kalkulyatsiya tamoyillari, ob’ekti va usullari

DOCX 12 pages 38.8 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 38.8 KB

File type DOCX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

mavzu: kalkulyatsiya tamoyillari, ob’ekti va usullari.buyurtmalar bo’yicha kalkulyatsiyalashga asosiy yondashuv. reja: 1. kalkulyatsiyaning tamoyillari, ob‟ekti va usullari. 2 jarayonli, buyurtmali tannarx hisoblash usullari. 3 «standart kost» va «direkt kosting» usullari kalkulyatsiyaning tamoyillari, ob’ekti va usullari mahsulot tannarxini kalkulyatsiya qilish – mahsulot birligiga to’gri keluvchi umumiy xarajatlar miqdorini aniqlashdir. mahsulot tannarxini kalkulyatsiya qilish tamoyillariga quyidagilar kiradi: ishlab chiqarish jarayonida xarajatlar tasnifining ilmiy asoslanishi. ushbu tamoyilni o'z faoliyatida amalga oshirish uchun har bir hisobchi buxgalteriya sohasidagi amaldagi me'yoriy hujjatlardan foydalanishi kerak. bunday hujjatlarga korxonalarning barcha o'ziga xos sanoat xususiyatlarini hisobga olgan holda ishlab chiqilgan rejalashtirish, xarajatlarni hisobga olish va ishlab chiqarish xarajatlarini hisoblash bo'yicha tipik ko'rsatmalar va tavsiyalar kiradi; xarajatlarni hisobi ob'ektini, kalkulyatsiya ob'ektini va kalkulyatsiya birliklarini to'g'ri aniqlashtirish zarur. ko’p hollarda kalkuyatsiya ob'ekti va xarajatlar hisobi ob'ekti bir-biriga mos kelmaydi. jarayonli, buyurtmali, bosqichli tannarx hisoblash usullari kalkulyatsiya ob'ekti korxonada sotiladigan barcha turdagi mahsulotlarni o'z ichiga oladi. xarajatlar hisobi ob'ekti ko'pincha ularning …

2 / 12

hida yuritilishi. ushbu tamoyil "mahsulot (ishlar, xizmatlar)ni ishlab chiqarish va sotish xarajatlarining tarkibi hamda moliyaviy natijalarni shakllantirish tartibi to’g’risida " nizom bilan asoslanadi; ishlab chiqarish harajatlarini hisobga olish va mahsulot tannarxini hisoblash usullarini mustaqil tanlash. jarayonli, buyurtmali tannarx hisoblash usullari tannarxni jarayonlar bo’yicha kalkulatsiya qilish tizimi seriyali yoki ommaviy tarzda bir xil yoki taxminan bir xil qo’llaniladi. xarajatlarni jarayonlar bo’yicha kalkulatsiya qilishni har bir ishlab chiqarish bo’linmasi tomonidan ishlab chiqarish jarayonining alohida qismini bajarish va ishlov berishga qarab mahsulotni bitta muomaladan boshqasiga o’tishni ko’zda tutgan texnologiyaga ega subektlar ham qo’llaydilar. oxirgi bo’linma ishlab chiqarishni tugatadi va mahsulotni tayyor mahsulot omboriga topshiradi jarayonli, buyurtmali, bosqichli tannarx hisoblash usullari xarajatlar mahsulotlarga ishlab chiqarish bo’linmalari bo’yicha ma’lum vaqt davri uchun nisbatsiz umumlashtiriladi. mahsulot birligining tannarxi ishlab chiqarish tannarxini ma’lum davrda shu davrda ishlab chiqarilgan mahsulotning miqdoriga bo’lish yo’li bilan aniqlanadi. jarayonli, buyurtmali tannarx hisoblash usullari (davomi) jarayonli, buyurtmali tannarx hisoblash usullari (davomi) xarajatlarni …

3 / 12

hlardagi tovarlarni ishlab chiqarish jarayonlari kiradi. jarayonli, buyurtmali, bosqichli tannarx hisoblash usullari jarayonli, buyurtmali tannarx hisoblash usullari (davomi) buyurtmalar bo’yicha xarajatlarni umumlashtirilgan hisobi quyidagilar yordamida tashkil etiladi: nazorat schyotlari; alohida hisoblash va shartnoma bo’yicha tannarx kalkulatsiyasi. nazorat schyotlari - bu xarajatlar va ular bilan korrespondensiyada bo’ladigan schyotlarni moliyaviy hisobning odatdagi tartibida ochilishini ko’zda tutuvchi schyotlar tizimi hisoblanadi. xarajatlarning analitik schyotlari xarajatlar to’plami kartochkalarida ko’rsatilgan - ularda to’g’ri xarajatlar umumlashtiriladi. egri xarajatlarni esa taqsimlash hisoblari bo’yicha hisobot davri tugagandan so’ng kiritiladigan "buyurtmalar kartochkalari"da hisobga olib boriladi. jarayonli, buyurtmali, bosqichli tannarx hisoblash usullari alohida hisoblash - bu boshqaruv va moliyaviy hisobda schyotlarni alohida ochishni ko’zlovchi hisob tizimi bo’lib, bu holda xarajatlar schyotlariga moliyaviy muomalalar haqida yozuvlar qilinmaydi. shartnoma bo’yicha tannarx kalkulatsiyasi - ishlab chiqarilishi uzoq siklli bo’lgan yirik buyumlarni hisobga olish va kalkulatsiya qilish tizimi hisoblanadi. jarayonli, buyurtmali tannarx hisoblash usullari (davomi) hisobot sanasiga bo’lgan foyda quyidagi formula bilan hisoblanadi: jarayonli, buyurtmali, …

4 / 12

yyorlash uchun ishlab chiqarish xarajatlarining pul ko’rinishini aks ettiradi. standart-kost tizimining ustunliklari quyidagilardan iborat: ishlab chiqarish va buyumlarning realizatsiyasi bo’yicha kutiladigan xarajatlar haqidagi ma’lumot bilan ta’minlash; mahsulot birligining oldindan hisoblab chiqilgan tannarxi asosida narxni o’rnatish; jarayonli, buyurtmali, bosqichli tannarx hisoblash usullari me’yorlardan chetga chiqishlar va ularning vujudga kelish sabablarini ko’rsatib daromad va sarflar haqidagi hisobotni tuzish. «standart kost» va «direkt kosting» usullari direkt-kosting tizimining mazmuni- korxona ishlab chiqarish xarajatlarini kalkulatsiya qilish uslubini ko’rib chiqishda 1936-yilda djonatan xarris tomonidan kiritilgan "direkt-kosting reja" mazmuniga asoslanadi. direkt-kosting tizimidagi amaliy izlanishlar xarajatlar bo’linishining shartliligini ko’rsatadi. har bir subektda qabul qilingan yo’l qo’yishlar natijalarni hisoblab chiqishda hisoblanishi kerak. direkt-kosting tizimi bo’yicha tannarxni kalkulatsiya qilish ishlab chiqarishning turli hajmida doimiy sarflarning o’zgarmas qiymatini ko’zlaydi, shuning uchun boshqaruv hisobida asosiy e’tibor doimiy sarflarga qaratiladi. subekt va tizimli bo’linmalarning rahbarlari bu xarajatlarni boshqarishning nazorat funksiyalarini kuchaytiradilar jarayonli, buyurtmali, bosqichli tannarx hisoblash usullari standart kost» va «direkt kosting» usullari …

5 / 12

turdagi mahsulot realizatsiyasidan olingan qo’yilma bilan taqqoslanadi. natijada butun ishlab chiqarish va realizatsiyaning rentabelligini aks ettiradi. shunday qilib, bu tizim realizatsiyaga qaratilgan. realizatsiyaning hajmi qancha ko’p bo’lsa subekt shuncha ko’p daromad oladi. tayyor mahsulot va tugallanmagan ishlab chiqarish faqat o’zgaruvchan (to’g’ri) xarajatlar bo’yicha baholanadi. baholashning bunday tizimi subektlarda realizatsiyani ko’paytirishning yangi imkoniyatlarini izlashga qiziqish uyg’otadi. jarayonli, buyurtmali, bosqichli tannarx hisoblash usullari hozirgi vaqtda o`zbekistonda buxgalteriya hisobi tizimini isloh qilish jarayoni bormoqda. u bozor iqtisodi va buxgalteriya hisobining xalqaro standartlari talablariga tobora ko`proq muvofiqlashtirilmoqda. o`zbekiston respublikasi buxgalteriya hisobining “xisob yuritish siyosati va moliyaviy hisobot” nomli 1-sonli bhmsiga ko`ra korxonalarga haqiqiy va normativ tannarx bo`yicha buxgalteriya hisobi ob'ektlarini baholash va aks ettirish, buxgalteriya hisobini yuritishning shakl va usullarini mustaqil belgilash huquqi berilgan. masalan, normativ tannarx bo`yicha tayyor mahsulotlarning sintetik hisobini tashkil etuvchi korxonalar yangi schetlar rejasiga muvofiq (2021y.) 2800-“tayyor mahsulotlar hisobi” schetlarini qo`llashlari mumkin. bu schet hisobot davrida ishlab chiqarilgan mahsulotlar haqidagi …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "kalkulyatsiya tamoyillari, ob’ekti va usullari"

mavzu: kalkulyatsiya tamoyillari, ob’ekti va usullari.buyurtmalar bo’yicha kalkulyatsiyalashga asosiy yondashuv. reja: 1. kalkulyatsiyaning tamoyillari, ob‟ekti va usullari. 2 jarayonli, buyurtmali tannarx hisoblash usullari. 3 «standart kost» va «direkt kosting» usullari kalkulyatsiyaning tamoyillari, ob’ekti va usullari mahsulot tannarxini kalkulyatsiya qilish – mahsulot birligiga to’gri keluvchi umumiy xarajatlar miqdorini aniqlashdir. mahsulot tannarxini kalkulyatsiya qilish tamoyillariga quyidagilar kiradi: ishlab chiqarish jarayonida xarajatlar tasnifining ilmiy asoslanishi. ushbu tamoyilni o'z faoliyatida amalga oshirish uchun har bir hisobchi buxgalteriya sohasidagi amaldagi me'yoriy hujjatlardan foydalanishi kerak. bunday hujjatlarga korxonalarning barcha o'ziga xos sanoat xususiy...

This file contains 12 pages in DOCX format (38.8 KB). To download "kalkulyatsiya tamoyillari, ob’ekti va usullari", click the Telegram button on the left.

Tags: kalkulyatsiya tamoyillari, ob’e… DOCX 12 pages Free download Telegram