hozirgi o‘zbek tilida leksik sinonimiya va graduonimiya kurs ishi

DOCX 30 pages 85.4 KB Free download

30 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 85.4 KB

File type DOCX

Pages 30

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 30

mavzu: hozirgi o‘zbek tilida leksik sinonimiya va graduonimiya kurs ishi mundarija: kirish…………………………………………………………………………...…3 i.bob leksik sinonimiya hodisasi 1.1. leksemalar orasida paradigmatik munosabat va unda sinonimiyaning vujudga kelishi………………………..…………………………….…..6 1.2. sinonimlar va ular orasidagi stilistik ma’no qirralari……………….…10 ii.bob graduonimiya hodisasi 2.1. stilistik ma’no qirralarining darajalanishi………………………......…..18 2.2. graduonimik qator. ushbu qator sinonimlarining turli xil valentliklarda ishtirok etishi……………………………………………………………..……21 xulosa…………………………………………………………………...………..28 foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati……………………………………..…...…30 kirish mavzuning dolzarbligi. inson dunyoga kelibdiki, o‘sib ulg‘ayish jarayonida o‘z leksikologik manbasini boyitib boraveradi. bu hodisa har bir insonning jamiyatga aralashuv jarayonida, yon-atrofidagi insonlar bilan muloqotga kirishavergach, soha vakillari orasida ma’lum darajaga ega bo‘lib boravergach, amalga oshadi. bundan tashqari, odam qanchalik ko‘p ilmiy, badiiy hamda ijtimoiy-siyosiy ma’lumotlar bilan tanishsa, boshqalarga qaraganda leksik zaxirasi boy va takrorlanmas leksemalardan iborat bo‘lishi kuzatiladi. xo‘sh, bu jarayonda til qatlamidagi qaysi so‘zlarning ahamiyati katta? insonning so‘z zaxirasi boy bo‘lishida qanday so‘zlarning o‘rni katta? bir-biriga ma’no jihatdan yaqin bo‘lgan barcha so‘zlar bir-biri bilan bemalol variantdosh bo‘lishi mumkinmi? odamlar o‘z …

2 / 30

orning vujudga kelishi so‘zlarning umumiylikdan xususiylik tomon guruhlanib borishini vujudga keltiradi. so‘zlar o‘zaro paradigmatik munosabatga kirishganda, ya’ni umumiy jihatlari orqali birlashib, xususiy jihatlari orqali farqlanganda birinchi va oxirgi so‘zning antonimlikni namoyon qilishi aynan sinonimiya hodisasining eng qiziq jihatlaridan biridir. o‘quvchilarda shakllanishi lozim bo‘lgan to‘rtta nutqiy komponentning asosini ham aynan leksik sinonimiya tashkil etishi yoki chet tillarini o‘zlashtirishdagi eng muhim jihatlardan biri ham leksik sinonimlarni farqlay olish ekanligi aynan tilshunoslikning eng asosiy bo‘g‘inlaridan hisoblanadi. chunki chet tillarida o‘rganilishi kerak bo‘lgan so‘zlarning asosini ona tilidagi sinonimlar tashkil etadi. kurs ishining obyekti. leksik sinonimiyani hosil qiluvchi so‘zlar va ularning darajalanishi. kurs ishining predmeti. sinonimlikni hosil qiluvchi so‘zlarga bog‘liq hodisalar, ularning nutqiy vaziyatda qo‘llanilish doirasini o‘rganish, uslubiyat, uning turlarida sinonimlarning o‘rni va ahamiyati. sinonimik graduonimiya hamda undagi neytral so‘z hisoblangan dominantaga doir mulohazalar ushbu kurs ishining predmeti hisoblanadi. kurs ishining maqsadi. so‘zlarning shakl va ma’no munosabatiga ko‘ra turlari tasniflanganda sinonimlarda ma’no kategoriyasining ustun ekanligi, …

3 / 30

ni umumiylashtiruvchi neytral so‘z dominantaning o‘ziga xos xususiyatlari bilan tanishib chiqish. kurs ishining o‘rganilganlik darajasi. bir-biriga ma’no jihatdan yaqin turuvchi so‘zlar va ularga xos xususiyatlar, ushbu hodisalarda vujudga keladigan holatlar yuzasidan bir qator olimlar ilmiy tadqiqot ishlarini olib borishgan. jumladan, ingliz olimlaridan claus arnold “synonim and register a. corpus based-study in american english” asarida, kyle sutherland “how to learn synonims in english” maqolasida, hind olimlaridan amina shahzade va ayesha asghar hammualliflikdagi “effectiveness of corpus in teaching english synonims” maqolalarida sinonimiya hodisasi haqida batafsil to‘xtalib o‘tgan. o‘zbek olimlaridan esa r.sayfullayeva, b.mengliyev, n.mahmudov, sh.rahmatullayev, a. hojiyev, g. asqarova, m.mirtojiyev, h.jamolxonov, q.sapayev hamda o.shukurov, b.badriddinovlar mavzu yuzasidan darsliklar chop ettirishgan. kurs ishining tuzilishi. kurs ishi kirish, 2 bob, 4 ta mavzu, xulosa hamda foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxatidan tashkil topgan. i bob. leksik sinonimiya hodisasi 1.1. leksemalar orasida paradigmatik munosabat va unda sinonimiyaning vujudga kelishi sinonimiya muammolari bilan shug‘ullanishda o‘zbek tilshunosligi katta tajriba to‘plagan va …

4 / 30

bek tili leksikasining ba’zi masalalari”, sh. shoabdurahmonov va boshqalarning “hozirgi o‘zbek adabiy tili” hamda “o‘zbek tili leksikologiyasi” akademik nashrlarini misol tariqasida keltirish mumkin. o‘zbek tili sinonimlarining lingvostilistik tabiati maxsus monografik tadqiqot obyekti ham bo‘lgan. s. isamuhamedova va a. doniyorovlar sinonimiya mavzusida nomzodlik dissertatsiyalari yozishgan. sinonimiyaga oid o‘zbek tilshunosligida yozilgan maqolalar ham salmoqli miqdorni tashkil qiladi. afsuski, bu o‘rinda ularning barchasini sanab o‘tishning imkoni yo‘q. faqatgina r.qo‘ng‘urov va s. karimovlar tomonidan tuzilgan “o‘zbek tili stilistikasi va nutq madaniyati” bibliografik ko‘rsatkichidagi hamda s. karimov va t. jo‘rayevlar tomonidan tartib berilgan “o‘zbek tiliuslubshunosligi va nutq madaniyati” bibliografik ko‘rsatkichida 61, 111,273, 315, 360, 428-raqamlarda qayd etilgan adabiyotlarni eslatib o‘tamiz. bular orasida m. rahmatullayevaning “alisher navoiy tilidagi sinonimlarni o‘rganish masalasiga doir”(t. 1965) mavzusida yozilgan nomzodlik dissertatsiyasi diqqatga sazovor. sanab o‘tilgan adabiyotlarning ko‘pchiligida sinonimlar sifatida leksik birliklar va ular o‘rtasidagi ma’no munosabatlari qaralib, ularga ma’nolari bir xil yoki ma’nolari bir-biriga yaqin so‘zlar deb baho beriladi. ammo …

5 / 30

lar va chiqishlarda o‘zbekiston respublikasi deb qayd etilgan holda, jumhuriyat birligi so‘zlashuv nutqi bilan chegaralanadi. samarqand davlat universiteti, samarqand davlat dorilfununi desa bo‘ladi. ammo hayot dorilfununi deyish mumkin bo‘lgani holda uni hayot universiteti tarzida qo‘llab bo‘lmaydi.[footnoteref:1] [1: abdiyev e. yashin drammalari tilida sinonimlarning qo`llanishi, “sovet maktabi” jurnali, 1986, 35-36-betlar. ] bu esa respublika, imiversitet so‘zlarining baynalmilal xarakterda ekanligi bilan, jumhuriyat so‘zining bir qadar eskirganligi, hududiy chegaralanganligi, dorilfunun so‘zining ma’nosi univenitetga qaraganda qamrovi kengligi, umumiyligi, universitet so‘zida esa bu ma’noning aniqligi, atama mazmunida ekanligi bilan bog‘liq. demak, faqat yuzaki qaraganimizdagina bu so‘zlarning ma’nosini bir deb xulosa chiqarishimiz mumkin. matnlar esa aslida bunday emasligini tasdiqlaydi. ular, hech bo‘lmaganda, vazifaviy uslublararo chegaralanishi bilan, ya’ni uslubiy nuqtai nazardan farqlanadi. ikkinchidan, ma’nolari bir xil sinonimlar tilda bo‘lganda ham ularning barchasi baravar ravishda, doimiy holda yashay olmaydi. tilning amalda bo‘lish qonuniyatlariga ko‘ra, aytaylik, parallellikni xush ko‘rmasligidan kelib chiqib, vaqt o‘tishi bilan ularning biri ikkinchisiga o‘z o‘rnini …

Want to read more?

Download all 30 pages for free via Telegram.

Download full file

About "hozirgi o‘zbek tilida leksik sinonimiya va graduonimiya kurs ishi"

mavzu: hozirgi o‘zbek tilida leksik sinonimiya va graduonimiya kurs ishi mundarija: kirish…………………………………………………………………………...…3 i.bob leksik sinonimiya hodisasi 1.1. leksemalar orasida paradigmatik munosabat va unda sinonimiyaning vujudga kelishi………………………..…………………………….…..6 1.2. sinonimlar va ular orasidagi stilistik ma’no qirralari……………….…10 ii.bob graduonimiya hodisasi 2.1. stilistik ma’no qirralarining darajalanishi………………………......…..18 2.2. graduonimik qator. ushbu qator sinonimlarining turli xil valentliklarda ishtirok etishi……………………………………………………………..……21 xulosa…………………………………………………………………...………..28 foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati……………………………………..…...…30 kirish mavzuning dolzarbligi. inson dunyoga kelibdiki, o‘sib ulg‘ayish jarayonida o‘z leksikologik manbasini boyitib boraveradi. bu hodisa h...

This file contains 30 pages in DOCX format (85.4 KB). To download "hozirgi o‘zbek tilida leksik sinonimiya va graduonimiya kurs ishi", click the Telegram button on the left.

Tags: hozirgi o‘zbek tilida leksik si… DOCX 30 pages Free download Telegram