organizmlarning tashqi muhitga moslashishi

DOCX 7 pages 22.3 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 22.3 KB

File type DOCX

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

referat organizmlarning tashqi muhitga moslashishi organizmlarning tashqi muhitga moslashishi reja: 1. organizmlarning suv, tuproq, havo muhitlariga moslashishi. 2. atrof muhitga moslashishi. 3. morfologik, fiziologik va biokimyoviy moslashuvlar. 4. hayvonlarda xulqiy moslashuvlar. hozirgi davrda insoniyat oldida turgan eng dolzarb ekologik muammo kun sayin ifloslanib borayotgan hayotiy muhitlarimizning ifloslanishini bartaraf etib, ularning barqaror muhofazasini ta'minlashdir. bu, o'z navbatida, samarali chora-tadbirlarni ko'rishni taqoza etadi. sunday vazifani bajaruvchi har bir kishi, avvalambor, atrof-muhit va ular tarkibidagi barcha hayotiy omillarga oid ekologik ilmiy tushuncha va qonuniyatlarni chuqur anglab olishlari zarur. shu kungi ekologik muammolarning kelib chiqishi negizida, asosan, tabiatga antropogen ta'sir yotadi. bunday ta'sir, oldin aytib o'tilgandek, fan-texnika rivoji va buning natijasida, xususan xx asrda, barcha tabiiy manbalardan jadal sur'atda foydalanib, atrof-muhitga turli xil: gaz, suyuq va qattiq, ko'p hollarda, o'ta qizigan ham zaharli moddalar chiqarib yuborilishi oqibatidir. bu, nafaqat insonlarning tabiatga befarqligi, shuningdek, atrof-muhit bilan bog'liq ekologik ilmiy ma'lumotlarning tub mohiyatini bilmasligidan darak beradi. …

2 / 7

dda — energiya almashinish jarayonlari bo'lib turishi aytib o'tildi. bu haqda yuqorida kerakli ma'lumotlar bayon qilindi. faqat shuni qayd etamizki, yer sathining turli mintaqa va hududlarida bu o'ziga xos tarzda va darajada amalga oshadi. bunga sabab suv muhiti (dengiz-okean), havo muhiti yoki litosfera bir-biridan keskin farqlanadi. ushbu masalaning umumiy tomoni shundan iboratki, tabiatdagi har bir tur organizm o'z tashqi muhitiga ta'sir ko'rsatadi. aynan ana shunday holatdan kelib chiqib ham tabiatda xilma-xillik va rang-baranglik mavjud. ekologiyaning nazariy asoslarini ilmiy talqin etganda, albatta, yer sayyorasidagi 4 ta asosiy hayotiy muhitlarning (suv, tuproq, havo va tirik organizmlar majmui, ular haqida 2-mavzuda batafsil ma'lumot berilgan) har birini alohida nazarda tutib. fikr yuritmoq maqsadga muvofiq. organizmlarning tasliqi muhitga moslashishi deganda, o'simliklar va hayvonlarning har bir biologik turini suv, havo va tuprog'u-zaminiga moslashishni tushunmoq kerak. inson uchun esa, qayd etmoq kerak, biosferaning o'zi eng muhim muhit hisoblanadi. suv - ko'plab turdagi tirik organizmlarning yashash muhiti bo’lishi …

3 / 7

'zsiz, bunda ham mavjud muhitga mosjashish jarayonlari amalga oshgan. har bir mintaqa va hududda yashaydigan tirik organizmlar turi va ularning sifat - rniqdor ko'rsatkichlariga havo muhitining tarkib-tuzilmasi va sifatining ham ta'sir ko'rsatgani aniq. masalan, ba'zi hududlar havosi quruq va yuqori haroratli (cho'l-sahro va b.) bo'lsa, boshqa joylarda nisbatan past harorat va namli havo bo'lishini inkor etib bo'lmaydi. xuddi shuningdek, yana turli hududlarda havo bosimi ham o'zgacha bo'lishi muqarrar. shu narsani ham nazarda tutmoq kerakki, suvga qaraganda, havo massasining tarkib -- tuzilmasi, zichligi, bosimi bir-biridan keskin farqlanadi. shunday holatdan kelib chiqib, havodan bevosita bahramand bo'ladigan jonzotfar turlari, ularning harakatlanishi, xilma-xil hayot faoliyati va boshqa ko'rsatkichlariga ko'ra, suvli muhit organizmlaridan boshqacha bo'ladi. xususan, sudraluvchi, uchadigan, sakraydigan, yuguradigan va hokazo tirik organizmlar xilma-xilligi ham kuzatilishi mumkin. havo qatlami (atmosfera)da ham tirik organizm (masalan, ba'zi ko'z ilg'amas juda mayda jonzot-bakteriya) lar makon topganligi yuqorida ko'rsatib o'tildi. shuni ham ta'kidlash joizki, yuqoridagilardan tashqari, havo oqimi …

4 / 7

da o'tsa, boshqalariniki tuproq yuzasida kechadi. qayd etmoq kerakki, tuproq tarkibidagi jonzotlar ham bir-birlaridan farqlanadigan sharoitlarda, ya'ni kisiorodli (aerob), kislorodsiz — zich mineral qatlamlar (anaerob) sharoitlarda yashashlari mumkin. yer osti qatlamlari orasida turli tarkib va sifetli suvlar, mineral boyliklar (gaz, ko'mir, neft va hokazo) bo'lishi ko'pchilikka yaxshi ayon. ularning tarkibida ham qator jonzotlar yashaydi. xullas, litosfera muhiti xilma-xil organizmlar uchun hayot faoliyat makoni hisoblanadi. birgina yer usti — tuproqlarni olib ko'rsak, ular xilma-xil o'simliklar, mevali va mevasiz daraxtlar uchun ham muhim hayotiy muhit hisoblanadi. bu borada boshqa qo'shimcha ma'lumotlarni keyingi saboqlardan ham o'qib olish mumkin. yer bioqobig'i -- tirik organizmlar majmuining o'zi, qator hayvonlar ham odamzot uchun muhim hayotiy muhit hisoblanadi. yanada aniqroq aytilsa, bir turdagi organizmlar boshqa turdagilar uchun asosiy hayotiy omil sifatida xizmat qiladi. misol sifatida, ko'plab o'simlik va hayvonlar tanasida har xil microorga-nizmlar yashashini ko'rsatish mumkin. biroq bu kabi organizmlar o'z tarkib-tuzilmasi bilan ochiq muhit (suv, havo, …

5 / 7

b, chidamlilik ma'nosiga ega). demak, har bir tirik organizm yashash muhiti va sharoitini o'zgarishiga qarab, chidamlik xususiyatiga ham ega ekan.yashash sharoiti, umuman, atrof-muhit o'zgarishi bilan, odatda, unga xos ko'rsatkichlarda amalga oshadigan biokimyoviy tabiiy jarayonlarning borishi ramzi ham o'zgaradi. xususan, ularning amalga oshish tezligi va darajasi boshqacha tarzda bo'ladi. misol keltirilsa, ko'pchilik o'simliklarning o'sish tezligi va bar tomonlama mukammal bo'lishi ular uchun zarur bo'lgan suv, oziqa moddalar, shu jumladan, karbonat angidrid gazi, azot, kaliy, temir kabi mikroelementlar, hamda mineral va organik o'g'itlarning tuproqdagi miqdorlariga ham bog'liq.keng miqyosda tolerantlikka ega bo'lgan organizmlar turining nomi oldiga «e v r i» qo'shimchasi qo'shib o'qiladi. bunga quyidagilarni misol qilib ko'rsatish mumkin: evribiont — har xil muhit — sharoitlarda yashashga moslashgan tirik jonzot, mavjud omillarga qarab turlicha nomlanadi. masalan, haroratga moslashgani e v r i t e r m, namlikka — evrigidrid, sho'rlanishga - e v r i gal va hokazo.muayyan omilning nisbatan qisqa qiymat yoki …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "organizmlarning tashqi muhitga moslashishi"

referat organizmlarning tashqi muhitga moslashishi organizmlarning tashqi muhitga moslashishi reja: 1. organizmlarning suv, tuproq, havo muhitlariga moslashishi. 2. atrof muhitga moslashishi. 3. morfologik, fiziologik va biokimyoviy moslashuvlar. 4. hayvonlarda xulqiy moslashuvlar. hozirgi davrda insoniyat oldida turgan eng dolzarb ekologik muammo kun sayin ifloslanib borayotgan hayotiy muhitlarimizning ifloslanishini bartaraf etib, ularning barqaror muhofazasini ta'minlashdir. bu, o'z navbatida, samarali chora-tadbirlarni ko'rishni taqoza etadi. sunday vazifani bajaruvchi har bir kishi, avvalambor, atrof-muhit va ular tarkibidagi barcha hayotiy omillarga oid ekologik ilmiy tushuncha va qonuniyatlarni chuqur anglab olishlari zarur. shu kungi ekologik muammolarning kelib chiqishi negizida, ...

This file contains 7 pages in DOCX format (22.3 KB). To download "organizmlarning tashqi muhitga moslashishi", click the Telegram button on the left.

Tags: organizmlarning tashqi muhitga … DOCX 7 pages Free download Telegram