biosfera va noosfera ta’limoti

PDF 14 стр. 1,8 МБ Бесплатная загрузка

14 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 1,8 МБ

Тип файла PDF

Страницы 14

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 14

biosfera va noosfera ta’limoti biosfera va noosfera ta’limoti reja kirish 1. biosfera haqidagi ta’limot 2. noosfera ta’limoti 3. biosfera va noosferaning o‘zaro bog‘liqligi xulosa foydalanilgan adabiyotlar insoniyat va tabiat o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlik qadimdan inson tafakkurining markazida bo‘lgan. tabiiy muhitda yuz beradigan jarayonlar, tirik organizmlarning hayoti va inson faoliyatining tabiatga ta’siri haqidagi bilimlar biosfera ta’limotining shakllanishiga asos bo‘ldi.xx asr boshlarida rus olimi vladimir ivanovich vernadskiy tomonidan “biosfera” tushunchasi ilmiy asosda ishlab chiqildi. u yerning barcha tirik mavjudotlari, ularning yashash muhiti va modda hamda energiya almashinuvi yagona tizimni tashkil etishini ilmiy jihatdan isbotladi kirish biosfera haqidagi ta’limot biosfera yer sayyorasining eng murakkab va hayotiy ahamiyatga ega qismi sifatida tanilgan bo’lib, u tirik organizmlarning tarqalgan hududi va ularning atrof-muhit bilan o’zaro ta’sirini ifodalaydi. biosfera nazariyasi tabiatshunoslikning asosiy yo’nalishlaridan biri bo’lib, u yerning geologik, kimyoviy va biologik jarayonlarini bir butun sifatida ko’rib chiqishga imkon beradi. bu ta’limot nafaqat tabiatning yaxlitligini tushunishga, balki inson faoliyatining …

2 / 14

sining shakllanishi vibor vizualnix sredstv sovershenstvovanie prezentatsii biosferaning tarkibiy qismlari biosferaning tuzilishi va asosiy tarkibiy qismlari biosferaning tuzilishi murakkab va ko’p qatlamli bo’lib, u yerning turli qatlamlarini o’z ichiga oladi. biosfera atmosferaning ozon qatlami (taxminan 20–25 km balandlikgacha), litosferaning yuqori qismi (bir necha kilometr chuqurlikgacha) va gidrosferaning to’liq qismini qamrab oladi. bu chegaralar tirik organizmlarning yashash sharoitlariga bog’liq bo’lib, ularning pastki chegarasi okean tubidagi chuqurliklar (10–11 km) va yer osti suvlarida, yuqori chegarasi esa stratosferada joylashgan. noosfera ta’limoti “noosfera” tushunchasi va uning mazmuni noosfera tushunchasi xx asrning boshlarida paydo bo'lgan va insoniyatning tabiatdagi o'rnini qayta baholashga asoslangan falsafiy va ilmiy kontseptsiya sifatida rivojlangan. bu atama rus geoximiysi vladimir ivanovich vernadskiy tomonidan taklif etilgan bo'lib, u yunoncha "noos" (aql, fikr) va "sfera" (sfera) so'zlaridan olingan. vernadskiy noosferani biosferaning yangi holati, ya'ni sayyoramizdagi aql va fikr sohasi deb ta'riflagan. inson tafakkuri va ilmiy faoliyatning biosferaga ta’siri inson tafakkurining biosferaga ta'siri noosfera kontseptsiyasining …

3 / 14

i hisoblanadi, unda o‘simliklar, hayvonlar, mikroorganizmlar va boshqa tirik mavjudotlar o‘zaro ta’sirda bo‘lib, modda va energiya aylanishini ta’minlaydi. noosfera esa bu tizimning yangi bosqichi bo‘lib, inson aql-idroki va faoliyatining hukmronligi ostida biosferaning evolyutsiyasi natijasida yuzaga keladi. biosfera va noosferaning o‘zaro ta’sirida insonning roli alohida o‘rin tutadi. vernadskiy ta’limotiga ko‘ra, inson "jonli modda"ning eng yuqori shakli bo‘lib, uning aqli orqali biosfera evolyutsiyasi noosferaga o‘tadi. bu jarayonda inson nafaqat tabiatdan foydalanadi, balki uni o‘zgartiradi: masalan, sun’iy suv omborlari qurish, genetik muhandislik orqali yangi organizmlar yaratish yoki qayta tiklanadigan energiya manbalarini joriy etish. bunday o‘zgarishlar biosferaning barqarorligini ta’minlashga xizmat qilishi mumkin, ammo noto‘g‘ri boshqarilganda ekologik falokatlarga olib keladi. masalan, sanoat rivojlanishi havoni va suvlarni ifloslantirib, biologik xilma- xillikni kamaytiradi. shu sababli, biosfera va noosferaning bog‘liqligi insoniyat oldiga mas’uliyat yuklaydi – tabiatni saqlash va uni aqlli boshqarish zarurati xulosa biosfera va noosferaning o‘zaro bog‘liqligi insoniyatning tabiatdagi o‘rnini belgilab, barqaror rivojlanish g‘oyasi orqali kelajakni shakllantirish …

4 / 14

rnadskiy v.i. nauchnaya mysl kak planetnoye yavleniye. — moskva: nauka, 1988. moiseyev n.n. chelovek i biosfera. — moskva: molodaya gvardiya, 1990. odum e.p. ekologiya: osnova zhizni. — moskva: mir, 1986. levit i.s. ekologiya va biosfera muammolari. — toshkent: o‘qituvchi, 2005. rasulov sh., tursunov b. atrof-muhit muhofazasi va ekologiya asoslari. — toshkent: fan, 2012. karimov i.a. yuksak ma’naviyat — yengilmas kuch. — toshkent: ma’naviyat, 2008.

5 / 14

Хотите читать дальше?

Скачайте все 14 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "biosfera va noosfera ta’limoti"

biosfera va noosfera ta’limoti biosfera va noosfera ta’limoti reja kirish 1. biosfera haqidagi ta’limot 2. noosfera ta’limoti 3. biosfera va noosferaning o‘zaro bog‘liqligi xulosa foydalanilgan adabiyotlar insoniyat va tabiat o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlik qadimdan inson tafakkurining markazida bo‘lgan. tabiiy muhitda yuz beradigan jarayonlar, tirik organizmlarning hayoti va inson faoliyatining tabiatga ta’siri haqidagi bilimlar biosfera ta’limotining shakllanishiga asos bo‘ldi.xx asr boshlarida rus olimi vladimir ivanovich vernadskiy tomonidan “biosfera” tushunchasi ilmiy asosda ishlab chiqildi. u yerning barcha tirik mavjudotlari, ularning yashash muhiti va modda hamda energiya almashinuvi yagona tizimni tashkil etishini ilmiy jihatdan isbotladi kirish biosfera haqidagi ta’limot biosfera ...

Этот файл содержит 14 стр. в формате PDF (1,8 МБ). Чтобы скачать "biosfera va noosfera ta’limoti", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: biosfera va noosfera ta’limoti PDF 14 стр. Бесплатная загрузка Telegram