huquq normalari

PPTX 15 стр. 9,5 МБ Бесплатная загрузка

15 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 9,5 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 15

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 15

prezentatsiya powerpoint mavzu: huquq normalari reja 1. huquq normasi tushuncha 2. huquq normalarining tuzilishi 3. huquq normalarining tasniflanishi 1 1. huquq normasi tushuncha huquq normasi — bu davlatning irodasi ifodalangan, rasmiy ravishda belgilangan, ijtimoiy munosabatlarning ishtirokchilari uchun majburiy boʻlgan va uning buzilishi uchun davlat majburlov chorasi qoʻllaniladigan xulq-atvor qoidasidir. davlat kafolati normalar davlat hokimiyati tomonidan ishlab chiqiladi va uning majburlov kuchi bilan taʼminlanadi. bu ularning butun jamiyat uchun umumiy majburiyligini anglatadi. ijtimoiy tartibga solish ular ijtimoiy munosabatlarni, yaʼni odamlar oʻrtasidagi oʻzaro aloqalarni aniq va tartibli bir shaklga soladi, ziddiyatlarning oldini oladi. rasmiy manbalar huquq normalari qonunlar, kodekslar, prezident farmonlari va vazirlar mahkamasining qarorlari kabi normativ-huquqiy hujjatlarda rasman ifodalanadi va eʼlon qilinadi. 2 huquq normasi — bu davlat tomonidan o‘rnatilgan yoki tasdiqlangan, umummajburiy xulq-atvor qoidasi bo‘lib, jamiyatdagi ijtimoiy munosabatlarni tartibga solish uchun xizmat qiladi. huquq normalari yordamida fuqarolar, tashkilotlar, davlat organlari o‘rtasidagi munosabatlar muayyan tartibga solinadi va boshqariladi. har bir jamiyatda …

2 / 15

lishga ega. ushbu tuzilma qoidaning qoʻllanilishi, mazmuni va oqibatlarini aniq belgilaydi. 1 gipoteza (agar... boʻlsa) norma qachon va qanday sharoitlarda amal qilishini, hamda qoidalar kimga (fuqarolar, tashkilotlar, mansabdor shaxslar) taalluqli ekanligini koʻrsatadi. bu qoidani qoʻllash uchun zarur boʻlgan faktik sharoitlar maydoni. 2 dispozitsiya (u holda...) bu normaning asosiy qismi boʻlib, huquq subʼyektlarining xulq-atvor qoidasini, yaʼni ularning huquqlari va majburiyatlarini aniq bayon etadi. nima qilish kerak, nima qilish mumkin emasligi aynan shu yerda koʻrsatiladi. 3 sanksiya (aks holda...) huquq normalari buzilganda yuzaga keladigan davlat majburlov choralari (jazolar) turini va oʻlchamini belgilaydi. sanksiya tartibni tiklash va boshqa buzilishlarning oldini olish vositasidir (jarima, qamoq, intizomiy jazo). masalan, jinoyat kodeksidagi normada: agar shaxs oʻzganing mulkini oʻgʻirlasa (gipoteza), u holda u jinoyat sodir etgan hisoblanadi (dispozitsiya) va aks holda unga nisbatan ozodlikdan mahrum qilish jazosi qoʻllaniladi (sanksiya). 4 huquq normasining tuzilishi huquq normasi o‘zining ichki tarkibiga ega bo‘lib, u uchta asosiy qismdan — gipoteza, dispozitsiya …

3 / 15

, ya’ni fuqaro qanday xatti-harakatni bajarishi kerakligi aytilgan. sanksiya — bu norma buzilgan taqdirda qo‘llaniladigan huquqiy javobgarlik choralarini belgilovchi qismdir. sanksiya yordamida norma buzilishining oldi olinadi, shaxslar o‘z xatti-harakatlari uchun javob berishadi. masalan: “aks holda u jarimaga tortiladi” degan jumlada sanksiya mavjud bo‘lib, u norma buzilganda qo‘llaniladigan chora ekanini bildiradi. huquq normasining bu uch elementi birgalikda jamiyatdagi tartib va adolatni ta’minlaydi. agar norma faqat bitta qismdan iborat bo‘lsa, u to‘liq ishlamaydi. shuning uchun huquqshunoslikda gipoteza, dispozitsiya va sanksiya huquq normasining tuzilish tayanchi sifatida qaraladi. huquq normasi uchta asosiy qismdan iborat: gipoteza, dispozitsiya va sanksiya. quyida bu qismlar abdullajon va feruza hayotidan olingan misollar orqali tushuntiriladi. 1. gipoteza (shart yoki holat) gipoteza huquq normasining qachon va kimga nisbatan qo‘llanishini ko‘rsatadi. masalan, abdullajon kichik tadbirkor sifatida o‘z do‘konini boshqaradi. qonun shunday deydi: “agar tadbirkor soliq to‘lovini belgilangan muddatda amalga oshirmasa, unga nisbatan javobgarlik chorasi qo‘llaniladi.” bu yerda “agar tadbirkor soliq to‘lovini belgilangan …

4 / 15

nga intizomiy chora qo‘llaniladi. “belgilangan tartibda soliqlarni to‘lamagan shaxs jarimaga tortiladi.” “ishga sababli sababsiz kelmagan xodimga hayfsan beriladi.” bu jumlalardagi “jarimaga tortiladi” va “hayfsan beriladi” iboralari — sanksiyadir. 6 3.huquq normalarining tasniflanishi huquq normalari turli mezonlarga koʻra tasniflanadi, bu ularning qoʻllanish doirasini va samaradorligini tushunishga yordam beradi. amal qilish muddatiga koʻra doimiy normalar: cheklanmagan muddatga amal qiladi (masalan, oʻzbekiston konstitutsiyasi normalari). vaqtinchalik normalar: muayyan muddatga yoki biror hodisa yuz berguncha belgilangan (masalan, favqulodda holat davrida qabul qilingan qoidalar). hududiy amal qilishiga koʻra umumiy (federal) normalar: butun mamlakat hududida, barcha subʼyektlar uchun bir xil kuchga ega. mahalliy normalar: muayyan maʼmuriy-hududiy birlik (viloyat, tuman) doirasida amal qiladi va umumiy normalarga zid boʻlishi mumkin emas. subʼyektlar doirasiga koʻra umumiy normalar: barcha fuqarolar va yuridik shaxslarga taalluqli. maxsus normalar: faqat muayyan toifadagi shaxslarga yoki munosabatlarga nisbatan qoʻllaniladi (masalan, harbiy xizmatchilar, deputatlar yoki soliq imtiyozlari). normalarni toʻgʻri qoʻllashda ularning amal qilish vaqti, hududi va subʼyekt …

5 / 15

shi, hokimiyat organlari, fuqarolarning asosiy huquq va erkinliklarini belgilaydi. masalan: o‘zbekiston respublikasi konstitutsiyasidagi “har bir inson so‘z erkinligiga ega” degan norma. fuqarolik huquqi normalari – mulk, shartnoma, meros va boshqa fuqarolik munosabatlarini tartibga soladi. mehnat huquqi normalari – ishchi va ish beruvchi o‘rtasidagi mehnat munosabatlarini belgilaydi. jinoyat huquqi normalari – jinoyat deb hisoblangan xatti-harakatlar va jazolarni belgilaydi. ma’muriy huquq normalari – davlat boshqaruvi sohasidagi tartibni belgilaydi. . amal qilish hududi bo‘yicha umumdavlat normalari – butun mamlakat hududida amal qiladi. mahalliy normalar – muayyan viloyat, tuman yoki shahar doirasida amal qiladi. 3. amal qilish doirasi bo‘yicha umummajburiy normalar – barcha fuqarolar, tashkilotlar va davlat organlari uchun majburiydir. maxsus normalar – faqat ayrim toifadagi shaxslar yoki tashkilotlarga nisbatan qo‘llaniladi. masalan: harbiy xizmatchilar uchun belgilangan maxsus tartib-qoidalar. 4. mazmuniga ko‘ra buyruq beruvchi (majburiy) normalar – shaxs ma’lum xatti-harakatni bajarishi shart. masalan: “fuqarolar soliqlarni o‘z vaqtida to‘lashi lozim.” taqiqlovchi normalar – ayrim xatti-harakatlarni man …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 15 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "huquq normalari"

prezentatsiya powerpoint mavzu: huquq normalari reja 1. huquq normasi tushuncha 2. huquq normalarining tuzilishi 3. huquq normalarining tasniflanishi 1 1. huquq normasi tushuncha huquq normasi — bu davlatning irodasi ifodalangan, rasmiy ravishda belgilangan, ijtimoiy munosabatlarning ishtirokchilari uchun majburiy boʻlgan va uning buzilishi uchun davlat majburlov chorasi qoʻllaniladigan xulq-atvor qoidasidir. davlat kafolati normalar davlat hokimiyati tomonidan ishlab chiqiladi va uning majburlov kuchi bilan taʼminlanadi. bu ularning butun jamiyat uchun umumiy majburiyligini anglatadi. ijtimoiy tartibga solish ular ijtimoiy munosabatlarni, yaʼni odamlar oʻrtasidagi oʻzaro aloqalarni aniq va tartibli bir shaklga soladi, ziddiyatlarning oldini oladi. rasmiy manbalar huquq normalari qonunlar,...

Этот файл содержит 15 стр. в формате PPTX (9,5 МБ). Чтобы скачать "huquq normalari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: huquq normalari PPTX 15 стр. Бесплатная загрузка Telegram