o'rta osiyoda amalga oshirilgan milliy hududiy chegaralanish siyosati 1924-1925 yillarda

DOCX 1 page 20.5 KB Free download

1 page

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 20.5 KB

File type DOCX

Pages 1

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 1

mavzyu: o'rta osiyoda amalga oshirilgan milliy hududiy chegaralanish siyosati 1924-1925 yillarda milliy siyosat. bolsheviklar partiyasi bosh bo'igan sovet hoki-miyati turkiston mustaqilligi uchun kurashgan vatanparvar kuchlar harakatini daf yetishga muvaffaq bo'lgach, endilikda bu hududda iizoqqa mo'ljallangan o'z makkorona rejalarini amalga oshirishga kirishdi. shu maqsadni ko'zlab, u xx asrning 20— yillari boshlaridan bu zaminda mustamlakachilarga xos "orani buz, hokimlik qil" qabilidagi o'z milliy siyosatini hayotga izchil tatbiq etish yo'iini tutdi. aslida sovetlarning milliy siyosati chonzmning ko'p zamonlar bu yurtda yuritib kelgan shovinistik, ulug' daviatchilik siyosatidan mohiyat e'tibori bilan farq qilmasdi. faqat uning shakli-shamoyili o'zgargan edi, xolos. gap shundaki, chorizm hukmronligi davrida chekka o'lka xalqlari ochiq-oshkora tarzda kamsitilar, ularning insoniy qadr-qimmati, or-nomusi, ashy milliy qadriyatlari tahqirlanar edi. sovet mutasaddilari esa o'zjarinins niqoblangan soxta ishlari, yolg'on-yashiq va'dalari bilan mazlum miliai kbhilarini o'z hukmlariga bo'ysundirishga intildilar. turkiston xalqlari o'z milliy davlatchiligini tiklash va rivojlantirishga intildi. 1920— yil yanvarida bo'lib o'tgan turkiston kompartiyasining v o'lka konferensiyasida …

2 / 1

ri bilan aloqa o'rnatishda turkiston hukumatiga mustaqihik berish kabi talablarni qo'ydilar. shu boisdan, "turkiston masalasi" bir necha bor markazda, rkp(b) markaziy qo'mitasi siyosiy byurosining 1920— yil mart-iyun oylaridagi majlislarida muhokama qilindi. oqibatda natija shunday bo'ldiki, mazlum xalqlar "dohiysi" va "najotkori" lenin, bu masalani 1920— yil 29-iyulida ko'rfb chiqqan rkp(b) markazqo'mi siyosiy byurosi, turkistonlik delegatsiya iltimosnomasiga ijobiiy baho bermadi. buning aksicha, sovet hukumati va partiya rahbariyati o'lkadagi vaziyatni zudlik bilan bartaraf etish uchun shoshilinch tarzda "rkp(b)ning turkis-tondagi asosiy vazifalari to'g'risida" degan nom ostida bir necha qarorlar qabul qildi. jumladan, o'lka hayoti ustidan nazoratni kuchaytirish, sovet hokimiyati negizlarini mustahkamlashga qaratilgan "turkistonda hokimiyatni tashkil etish to'g'risida" maxsus qaror qabul qilindi. unda turkistonda butunrossiya markaziy ijroiya qo'mitasi, rsfsr xalq komissarlari soveti va rkp(b) markaziy qo'mitasining doimiy vakolatxonasi bo'lishi zarur deb ko'rsatildi. unda shuningdek, federal hukumat bilan turkistonda mahalliy davlat hokimiyati orgaiilarinirig vazifalari doirasi aniq-ravshan belgilab qo'yiidi. shunday qilib, o'lka xalqlarining o'z taqdirini o'zi belgilash, …

3 / 1

sh yo'lida harakat etib kelganligining boisi ham mana shunda. sssrning tashkil etilishi bolsheviklar boshliq sovetlar hokimiyati sobiq imperiyasi hududlarida vujudga kclgan mustaqil sovet respubiikalari jiiovini o'z qo'liga olish maqsadida sovet respubli-kalari ittifoqini tuzishga, ularni rsfsr atrofigajipslashtirishga asosiy e'tibor qaratdi. rsfsr hukumati 1918-1920— yillarda yangi sovet respublikalariga diplomatik, siyosiy-iqtisodiy, harbiy, moliyaviy ta'sir o'tkazib bordi. garchi bo'lajak ittifoq sovet respublikalarining do'stlik va tenglikka asoslangan ixtiyoriy ittifoqi bo'ladi, deyilsa-da, biroq uzoqni ko'ra bilgan respublikalarning qator rahbarlari bunga qarshi edilar. masaian, ukrainada ukp(b) markaziy qo'mitasi kotiblari x.g.rakovskiy va d.l.pyalakov yagona ittifoq davlati g'oyasiga qarshi chiqib, umumit-tifoq hokimiyat organlari bo'lmagan "konfederalsiya" tuzishni yoqlab chiqdilar. rkp(b) markaziy qo'mitasi siyosiy byurosida, bolsheviklar partiyasining syezdlari va plenumlarida, shuningdek, sovet tashkilotlarida bu masala kcng muhokama qilindi. nihoyat, rkp(b) rahbarligida joylarda uzoq vaqt olib borilgan tashviqot-targ'ibot ishlari va ko'rsatilgan tazyiqlar o'z natijasini berdi. ukraina, belorussiya, zakavkazye federatsiyasi kompartiyalari, bu respublikalar sovetlarining syezdlari rkp(b) markazqo'mining "sssrni tuzish toig'risida"gi takliflarini qo'llab-quvvatlashlarini bayon …

4 / 1

eklaratsiya va shartnoma loyihasini muhokama qilib, uni maqullaydi. 30-dekabrda uni to'rt respublikalarning vakolatli delegatsiyalari imzoladilar. 1922— yil 30-dekabrda moskvada butunittifoq sovetlarining i syezdi o'z ishini boshladi. syezd rsfsr, ussr, zsfsr va bssr sovetlari syezdiari saylagan vakolatli delegatlari imzolagan sssrni tuzish to'g'risidagi deklaratsiya loyihasini ko'rib chiqib, deklaratsiya va ittifoq shartnomasini tasdiqlaydi. syezd yangi ittifoq - sssrning yuqori hokimiyat organlari -markaziy ijroiya qo'mitasini va hukumatini tuzdi. sssr miq 4 ta rais (har bir respublikadan bittadan) - rsfsrdan m.i.kalinin, ukrainadan g.i petrovskiy, belorussiyadan a.g chervyakov, zsfsr dan n.n.narimanovdan iborat miq rayosatini sayladi. v.i lenin sssr hukumati - xalq komissarlari soveti raisi etib tasdiqlandi. shunday qilib, 1922- yil 30-dekabrda sssr tuzildi. bu ittifoqqa asos solgan barcha dasturilamal hujjatlar va g'oyalar qanchalik jimjimador ohanglarda bitilmasin va ular tenglik, barobarlik, birodarlik tushunchalarini aks ettirmasin, biroq amalda u hukumron markaz uchun butun-butun xalqlarning taqdir-qismati, inon-ixtiyorini tamomila o'z tasarrufiga bo'ysundirishga xizmat qilgan tuzoq rolini o'tab keldi. ma'lumki, o'rta …

5 / 1

ishiga yo'l qo'ymaslik va shu asosda markazning bu yerdagi hukmronligiga, sotsialistik qayta qurish jarayonining avj olishiga keng maydon yaratish edi. shu maqsadda, turkistonni milliy o'ziga xoslik, til birligi asosida bo'lib tashlash g'oyasi ilgari surildi. markaz irodasini bajarishga da'vat etilgan turkiston ishlari bo'yicha maxsus komissiya - turkkomissiya zim-masiga o'ikada milliy-davlat chegaralanishini o'tkazish va shu asosda bu hududda bir qator sovet milliy va muxtor respublikalarini tashkil qilish vazifasi yuklangan edi. markaz mo'ljallayotgan milliy siyosat mazmuni, mohiyatidan xabardor bo'lgan turkistonning ilg'or ziyolilari, uzoqni ko'ra bilgan donishmand arboblari o'lka birligi, yaxlitligini, uning qardosh xalqlari jipsligini zo'r berib himoyaqilishga urindilar. biroq o'lka jilovini qo'lda mahkam tutgan bolshevik mutasaddi xodimlar ularning haqqoniy fikrlarini hisobga oimadilar. bugina emas, yagona va mustaqil turkiston g'oyasi uchun kurashgan vatanparvar kuchlar, milliy ziyolilar millatchilikda, turkparastlikda va sovet hokimiyatiga qar-shilikda ayblandilar. shunday qilib, o'rta osiyoni milliy - hududiy jihatdan alohida respublikalarga bo'lib tashlash masalasi bir necha bor markazda, turkiston, buxoro, xorazm respublikalarida, …

Want to read more?

Download all 1 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o'rta osiyoda amalga oshirilgan milliy hududiy chegaralanish siyosati 1924-1925 yillarda"

mavzyu: o'rta osiyoda amalga oshirilgan milliy hududiy chegaralanish siyosati 1924-1925 yillarda milliy siyosat. bolsheviklar partiyasi bosh bo'igan sovet hoki-miyati turkiston mustaqilligi uchun kurashgan vatanparvar kuchlar harakatini daf yetishga muvaffaq bo'lgach, endilikda bu hududda iizoqqa mo'ljallangan o'z makkorona rejalarini amalga oshirishga kirishdi. shu maqsadni ko'zlab, u xx asrning 20— yillari boshlaridan bu zaminda mustamlakachilarga xos "orani buz, hokimlik qil" qabilidagi o'z milliy siyosatini hayotga izchil tatbiq etish yo'iini tutdi. aslida sovetlarning milliy siyosati chonzmning ko'p zamonlar bu yurtda yuritib kelgan shovinistik, ulug' daviatchilik siyosatidan mohiyat e'tibori bilan farq qilmasdi. faqat uning shakli-shamoyili o'zgargan edi, xolos. gap shundaki, chorizm...

This file contains 1 page in DOCX format (20.5 KB). To download "o'rta osiyoda amalga oshirilgan milliy hududiy chegaralanish siyosati 1924-1925 yillarda", click the Telegram button on the left.

Tags: o'rta osiyoda amalga oshirilgan… DOCX 1 page Free download Telegram