odam anatomiyasi

PPTX 22 pages 1.8 MB Free download

22 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.8 MB

File type PPTX

Pages 22

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 22

odam anatomiyasi fanining predmeti, maqsad vazifalari, o'rganish usullari, biologiya fanlari sistemasida tutgan o'rni. anatomiya fanining rivojlanish tarixi. anatomiya tarmoqlari haqida tushuncha odam anatomiyasi fanining mazmuni odam anatomiyasining bo'limlari odam anatomiyasi fanining tekshirish usullari odam anatomiyasi fanining rivojlanish tarixi reja anatomiya – grekcha «ἀνατομή» (anatome) so'zidan olingan bo'lib, kesish, bo'lish degan ma'noni bildiradi. antropologiya - ham grekcha «ανθρωπος» (anthropos) - co'zidan olingan bo'lib, odam va «λόγος» (logos) - fan, ta'limot, ya'ni odamni o'rganadigan fan bo'lib hisoblandi. antropologiya ikki tomonlama tushuncha kasb etadi, ya'ni bir tomondan insonning ruhiyatini (umumiy antropologiya) o'rgansa, ikkinchi tomondan inson tanasi a'zolarining tuzilishi, o'lchamlari, xilma-xilligi (biologik antropologiya) va boshqalarni tadqiq etadi. odam anatomiyasi biologiya fanining bir qismi bo'lib, u odam tanasining tuzilishi, rivojlanishi, a'zolar va tizimlarning vazifalarini bir-biriga bog'lab o'rganadigan fan bo'lib hisoblanadi. odam anatomiyasi fanining mazmuni aksial (yashil), frontal (ko'k) va saggital (qizil) kesmalar orqali o'rganish. anatomiyaning bo'limlari: solishtirma anatomiya (taqqoslash) sistematik anatomiya (tartibga solish) osteologiya (suyaklar) …

2 / 22

noskopiya va rentgenografiya; karroziya – a'zo ichini tez qotadigan modda bilan to'ldirib, uni kislota bilan eritib, uning shaklini qoldirgan holda o'rganish. tekshirish usullari antropologiya usullari: antroposkopiya – yozib o'rganish; antropometriya – tana qismlarini o'lchash; kraniologiya – bosh chanoqni o'rganish; osteologiya – skeletni o'rganish; odontologiya – tish tizimini o'rganish; dermatoglifika – teri naqshlarini o'rganish; plastik rekonstruktsiya – bosh chanog'i asosida yuz qismini tiklash; qon analizi – qonni tahlil qilish; mikroanatomiya. anatomiya fani juda uzoq rivojlanish yo'lini bosib o'tgan. qadimiy misr va vavilonda eramizdan iii – ii ming yil avval murdalarni mumiyolash odat bo'lganligi bois ba'zi a'zolarning tuzilishi to'g'risida yuzaki bo'lsa ham ma'lumotlar bo'lgan (bahodirov, 2006). anatomiyaning haqiqiy taraqqiyoti qadimiy gretsiyadan boshlangan. yunonistonda kos va kimdos tibbiyot maktablari tashkil etilgan. gippokrat, pifagor, alkmeon, empedokl va boshqalar shu maktablarda tarbiyalanganlar. rivojlanish tarixi gippokrat (e.av.-460-377 y) qadimiy gretsiyada anatomiya fanining rivojlanishiga katta hissa qo'shgan. u tibbiyot fanining asoschisi (otasi) bo'lib hisoblanadi. uning tibbiyotga oid …

3 / 22

zilishga ega bo'lganligini taxmin qilgan. hayvon embrionini o'rganib, uni kindik orqali yo'ldoshdan oziqlanishini aniqlagan. aristotel (e.av. 384-322 y) yunonistonning atoqli olimi, pifagorning shogirdi. u qon tomirlarini, qon tizimining markaziy a'zosi – yurakdan boshlanishini aniqlagan. hayvonlarni embrional davrdagi holatini uning anatomiyasi bilan taqqoslagan. aorta nomini birinchi bo'lib fanga kiritgan. “hayvonot olamining tabiiy tarixi” nomli asarida hamma hayvonlar rivojlanishining izchilligi to'g'risidagi ma'lumotlarni ilgari suradi. platon (e.av. 427-347 y) hayvonlarning taraqqiyot davridagi pushtini (embrion) tekshirib, orqa miyaning oldingi qismidan bosh miya hosil bo'lishini aniqlagan. gerafil (e.av. 300 y) ptolomey ii ning maxsus saroy shifokori vazifasida ishlagan. murdani yorib, qanday kasallikdan o'lganligini aniqlagan. odamning ba'zi a'zolari tuzilishini o'rgangan. “anatomiya to'g'risida” kitobini yozgan. u anatomiyani xirurgiyadan ajratib, mustaqil fanga aylantirgan. bosh miya tuzilishi, uning qorinchalari, pardalari, tomir chigallari, vena bo'shliqlari va nervlarni tekshirgan. birinchi bo'lib sezuvchi va harakat nervlarini farqlab bergan. shu bilan birga ko'z soqqasi va uning pardalari, 12 barmoqli ichak ustida izlanishlar olib …

4 / 22

, yuqumli kasalliklarga taalluqli bilimlar bayon etilgan. ibn sino turli yuqumli kasalliklarning kelib chiqishi va tarqalishida ifloslangan suv va havoning roli katta ekanini uqtirib, suvni qaynatib yoki filtrlab iste'mol qilishni tavsiya etgan. u tashqi muhitdagi turli tabiiy narsalar, havo, suv orqali kasallik tarqatuvchi ko'zga ko'rinmaydigan mikoblar haqidagi fikrni aytgan. bundan tashqari, erazistrat, ruf, klavdiy galen, mondino da lyutsii, leonardo da vinchi, andrey vezaliy, vilyam garvey, miguel servet, gabriel fallopiy, b.evstaxiy, m.i.shein, a.m.shumlyanskiy, k.f.volf, p.purkine, k.ber, t.shvan, n. pirogov, v.bets, v.shevkunenko, v.tonkov, v.vorobyov, x.z.zoxidov, s.a.dolimov, k.a.zufarov, j.k.hamidov, n.k.ahmedov, n.x.shomirzaev va boshqa bir qator olimlar o'zlarining qator ilmiy tadqiqot ishlari bilan mazkur fanning rivojlanishiga katta hissa qo'shganlar (qodirov, 2003). e`tiboringiz uchun tashakkur!!! eramizdan oldingi 300 yillarda harakatchan va sezuvchi nevlarni aniqlagan olim qaysi? gerofil arastu gippokrat “anatomiya targ`iboti” kimning asari? bxaskara bxatshe pifagor abu ali ibn sino qaysi olim qon tomirlarida xavo emas qon oqishini birinchi bo`lib aniqlagan? jolinus hakim abu ali …

5 / 22

nardo da vinchi mondino da lyutsi andrey vezaliy anatomiya qo`llanmalari” kimning asari? b.evstaxiy i. purkine a.vezaliy gippokrat nechta asar yozgan? a)27 b)28 c)25 kapillyar qon tomirlarini kim aniqlagan? a)m.malpigi b) v . garvey c). arastu nervlarni paylardan farqi borligini qaysi olim aniqlagan? a) arastu b)gerofil c)gippokrat organlarni ichki tuzilishini birinchi bor kesib o`rgangan olim? gerofil galen arastu foydalaniladigan adabiyotlar asosiy 1. qodirov e.q. odam anatomiyasi. lotin. toshkent. “universitet”. 2007. 2. qodirov e.q. odam anatomiyasi. chinor enk; toshkent, 2003. 3. axmedov n.k. atlas. odam anatomiyasi. toshkent. «tibbiyot nashri» 1996. 4. bilich g.l., sapin m.r. anatomiya cheloveka. m., visshaya shkola. 1989. qo'shimcha 1. kurepina m. m., vokken g.g. anatomiya cheloveka. atlas illyustratsiya. m., «prosveshenie» 1979. 2. prives m.g., asenkov n.k., bushkovich v.i. anatomiya cheloveka. m., visshaya shkola. 1985. 3. xudoyberdiev r.e., axmedov n.k. va boshqalar. odam anatomiyasi. toshkent. ibn sino. 1993. 4. axmedov n.k. odam anatomiyasi. toshkent. meditsina.1987 5. kolesnikov r.v. odam …

Want to read more?

Download all 22 pages for free via Telegram.

Download full file

About "odam anatomiyasi"

odam anatomiyasi fanining predmeti, maqsad vazifalari, o'rganish usullari, biologiya fanlari sistemasida tutgan o'rni. anatomiya fanining rivojlanish tarixi. anatomiya tarmoqlari haqida tushuncha odam anatomiyasi fanining mazmuni odam anatomiyasining bo'limlari odam anatomiyasi fanining tekshirish usullari odam anatomiyasi fanining rivojlanish tarixi reja anatomiya – grekcha «ἀνατομή» (anatome) so'zidan olingan bo'lib, kesish, bo'lish degan ma'noni bildiradi. antropologiya - ham grekcha «ανθρωπος» (anthropos) - co'zidan olingan bo'lib, odam va «λόγος» (logos) - fan, ta'limot, ya'ni odamni o'rganadigan fan bo'lib hisoblandi. antropologiya ikki tomonlama tushuncha kasb etadi, ya'ni bir tomondan insonning ruhiyatini (umumiy antropologiya) o'rgansa, ikkinchi tomondan inson tanasi a'zolarining ...

This file contains 22 pages in PPTX format (1.8 MB). To download "odam anatomiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: odam anatomiyasi PPTX 22 pages Free download Telegram