o'simlik hujayrasi uning tuzilishi, kimyoviy tarkibi, vazifasi va bo’linish usullari.

PPTX 38 pages 4.3 MB Free download

38 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 4.3 MB

File type PPTX

Pages 38

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 38

o’simlik hujayrasi uning tuzilishi, kimyoviy tarkibi, vazifasi va bo’linish usullari. o’simlik hujayrasi uning tuzilishi, kimyoviy tarkibi, vazifasi va bo’linish usullari. ma’ruza rejasi: hujayrani o‘rganilish tarixi. hujayraning tuzilish haqida tushuncha. hujayraning bo’linish usullari. o’simlikning hujayraviy tuzilishi to’g’risidagi birinchi ma’lumot gollandiyalik aka-uka gans va zaxarius yansenlar tomonidan (1590-1610) optik (ko’zgu) mikroskop (yunon. mikros-kichik, skopea-ko’raman) kashf etilgandan keyin boshlangan. optik mikroskop angliyalik olim robert guk tomonidan takomillashtirildi. u o’zi ixtiro qilgan mikroskopda shivit, shakarqamish va marjon daraxt (buzina) kabi o’simliklarning poya po’kagi tuzilishini tekshirdi va ularning hujayraviy tuzilishga ega ekanligini aniqlab, “mikrografiya” asarini e’lon qildi. bu asarda “xujayrani” sellula (lot. sutas-xona, katakcha) deb atadi. hujayrani o‘rganilish tarixi r. gukning xujayra to’g’risidagi fikrlari bir qator tabiatshunos olimlarni qiziqtirib qoldi. chunonchi: angliyalik tibbiy olim nimli gryu (1672-1682) “o’simliklar vegetativ organlarining anatomiyasi”, italiyalik olim marchello malpigi (1675-1679) “o’simliklar anatomiyasi” asarlarini yaratishdi. ular o’z asarlarida uzunchoq tuzilishga ega bo’lgan prozenximatik hujayralarni “guk naychasi”, yumaloq, to’rt burchak hujayralarni …

2 / 38

. ular, butun tirik tabiatning-o’simliklarning, hayvonlarning ham asosiy tuzilish birligini hujayra tashkil qiladi “yangi hujayra eski hujayra asosida vujudga keladi “ degan salmoqli nazariyani yaratishdi. shunday qilib, t. shvann va m. shleydenlar o’simliklar hujayrasi bilan hayvonlar hujayrasi nazariyasiga asos solishdi. rus olimi p. f. goryaninov (1796-1865) butun tabiatni ikki olamga: amorf-anorganik (o’lik) va organik (tirik) olamga bo’ldi. ya’ni butun tiriklik hujayradan iborat degan fikrni ilgari surdi. i. o. shixovskiy (1838-1840) o’simliklar hujayrasiga izoh bergan. i. d. chistyakov (1871) “o’simlik hujayrasining tarixiga doir” asarida o’simliklar hujayrasining sitokinez bo’linishini aniqladi. xujayra to’g’risidagi nazariyaning paydo bo’lishi va shakllanishi uzoq tarixiy (taxminan 4 yuz yil) davrni o’z ichiga oladi. shu davr ichida bir hujayrali va ko’p hujayrali o’simliklar va hayvonlar organizmining tuzilishi to’g’risida talaygina ilmiy tadqiqotlar to’plandi. hujayra nazariyasi o’simlik va hayvonlarning, genetik jihatdan birligidan kelib chiqqanligidan dalolat beradi va tirik organizmlarning eng muhim tuzilish xususiyatiga, xujayra tuzilishining birligiga asoslanadi. shuning uchun ham f. …

3 / 38

shiydi. yadro moddasi hujayrada bir tekis tarqalgan bo’lib, yadro po’sti bo’lmaydi. eukariot organizmlar (o’simliklar, zamburug’lar va odam) ning hujayrasida takomillashgan yadro bo’lib, uning tarkibidagi xromasomalar irsiy belgilarni nasldan naslga o’tkazishda ishtirok etadi. eukariot organizmlarning hujayralari bir-biridan keskin farq qiladi. hayvon hujayrasida o’simliklarga xos bo’lgan po’st plastidalar va vakuolalar bo’lmaydi. prokariot nima? prokaryotik hujayra - yadroning yo'qligi bilan ajralib turadigan ibtidoiy hujayra turi. bundan tashqari, prokaryotlar membrana bilan bog'langan hujayra organellalariga ega emas. prokaryotlar faqat bir hujayrali. eukariot nima? eukaryotik hujayralar membrana bilan bog'langan organellalar bilan birga haqiqiy yadroga ega bo'lgan hujayralardir. eukariotlar bir hujayrali yoki ko'p hujayrali bo'lishi mumkin. prokariot va eukariot hujayralar o'rtasidagi farq prokariot va eukariot hujayralar o'rtasidagi farq hujayra membranasi yadro yadro membranasi xromasomalar endoplazmatik to’r ribosoma mitoxondriya lizosomalar xloroplast vakuola hujayra tuzilishi va uning tarkibiy qismlari № xujayra tarkibi vazifalari 1 hujayra membranasi 2 yadro 3 yadro membranasi 4 xromasomalar 5 endoplazmatik to’r 6 golji aparati …

4 / 38

oshlangan. bu apparatning o’simlik hujayrasida mavjud ekanligi yaqinda, ya’ni elektron mikroskop kashf etilgandan so’ng aniqlandi. o’simlik hujayrasida uni diktiosoma (yunon. diktion-to’r; soma-tana) yoki goldji pufakchalari deb ataladi. mitoxondriyalar-(yunon mitos-ip, xondrion-donacha, zarra) sitoplazmada donacha shaklidagi organoid hisoblanadi. ular o’simlik va hayvon hujayrasida mavjud bo’lib, har xil shaklda uchraydi. oddiylari yumaloq, oval, ipsimon, tayoqchasimon shaklda, murakkablari diametri 0,3-1 mkm bo’lgan kosachasimon, shoxlangan, oval shaklda ham uchraydi. mitoxondriyalar elektron mikroskop kashf etilmasdan oldin 1882 yilda flemming va 1894 yilda alman tomonidan aniqlangan. 1894 yili benda degan olim bu zarrachalarga “mitoxondriya” nomini bergan. ular o’simlik va hayvon hujayrasida bir xil ko’rinadi. ammo elektron mikroskopda batafsil tekshirilsa ularning o’rtasida ancha farq borligi aniqlangan. o’simlik hujayrasida mitoxondriyalarning soni har xil: bittadan bir necha yuztagacha bo’lishi mumkin. masalan, ular ba’zi suvo’tlarining hujayrasida faqat bitta yuksak o’simliklarning suyuqliklari oqadigan hujayralarida ko’p miqdorda bo’ladi. hujayrada uchraydigan hamma mitoxondriyalar majmui xondriosoma deb ataladi. plastidalar. plastidalar (yunon. plastos-yaratilgan, to’ldirilgan) faqatgina tirik …

5 / 38

somalari ham uning ichida chegaralangan. dnk xromosomalarda mavjud bo'lib, ular hayotning ko'payishi bilan bir qatorda turli hujayra tarkibiy qismlarini yaratish uchun zarur bo'lgan genetik ma'lumotni beradi. hujayraning bo’linish usullari. mitozning biologik ahamiyati shundan iboratki, hujayraning bo’linishi natijasida hosil bo’lgan ikkita yangi hujayralarda xromosomalar qatiy bir tekisda taqsimlanadi, bu, har bir bo’lingan yosh hujayraning irsiy axborotini to’liq o’tishini ta’minlaydi. mitoz jarayoni bir necha davrlarga (bosqichlarga)-profaza, metafaza, anafaza va telofazaga bo’linadi. profaza (yunon. pro-dastlabki)-mitozning birinchi bo’linish davrida xromosomalar spiral bo’lib o’raladi, zichlashadi va yorug’lik mikroskopida yaxshi ko’rinadigan bo’lib qoladi. yadrocha va yadro pardasi asta-sekin erib ketadi. natijada nukleoplazma gialoplazma bilan qo’shilib, xromosomalarda birlamchi tortma (bo’linish)chizig’i paydo bo’ladi. xromosomalarning har bir ipi spiralsimon o’ralgan ikkita xromatidlar hosil qiladi. ular hujayralarning qutblaridagi gialoplazmada qalpoqchaga o’xshab sentriolalar yoki bo’linish urug’iga aylanadi. metafaza (yunon. meta-keyin) mitozning ikkinchi bosqichi bo’lib, xromosomalar ekvator bo’ylab joy oladi va xromosoma plastinkasini hosil qiladi. xromatidlar urchuq iplariga birikib bo’lgandan keyin, xromatidlar …

Want to read more?

Download all 38 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o'simlik hujayrasi uning tuzilishi, kimyoviy tarkibi, vazifasi va bo’linish usullari."

o’simlik hujayrasi uning tuzilishi, kimyoviy tarkibi, vazifasi va bo’linish usullari. o’simlik hujayrasi uning tuzilishi, kimyoviy tarkibi, vazifasi va bo’linish usullari. ma’ruza rejasi: hujayrani o‘rganilish tarixi. hujayraning tuzilish haqida tushuncha. hujayraning bo’linish usullari. o’simlikning hujayraviy tuzilishi to’g’risidagi birinchi ma’lumot gollandiyalik aka-uka gans va zaxarius yansenlar tomonidan (1590-1610) optik (ko’zgu) mikroskop (yunon. mikros-kichik, skopea-ko’raman) kashf etilgandan keyin boshlangan. optik mikroskop angliyalik olim robert guk tomonidan takomillashtirildi. u o’zi ixtiro qilgan mikroskopda shivit, shakarqamish va marjon daraxt (buzina) kabi o’simliklarning poya po’kagi tuzilishini tekshirdi va ularning hujayraviy tuzilishga ega ekanligini aniqlab, “mikrog...

This file contains 38 pages in PPTX format (4.3 MB). To download "o'simlik hujayrasi uning tuzilishi, kimyoviy tarkibi, vazifasi va bo’linish usullari.", click the Telegram button on the left.

Tags: o'simlik hujayrasi uning tuzili… PPTX 38 pages Free download Telegram