genmuhandisligi.restriktazalar

PPTX 33 pages 620.0 KB Free download

33 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 620.0 KB

File type PPTX

Pages 33

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 33

rekombinat dnk olish va gen injenerligi 10-mavzu: gen muhandisligi. restriktazalar reja 1.hujayra biotexnologiyasi 2.o’simlik hujayralarini suyuq oziqa muhitida o’stirish va undagen muhandisligi usullarini qo’llash. 3.o’simliklarda gen muhandisligi 4.gen muhandisligining asosiy biotexnologik sxemasi gen injeneriyasi gen injeneriyasi – bu maxsus usullar sistemasi bilan sun’iy ravishda (laboratoriyalarda) bir organizmning dnk molekulasini olib ikkinchi bir organizmga ko’chirish bilan shug’ullanadi. organizmlardan ajratib olingan dnk lar turli genomlarga xosdir.ular rekombinat (duragay) dnk deb yuritiladi va yangi organizmga yuborilganda uni oqsil sinteziga qo’shilib ketishi kuzatiladi. gen injeneriyasi taksonomik tur gen injeneriyasi taksonomik turdan qat’iy nazar ularni genlarini operasiya yo’li bilan ko’chirish va butunlay yangi belgi va xususiyatlarga ega bo’lgan organizmlarni shakllantirish mumkin. 1983 yilda kallus, keyinchalik ximer o’simlik “sanbin” ( ingliz tilida sanflouer – (kungabokar) + ”bin” (dukkak)) olingan. dukkak genomidagi zapas oqsilni to’plashni boshqaruvchi gen fazeolinni kungaboqarga o’tkazishgan. bu kungaboqar kishi organizmi uchun zarur oqsil, aminokislotalar yo’q, ular dukkak tarkibida bo’lganligi va bir o’simlik tarkibiga …

2 / 33

ga berkitilgan begona gen eng keng tarqalgan ti – plazmida vektori ichak tayoqchalaridan olingan. ular bor-yo’g’i bir necha oqsildan tashkil topgan. umuman, genlarni ko’chirishda vositalar ( vektorlar) va to’g’ridan-to’g’ri genning o’zini ko’chirish yo’li mavjud. vektor – bu dnk yoki rnk molekulasi va unga berkitilgan begona gendan iborat . vektorlarga quyidagi talablar qo’yilgan. u katta bo’lmasligi va u kerakli gen yoki genlarni o’zida biriktirishi, u replikasiya xususiyatiga ega bo’lishi, bir necha bor ko’payishi ( amplifikasiya) va ko’p miqdorda nusxa hosil qilishi, vektor dnk molekulasi bir necha nukleotidlardan ketma-ketligidan iborat bo’lishi va restriktaz fermenti yordamida genni klonlash. ligazalar yordamida klonlashtiriladigan gen vektor bilan bitta yagona dnk holatiga keltirilishi: vektor o’z tarkibiga olgan genning ishlab ketishini ta’minlashi, oxiri uning kerakli organizm to’qimasiga quyish. gen injeneriyasida birinchi etapda genni ajratib olish gen injeneriyasida birinchi etapda genni ajratib olish lozim. kimyoviy sintezlash asosida olinadi. x genni ti plazmida yordamida vektor usulida ko’chirish: begona genni to’g’ridan-to’g’ri …

3 / 33

ko’chirilgan gen yangi organizmda begonaligi sezilmasligi to’qima rnk polimeraza fermenti o’zining gen sifatida qabul qilishi sintez prosessiga qo’shilib ketishi lozim. 1960 yilda fransuz biologi j.jarskiy va boshqalar kalamush to’qimalarini sun’iy muhitda o’stirishdi. bunda ikki liniyalardan olingan to’qimalar sun’iy muhitda o’stirilib duragaylandi va uchinchi tip to’qima hosil qilishdi. somatik to’qimalarni duragaylash texnikasini yaponiyalik i.okada va angliyalik g.xarrislar ishlab chiqishdi. ular duragaylash uchun “ senday ” virusidan foydalanishni tavsiya etgan.bu virus ikki to’qimani qo’shilib ketishini ta’minlaydi.virusni (senday) ni ultrabinafsha nur bilan rnk siga ta’sir qiladi va oqsilli qobig’i saqlanib qolinadi. bunda ta’sir qilishda virusning infeksion xususiyati yo’qolib to’qimalarni qo’shish imkoniyati saqlanib qolinadi. somatik duragaylashda - o’simliklarda protoplast tayyorlaniladi.to’qima membranasi maxsus ferment bilan buzilib olinadi va polietilen glikoliyen (peg) bilan ishlanib o’simlik to’qimasi qo’yiladi. bu usul bilan hozirda tamaki, soya, gorox, sabzi, geterokarionlar, paraseksual, duragay o’simlik xillari olingan. duragay to’qimalar in vitroda erkin ko’payadi va poya barg hosil qilgandan dastlabki formalari (ota-ona) formalari …

4 / 33

q-ovqat, sanoat, sog’liqni saqlash, qishloq xo’jaligida hayotiy jarayonlarni tezlashtirishga qaratilgan sistemalar yig’indisidan iborat. jahonda yirik biotexnologik markazlar aksh da : genenteeh, cetus,biogen, limunogen. yaponiyada: suntory, asahi chemicol, industry, bidec; germaniyada: boehringer mann heim, linvitron fransiyada: biofrance, paribos carteks va boshqalar. uzbekistonda birinchi marta a.i.nuriddinov 1989 yilda, keyinchalik farmasevtika institutida tashkil qilingan. xozirda genetik ilmiy tadqiqot institutida va sam qxi da tashkil etilgan. genetik injeneriya - molekulyar genetika sohasi; genlarning tabiatda uchramaydigan yangi birikmalarini genetik va biokimyoviy usullar yordamida maqsadga muvofiq holda vujudga keltirish bilan shugʻullanadi. muayyan organizm hujayrasidan ajratib olingan gen yoki genlar guruhini nuklein kislotaning maʼlum molekulalari bilan biriktirib, hosil boʻlgan duragayni boshqa organizm hujayrasiga kiritishga asoslangan. viruslar va boshqa har qanday tirik mavjudot hujayralarining irsiy programmasini maqsadga muvofiq modellashtirish, yangi shtamm virus va mikroorganizmlar, oʻsimlik, hayvon hujayralarining yangi xillarini, oʻsimlik navlari va hayvon zotlarining qishloq xo’jalik uchun zarur shakllarini yaratish va gen injeneriyaning vazifasidir. aqsh olimi p. berg …

5 / 33

bor) dnk molekulasini har xil qismlarga ajratishda, ligazadan esa ularni yana qayta birlashtirishda foydalaniladi. vektor molekulalarga eukariot (shakllangan yadroga ega) organizm (asosan, hayvon va oʻsimlik) genlari dnksini kiritish gen injeneriyaning katta yutugʻidir. natijada hayvon genlarini bakteriya hujayralarida koʻpaytirish va ekspressiya qilish (genlarni klonlash) imkoniyati vujudga keddi. nihoyat, gen injeneriya bilan hujayra injeneriyasi yutuqlarining sintezi tufayli biotexnologiya fani shakllandi. gen injeniriyasi - asosan o'zida yashirin genlarni saqlaydi va ularning chatishish natijasida yangi gen hosil qiladi. gen injeneriya birinchilardan bo'lib ch.darvin ham o'z ma'lumotlarini berib o'tgan. gen injeneriyada birinchi bo'lib 1865 yilda g.mendel o'zining birinchi tajribasini o'tkazadi. u o'zining bu tajribasini sariq va yashil no'xotlar ustida olib boradi. hujayra biotexnologiyasi – hujayra, to‘qima va protoplastlarni ishlatishga asoslanadi. hujayralarni manipulyasiya (faoliyatiga qandaydir o‘zgarishlar kiritish) qilish uchun, ularni o‘simlikdan ajratib olish, o‘simlik organizmidan tashqarida yashashi va ko‘payishi uchun sharoit tug‘dirib berish lozim. ajratib olingan hujayra va to‘qimalarni sun’iy oziqa muhitida, steril sharoitda (in vitro) …

Want to read more?

Download all 33 pages for free via Telegram.

Download full file

About "genmuhandisligi.restriktazalar"

rekombinat dnk olish va gen injenerligi 10-mavzu: gen muhandisligi. restriktazalar reja 1.hujayra biotexnologiyasi 2.o’simlik hujayralarini suyuq oziqa muhitida o’stirish va undagen muhandisligi usullarini qo’llash. 3.o’simliklarda gen muhandisligi 4.gen muhandisligining asosiy biotexnologik sxemasi gen injeneriyasi gen injeneriyasi – bu maxsus usullar sistemasi bilan sun’iy ravishda (laboratoriyalarda) bir organizmning dnk molekulasini olib ikkinchi bir organizmga ko’chirish bilan shug’ullanadi. organizmlardan ajratib olingan dnk lar turli genomlarga xosdir.ular rekombinat (duragay) dnk deb yuritiladi va yangi organizmga yuborilganda uni oqsil sinteziga qo’shilib ketishi kuzatiladi. gen injeneriyasi taksonomik tur gen injeneriyasi taksonomik turdan qat’iy nazar ularni genlarini operasiya ...

This file contains 33 pages in PPTX format (620.0 KB). To download "genmuhandisligi.restriktazalar", click the Telegram button on the left.

Tags: genmuhandisligi.restriktazalar PPTX 33 pages Free download Telegram