokk, jon jak russo, iogann pestalotsi, jorj demeni va boshqalarning jismoniy tarbiyasi. 2. gimnastika tizimlari. 3. sport - o’yinlari tizimini paydo bo’lishi. 4. jismoniy madaniyatda rekreasion harakatlar. 5. havaskorlik va professional sport. 6. birinchi jahon urushi arafasi va urush yillarida jismoniy tarbiya va sport yer yuzida ijtimoy-madaniy turmushning tubdan o’zgarishi o’rta asrlarga kelib bog’lanadi. yevropa, osiyo, amerika, afrika qit’alaridagi ilg’or madaniyat vakillari jismoniy tarbiyani inson xayotining uzviy omili ekanligini isbotlashga xarakat qildi. natijada jismoniy tarbiya vositalarini oilaviy hamda maktab tarbiyasida qo’llanishga erishishdi. erishilgan ilg’or tajribalar davlatlardan-davlatlarga, qit’alardan-qit’alarga tarqaldi, ya’ni qilichbozlik, o’q otish, kurash, aravada poyga, suzish kabi o’nlab o’yin-mashqlar xalkaro miqyosda qo’llanila boshladi. bu jihatlar germaniya, fransiya, italiya, rossiya, xitoy yaponiya, aqsh va boshqa ko’p davlatlarda jismoniy tarbiyaning rivojlanishi hamda keyinchalik milliy sport turlarining yuzaga kelishiga sabab bo’ldi. yuqorida qayd etilganidek, jismoniy tarbiya jaxonshumul tarixiy ahamiyat kasb etadi. shu sababdan o’tgan davrlardagi …

lari hamda xviii asrning oxiridagi nemis filantroplarining pedagogik tajribasi jismoniy tarbiya nazariyasi va amaliyotning taraqqiy qilishiga katta ta’sir etdi. jon lokk (1632-1704) ingliz burjua inqilobi davrining ko’zga ko’ringan faylasufi, pedagogi bo’lgan. o’sha vaqtlarda ingliz burjuaziyasi o’z mustamlakachilik hukumronligini kengaytirib borar va metropoliyalardagi siyosiy hokimiyat uchun kurashar edi. ingliz burjuaziyasi faqat o’z metropoliyalaridagina emas, balki chet el mamlakatlarida ham faol harakat qilishga o’z mollarini zo’rlik bilan o’tkazishga, zarur bo’lganda esa, kam taraqqiy etgan mamlakat xalqlarini bostirishga va o’ziga bo’ysundirishga qodir bo’lgan. lokk o’z falsafiy va pedagogik ta’limotida ingliz burjuaziyasi va unga qo’shilgan dvoryanlarning manfaatini ifoda qildi. u kishining ichki va tashqi tajribasini bilish manbai deb hisobladi. uningcha, tashqi tajriba bevosita mavjud bo’lgan tashqi moddiy dunyo bo’lib, u kishi tomonidan sezgi a’zolari (tasavvuri) orqali idrok qilinadi. ichki tajriba esa inson qalbining faoliyati (refleksi) demak, «bu ikki manba sezgi obyekti sifatida yagona mohiyatni tashkil etadi, barcha g’oyalarimiz ana shu mohiyatdan boshlanadi», - deb …

an u bu sohada mulkchilikni cheklash tarafdori edi. russoning «emil yoki tarbiya» kitobida kishini tabiatga muvofiq ravishda individual tarbiyalash g’oyasi olg’a suriladi. bu fransuz burjuaziyasi xohishiga muvofiq kelar edi. russoning fikricha, inson erkin bo’lib to’g’iladi, lekin u yo’rgakdalik chog’idayoq, dastlab o’z odatlarining quliga, so’ngra esa jamiyat quliga aylanadi. hyech qanday odatlarga ega bo’lmaslik – eng yaxshi odatdir. «tana jondan ilgari tug’iladi, shuning uchun dastlab tana to’g’risida g’amxo’rlik qilish kerak, bu har ikala jins uchun ham umumiy bo’lgan tartibdir»,- deydi u. russo jismoniy tarbiyani tabiiy ozod insonni tarkib toptirishning asosi, deb hisobladi. bunda aqliy va mehnat tarbiyasini qo’shib olib borish zururligini o’qtiradi. u keng xalq ommasining emas, balki mayda burjua sinfining tarbiyasi to’g’risida g’amxo’rlik qildi. shveysariyalik buyuk pedagog-demokrat iogann pestalotsi (1776-1827) xalq maorifi g’oyasini quvvatladi. u tarbiya asosini odamning tabiiy qobiliyatlarini o’stirishdan, tarbiya maqsadini odamning ma’naviy qiyofasini tarkib toptirishdan iborat, deb bildi. uning fikricha, tana faoliyati harakatlarda namoyon bo’ladi, harakatlar esa …

n dalolat berar edi. filantropinlardagi gimnastikaning mashhur rahbarlari gerxard fit (1763-1836) va ieogxann guts-muts (1759-1839) kabilar edi. g.fit «jismoniy tarbiya ensiklopediyasi tajribalari» nomli uch tomli kitob yozdi. kitoblarda jismoniy tarbiyaning qadimgi va o’sha davrlardagi tarixi, uning tarbiyaviy mohiyati aks ettirildi. i.guts-muts «yoshlar uchun gimnastika» kitobini yozdi (1713). bu kitobdan yevropa davlatlarida keng foydalandilar. chunki muallif kitobida jismoniy tarbiyaning nazariy va amaliy jihatlari, ayniqsa, mashqlarning aniq tasviri va ularning qo’llanish usullari bilan qo’shib bergan edi. u tasvirlagan gimnastika mashqlar sirasiga kurash, yugurish, sakrash, uloqtirish, irg’itish, suzish, arqon, shoti, langarcho’p bilan sakrash va daraxtlarga osilib-tirmashib chiqishga doir mashqlar hamda qo’l mehnati, o’yinlar kiradi. jismoniy tarbiyaning pedagogik nazariyasi bu davrlarda turli xilda mavjud bo’lgan. ingliz faylasufi va sosiologi gerbert spenser (1820-1903) jismoniy tarbiya, aqliy tarbiya va ahloq tarbiyasini qo’shib olib borishni quvvatladi. shuningdek, nemis faylasufi fridrix nixil (1844-1899) va boshqalar sport-gimnastika harakatini yangi davrda keng yoyishga xizmat qildi. fransuz pedagogi jorj demeni (1850-1917) …

xix asrda iqtisod, siyosat, fan va texnikaning rivojlanishi natijasida jismoniy madaniyat ham rivoj topdi. ayniqsa, harbiy tayyorgarlikda jismoniy tarbiya vositalari maqsadli ravishda qo’llana boshlandi. ayniqsa, nemislar, shvedlar va fransuzlarning o’zlariga xos gimnastika tizimlari rivoj topdi. gimnastika tizimi uchun oddiy mashqlargina emas, yengil atletika, suzish, boks, qilichbozlik, harbiy qurolardan otish, va boshqa ko’p mashqlar asos qilib olindi. bunday tizimlarni ishlab chiqish va amalda qo’llash bo’yicha mutaxassislar paydo bo’la boshladi. 1810 yilda berlinda «pestalossi do’stlari jamiyati» qoshida birinchi gimnastika to’garagi tashkil topdi. yoshlar harakatiga fridrix yan (1778-1852) boshchilik qildi. 1811 yilda berlin yaqinidagi maydonda o’yinlar tashkil qilindi. bu joyda gimnastika asbob-uskunalari o’rnatildi. 1812 yil bahoriga kelib tugarak qatnashchilari soni 500 kishiga yetdi. ularning mashg’ulotlarida gimnastika va harbiy sayohat-mashqlariga keng o’rin berildi. yan «gimnastika» so’zini «turnkunst» (epchillik san’ati), shug’ullanuvchilarni esa turnerlar deb atadi. keyingi yillarda turnerlar harakati ancha susaydi. faqat 1862 yilda barcha turnerlar jamiyatlari umumgermaniya gimnastika ittifoqiga (doyche turner shaft) birlashdi. ularning …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "yangi davrda jismoniy tarbiya"

1493350854_68115.docx yangi davrda jismoniy tarbiya reja: 1. jon lokk, jon jak russo, iogann pestalotsi, jorj demeni va boshqalarning jismoniy tarbiyasi. 2. gimnastika tizimlari. 3. sport - o’yinlari tizimini paydo bo’lishi. 4. jismoniy madaniyatda rekreasion harakatlar. 5. havaskorlik va professional sport. 6. birinchi jahon urushi arafasi va urush yillarida jismoniy tarbiya va sport yer yuzida ijtimoy-madaniy turmushning tubdan o’zgarishi o’rta asrlarga kelib bog’lanadi. yevropa, osiyo, amerika, afrika qit’alaridagi ilg’or madaniyat vakillari jismoniy tarbiyani inson xayotining uzviy omili ekanligini isbotlashga xarakat qildi. natijada jismoniy tarbiya vositalarini oilaviy hamda maktab tarbiyasida qo’llanishga erishishdi. erishilgan ilg’or tajribalar davlatlardan-davlatlarga, qit’alardan...

Формат DOCX, 27,1 КБ. Чтобы скачать "yangi davrda jismoniy tarbiya", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: yangi davrda jismoniy tarbiya DOCX Бесплатная загрузка Telegram