hujayrabiotexnologiyasi

PPTX 27 pages 1.5 MB Free download

27 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.5 MB

File type PPTX

Pages 27

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 27

презентация powerpoint reja 1. hujayra biotexnologiyasi moddiy asoslari. 2. hujayra kulturasi. 3. hujayra to’qimasi. 4. ajratib olingan hujayralar va to’qimalarining yo’nalishlari. 5. hujayralar qo’shilishi. 6. protoplast. 7. kallus to’qimalari. 8. meristema. gen muxandisligi manipulyasiyalari mexanizmi hujayra biotexnologiyasi – hujayra, to’qima va protoplastlarni ishlatishga asoslanadi. hujayralarni manipulyasiya (faoliyatiga qandaydir o’zgarishlar kiritish) qilish uchun, ularni o’simlikdan ajratib olish o’simlik organizmidan tashqarida yashashi va ko’payishi uchun sharoit tug’dirib berish lozim. ajratib olingan hujayra va to’qimalarni sun’iy ozuqa muhitida, steril sharoitda (in vitro) o’stirish, usuli ajratilgan to’qimalar kulturasi deb nom oldi va ularni biotexnologiyada ishlatish mumkinligi sababli, katta ahamiyat kasb etdi. biotexnologiya uzoq - uzoqlardan ma’lum bo’lsada, alohida amaliy fan sifatida o’tgan asrni ikkinchi yarmidan boshlab, insoniyat eng avvalo o’zi uchun o’ta zarur bo’lgan ya’ni oziq-ovqat, energetika, zahira (resurs), atrof – muhitni muhoxazasi va x.k. muammolarni tubdan yangi asosda echishi zarurligini sezganidan keyin mujassamlana boshlandi. biotexnologik jarayonlar sun’iy ozuqa muhitida o’stirilgan mikroorganizmlar, o’simlik va …

2 / 27

gan hujayralar va to’qimalarni biotexnologiyadagi rolini uch yo’nalishda ko’rish mumkin: birinchi yo’nalish ajratib olingan o’simlik hujayrasini tibbyot, veterinariya, kosmetika va boshqa sohalar uchun zarur bo’lgan ikkilamchi metabolitlar : alkoloidlar, steroidlar, glyukozidlar, gormonlar, efir moylari va boshqa biologik faol moddalar sintez qilish imkoniyati bilan bog’liq. ma’lumki, ikkilamchi metabolitlar qattiq (agarli) yoki suyuq ozuqa muhitida o’stirilgan kallus to’qimalardan olinadi. hujayra texnologiyasi asosida diosgenin – dioskore hujayrasidan; aymolin – ilon rasvolfi hujayrasidan; umumiy kuch beruvchi moddalar – jenshen hujayrasidan; va x.k. ajratib olinadi va tibbiyot hamda parfyumeriyada ishlatiladi. shuni e’tiborga olish kerakki, o’stiriladigan hujayralarni hosildorligi, butun o’simlikni hosildorligidan ancha baland. bunday usul bilan ikkilamchi metabolitlar ajratib olishni yana bir ustunlik tomoni shundaki, muayyan sharoitda o’simlikni o’zini o’stirish imkoniyati bo’lmagan sharoitda (sovuq yoki issiq iqlimli mintaqalarda), ularni hujayralarini butun yil maboyinida o’strish mumkin. ikkinchi yo’nalish – ajaratib olingan hujayralarni, o’simliklar seleksiyasida ishlatish va shu orqali tez rivojlanuvchi, har xil tashqi muhit ta’siriga chidamli (issiqqa, …

3 / 27

o’nalish – ajratib olingan to’qimalarni ko’paytirish va ekuv materiallarini viruslar va boshqa patogenlardan sog’lomlashtirish maqsadida ishlatish. bu usul, o’simliklarni klonal mikroko’paytirish deyiladi va bitta medistemadan yiliga yuz minglab o’simlik olish imkonini beradi. o’simliklardan ajratib olingan hujayra va to’qimalarini o’stirish texnikasi ajratib olingan to’qimalar bilan ishlashni asosiy sharti – sterillikga qat’iy rioya qilishdir. tarkibi boy bo’lgan ozuqa muhiti mikroorganizmlarni rivojlanishi uchun ham juda yaxshi substrat hisoblanadi, o’simliklardan ajratib olingan fragmentlar (eksplantlar) ozuqa muhiti bilan aralashtirilganda mikroorganizmlar ta’siriga tez uchraydilar. shuning uchun ham ekslantni ham, ozuqa muhitini ham sterilizasiya qilish kerak. ajratilgan hujayralar va to’qimalar bilan qilinadigan barcha nozik ishlar (manipulyasiya) aseptik sharoitda (laminar-bokslarda) sterillangan uskunalar yordamida bajariladi. ajratilgan to’qimalarni o’stirish davrida ham sterillikni saqlash kerak, ayniqsa xarorat va namlik o’zgarganda, chunki probirkalarni paxta-bintdan tayyorlangan tiqinchalari namlanadi va undan mikroorganizmlar oson o’tishadi. eksplantni sterilizasiyasi, shuningdek urug’lar ham 5-20 minut davomida sterilizasiya qiluvchi eritmada ushlab turish, keyin esa steril suv bilan yuvib tashlash …

4 / 27

luvchi eritmani ta’sirini kuchaytirishi bilan ham bog’liq. o`simlik kurtaklari va meristema hujaralarini ajratib olish mumkin bo`lgan qismlari! ozuqa muhiti ajratib olingan hujayralar va to’qimalarni o’stirish uchun mo’ljallangan ozuqa muhitlari, o’simliklarni yaxshi o’sishi uchun kerak bo’lgan barcha makroelementlar (azot, fosfor, kaliy, kalsiy, magniy, oltingugurt va boshqalar) va mikroelementlar (bor, marganes, rux, mis, molibden va boshqalar) hamda vitaminlar, uglevodlar, fitogormonlar yoki ularni sintetik analoglarini saqlashi kerak. ba’zi ozuqa muhitlari aminokislotalar, kazsin gidrolizoti, edta (etilendiamintetrasirka kislota) yoki uni natriyli tuzi (bu tuz temirni hujayra kirishiga yordam beradi) va boshqa kerakli moddalar saqlaydi. kallus to’qima olish uchun, alohida hollarda oziqa muhitiga kokos yong’og’ini (kakos suti), kashtan daraxtini endospermasini qo’shiladi. karbon suvlar ozuqa uchun eng kerakli kompopenentlar hisoblanadi. bunga sabab, ko’p hollarda ajratib olingan hujayra va to’qimalarni avtotrof oziqlanishga qurblari etmaydi. karbon suv sifatida ko’proq 2-3 % li saxaroza yoki glyukoza eritmasidan foydalaniladi. fitogormonlar hujayralarni tabaqalanishi (dedifferensirovki) va hujayra bo’linishini kuchaytirish (induksiya) uchun kerak. shuning …

5 / 27

–d ga nisbatan 30 marotaba kuchsizdir. sun’iy ozuqa muhitiga qo’shish uchun, sitokinin manbai sifatida, kinetin, 6-benzilaminopurin (6-bap) va zeatin ishlatiladi. 6–bap va zeatin ajrtilgan to’qimalarni o’sishiga orgonogenezni induksiyasiga kinetinga nisbatan faolroq ta’sir ko’rsatadi. ba’zi bir ozuqa muhitlar tarkibiga adenin ham qo’shiladi. hozirgi paytda juda ko’p sonli ozuqa muhitlarni tarkibi aniq bo’lsada, ajratib olingan o’simlik to’qimalarini in vitro sharoitida o’stirish uchun t.murasiga va f.skuga muhitlari ishlatiladi. bu muhitni tarkibi birinchi marorta 1962 yilda e’lon qilingan va u juda yaxshi balanslangan ozuqa moddalari tarkibiga ega va boshqalardan ammoniyli va nitratli azotni nisbati bilan farq qiladi o’stirish sharoiti o’simliklardan ajratib olingan hujayralar va to’qimalarni yaxshi o’stirish uchun, o’stirishni ma’lum shartlariga roiya qilish kera. ko’pchilik kallus to’qimalari yorug’likga ehtiyoji yo’q, chunki ularni xloroplastlari bo’lmasdan, geterotorf oziqlanadilr. ba’zi – bir yashil rangdagi kallus to’qimalar bundan mustasno. ba’zi bir holatlarda kallus to’qimalar avtotrof oziqlanishiga qobiliyatli emas, bularni doimiy yorug’lik sharoitida o’stiriladi, bu esa muvoffaqiyatli morfogenez uchun …

Want to read more?

Download all 27 pages for free via Telegram.

Download full file

About "hujayrabiotexnologiyasi"

презентация powerpoint reja 1. hujayra biotexnologiyasi moddiy asoslari. 2. hujayra kulturasi. 3. hujayra to’qimasi. 4. ajratib olingan hujayralar va to’qimalarining yo’nalishlari. 5. hujayralar qo’shilishi. 6. protoplast. 7. kallus to’qimalari. 8. meristema. gen muxandisligi manipulyasiyalari mexanizmi hujayra biotexnologiyasi – hujayra, to’qima va protoplastlarni ishlatishga asoslanadi. hujayralarni manipulyasiya (faoliyatiga qandaydir o’zgarishlar kiritish) qilish uchun, ularni o’simlikdan ajratib olish o’simlik organizmidan tashqarida yashashi va ko’payishi uchun sharoit tug’dirib berish lozim. ajratib olingan hujayra va to’qimalarni sun’iy ozuqa muhitida, steril sharoitda (in vitro) o’stirish, usuli ajratilgan to’qimalar kulturasi deb nom oldi va ularni biotexnologiyada ishlatish mumk...

This file contains 27 pages in PPTX format (1.5 MB). To download "hujayrabiotexnologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: hujayrabiotexnologiyasi PPTX 27 pages Free download Telegram