hidbilish va ta'mbilish organlarini tuzilishi

PPTX 10 pages 145.6 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 145.6 KB

File type PPTX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

prezentatsiya powerpoint andijon davlat pedagogika instituti jismoniy madaniyat kafedrasi ma’ruzachi: m.maxsudova 21-ma’ruza mavzu: hid bilish va ta'm bilish organlarini tuzilishi. introretseptorlar. mavzu rejasi: 1. hid bilish sezgi a’zosini tuzilishi. 2. ta'm bilish sezgi a’zosini tuzilishi. 3. introretseptiv o‘tkazuv yo’llari hid bilish a’zosi hid bilish xususiyatining yaxshi yoki yomon taraqqiy etganligiga qarab makrosmik (hidni yaxshi sezuvchilar-it, mushuk, sut emizuvchilar va hokazo), mikrosmiklar (hidni yomon sezuvchilar - odam, maymun)ga bo‘linadi, ularda hidlash miyasi yaxshi taraqqiy qilmagan bo'ladi. anosmiklar hidni butunlay sezmaydiganlar (delfinlar). ularda hidlash apparati embrionlik davridayoq bo’lmaydi. odamda hid bilish analizatorining periferik uchi burun bo'shlig'i shilliq qavati, ya'ni burunning yuqori chig'anog'i sohasida joylashadi. bu yerda hidlash analizatorlarining periferik qismlari ham o‘rnashgan. nafas olganda havo bilan birga hid qo‘zg‘atuvchi moddalar burun bo‘shlig‘ida joylashgan ana shu retseptorlarni qo'zg'atadi. ular hid bilish hujayralaridan chiqqan nerv tolalari aksonlar, hid bilish iplari yordamida yuqoriga ko'tarilib, g'alvirsimon suyakdan o'tib, hid bilish tugunida tugaydi (1 neyron). ana shu …

2 / 10

ylashgan bo'lib, uning o'simtalari hid biluv nervi tizimchasini tashkil etadi va uchinchi neyron hujayrasida yakunlanadi. uchinchi neyron hujayralari bosh miyadagi hid biluv nervi uchburchagida, oldingi g'alvirsimon sohalarda, tiniq to'siq sohada joylashadi. bu hujayra o'simtalari hid biluv markazida yakunlanadi. hid biluv markazi bosh miya po'stlog'ining dengiz oti pushtasi, paragippokamp sohasining ilmog'i deb nomlangan pushtalarda joylashadi. ta’m bilish a’zosining vazifasi har xil ovqat moddalarini bir-biridan ajrata bilish, sifatini aniqlashdan iborat. odamda ta’m sezuvchi piyozchalar, asosan, tildagi va yumshoq tanglayda, hiqildoq usti tog'ayining orqa tomonida, cho'michsimon tog'aylarning ichki yuzasida joylashgan. lekin tilning ipsimon so‘rg‘ichlarida ta’m bilish retseptorlari bo‘lmaydi. piyozchalar ta’m bilish hujayralaridan iborat bo'lib. ta’m bilish analizatorlarining retseptorlarini hosil qiladi. ta’m bilish analizatori uch xil nerv tarkibida kelib tarqaladi va uch neyronli bo'ladi. birinchi neyron quyidagicha joylashgan: 1. birinchi neyron hujayralari yuz nervi (vii) tizzasimon tugunida, til-halqum nervi (ix) va adashgan nervning (x) pastki tugunlarida joylashadi. a) tizzasimon tugundagi hujayralarning tashqi o'simtalari tilning …

3 / 10

da yakunlanadi. 2. vii, ix, x juft nervlaming sezuv o'zaklaridan tashkil topadi. bu o'zaklar voroliy ko'prigi bilan uzunchoq miya sohasida o'zaro birlashib, umumiy ta’m biluv o'zagini tashkil etadi. ta’m biluv o'zagining markaziy o'simtalari qarama-qarshi tarafga o'tib kesishadi va miya oyoqchalari tarkibida yo'nalib, ko'ruv bo'rtig'ida yakunlanadi.bu tugun hujayralarning periferik o'simtalari va tilning ildiz qismida joylashgan ta’m bilish retseptorlaridan keladi. markaziy o'simtalari shu nerv tarkibida uzunchoq miyaga boradi. 3. uchinchi neyron hujayralari ko'ruv bo'rtig'ida joylashadi, bu tugun hujayralarning periferik o'simtalari va hiqildoq usti tog'ayi sohasida joylashgan ta'm bilish retseptorlaridan keladi. markaziy o'simtalar tarkibida uzunchoq miyaga boradi. shunday qilib, i-neyron uch xil nerv tarkibida uzunchoq miyaga boradi. ikkinchi neyron uzunchoq miya va ko'prikdagi shu nerv yadrolaridan boshlanib, ko'rish do'mbog'iga (thalamus) borib tugaydi. uchinchi neyron ko'rish do'mbog'idan boshlanib, ta’m bilish analizatori po'stloq markazining sohasiga boradi. uning o'simtalari ichki kapsula orqali o'tib, bosh miya po'stlog'ining ta’m biluv markazida yakunlanadi. natijada odamda ta’m bilish vujudga keladi. …

4 / 10

tashqi tolalari bosh miya nervlarining tarmoqlanish yuzalarida yakunlansa, birinchi neyronning markaziy tarmoqlari bosh miyaga kirib, v, vii, ix, x juft bosh miya nervlari sezuv o'zaklarida vii, ix, x) yakunlanadi. ikkinchi neyron hujayralari orqa miyaning yon shoxlaridan boshlanadi, uning o'simtalari kesishib, qarama-qarshi tarafga o'tadi va orqa miyaning yon tizimchalari tarkibida bosh miya tomon ko'tariladi. bu yo'llar uzunchoq miya, voroliy ko'prigi, miya oyoqchalari orqali yo'nalib, ko'ruv bo'rtig'ida yakunlanadi. uchinchi neyron ko‘ruv bo‘rtig‘i hujayralaridan boshlanib, uning o'simtalari bosh miyaning ichki kapsulasi orqali yo‘naladi va bosh miya po‘stlog’idagi orqa markaziy pushtaning pastki bo'limida yakunlanadi. qorin va chanoq bo'shljqiarida joylashgan birinchi neyroni orqa miya tugunida joylashadi. bu nerv hujayrasining o‘simtasi ichki a’zolardan ta’simi qabul qiladi. markaziy o'simtalari esa orqa miyaning yon shoxlarida yakunlanadi. image1.jpeg image2.jpeg /docprops/thumbnail.jpeg

5 / 10

hidbilish va ta'mbilish organlarini tuzilishi - Page 5

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "hidbilish va ta'mbilish organlarini tuzilishi"

prezentatsiya powerpoint andijon davlat pedagogika instituti jismoniy madaniyat kafedrasi ma’ruzachi: m.maxsudova 21-ma’ruza mavzu: hid bilish va ta'm bilish organlarini tuzilishi. introretseptorlar. mavzu rejasi: 1. hid bilish sezgi a’zosini tuzilishi. 2. ta'm bilish sezgi a’zosini tuzilishi. 3. introretseptiv o‘tkazuv yo’llari hid bilish a’zosi hid bilish xususiyatining yaxshi yoki yomon taraqqiy etganligiga qarab makrosmik (hidni yaxshi sezuvchilar-it, mushuk, sut emizuvchilar va hokazo), mikrosmiklar (hidni yomon sezuvchilar - odam, maymun)ga bo‘linadi, ularda hidlash miyasi yaxshi taraqqiy qilmagan bo'ladi. anosmiklar hidni butunlay sezmaydiganlar (delfinlar). ularda hidlash apparati embrionlik davridayoq bo’lmaydi. odamda hid bilish analizatorining periferik uchi burun bo'shlig'i shi...

This file contains 10 pages in PPTX format (145.6 KB). To download "hidbilish va ta'mbilish organlarini tuzilishi", click the Telegram button on the left.

Tags: hidbilish va ta'mbilish organla… PPTX 10 pages Free download Telegram