o‘rta osiyo hududida ibtidoiy jamoa tuzumi

DOCX 1 page 17.8 KB Free download

1 page

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 17.8 KB

File type DOCX

Pages 1

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 1

mavzu: o‘rta osiyo hududida ibtidoiy jamoa tuzumi, uning davrlari va o‘ziga xosligi. qadimgi taraqqiyot (sivilizatsiya) tushunchasi. qadimgi taraqqiyotning shakllanishi. qadimgi odamlarning dastlabki makonlari. selengur, ko‘lbuloq, teshiktosh va boshqa manzillar. olov va o‘q-yoyning kashf etilishi). «sivilizatsiya» so‘zi nisbatan yaqinda, 2 asr muqaddam, fransuz ma’rifatchilari tomonidan ilmiy iste’foga kiritilgan, ular bu ibora orqali hur, ozod, odil, huquqiy tizimga ega grajdanlik jamiyatini ifoda qilganlar. lotincha «civilis» qadimdan grajdanlik, ya’ni harbiylashmagan jamiyat ma’nosida tushunilgan. keyinchalik bu so‘z turlicha, keng mazmunda ishlatiladigan bo‘lib ketdi. masalan, amerikalik antropolog l. morgan, uning ketidan nemis olimi f. engels odamzod tarixidagi sivilizatsiyani yovvoyilik, vaxshiylik va yarim vaxshiylik davridan keyin kelgan ijtimoiy tizimi shakllangan, ijtimoiy tabaqa va sinflar, davlatlar, xususiy mulkchilik tashkil topgan inson jamiyati rivojining muhim bosqichi sifatida anglaganlar. ingliz tarixchisi a. toynbi sivilizatsiyalarni hududiy madaniy-tarixiy taraqqiyot ko‘rinishi deb hisoblagan. sivilizatsiyaning boshlanish nuqtasi va asosiy obyekti-bu insondir. odam tabiat ne’matlaridan o‘z extiyoji uchun foydalanishga va uning ustidan o‘z hukmronligini …

2 / 1

qahramoni aql va bilim egasi bo‘lgan. alisher navoiy komillikni insonni ma’rifatli bo‘lishida, yuksak ma’naviyatida, adolatning tantanasida va nihoyat, xalq va yurtboshining o‘zaro sadoqatidadir, deydi. fransiya donishmandlari aql va adolatga asoslangan jamiyatni sivilizatsiyaga erishgan mamlakat deb hisoblaganlar. mashhur nemis olimi gegel esa sivilizatsiyani ma’naviy-ruhiy madaniyatning moddiy-texnik asosi, deb tushungan. ko‘rinib turibdiki, sivilizatsiya zamirida aql-zakovat, farosat, xayotga ijodiy yondashish, betinim mehnat kabi fazilatlar mujassam. shuning uchun ham ko‘pchilik lug‘atlarda sivilizatsiya so‘zi ijtimoiy taraqqiyot, moddiy va ma’naviy madaniyat darajasi deb talkin etiladi. ko‘p tarixshunoslarning fikricha, tarixni o‘rganishga yondashish anchagina holis va obyektivdir. jahonning asosiy qitalari kabi markaziy osiyo hududida ham ibtidoiy jamiyat rivojlanishining ma’lum bosqichlari mavjud. paleolit eng qadimgi va uzoq asrlarni o‘z ichiga olgan tosh davridir. undan keyingi mezolit davri miloddan avvalgi 12-7 ming yilliklarni o‘z ichiga oladi, o‘ng neolit-miloddan avvalgi 6-4 ming yilliklar, eneolit (mis-tosh) davri-miloddan avvalgi 4-3 ming yilliklar, bronza davri-miloddan avvalgi 3-2 ming yilliklar va temir davri-miloddan avvalgi 1-ming …

3 / 1

avvalgi 40-30 ming yilliklarga to‘g‘ri keladi. qadimgi odamlarda ongning paydo bo‘lishi, fikrlash qobiliyatining vujudga kelishi juda uzoq va g‘oyat murakkab jarayon bo‘lgan. bu haqda olimlarda turli muloxazalar mavjud, ammo aniq bir narsa ayonki, yashashga intilish, jon saqlab qolish, tirikchilik qilish qadimgicha fikr qilishga, qiyoslash va takkoslashga majbur etgan. hozirgi zamon odamiga o‘xshash kishilar shakllanganiga ham uzoq ming yillar utibdi. es-hushli odam (homo sapiens) ning shakllanish jarayoni murakkab sharoitlarda muhim boskichlardan o‘tgan. bu davrda eng muhimi anglash vositasi bo‘lgan inson miyasining shakllanishi edi. ko‘pchilikka ma’lumki, inson miyasi maymunlar miyasiga qaraganda 4-5 marta kattadir. bilamizki, har-bir mahluq sezgi organiga ega. lekin, faqat odamzod atrof muhitni anglash, idrok etish, xulosalar chiqarish, tabiatning ayrim elementlarini o‘z manfaatlariga moslash, qulayliklar yaratishdek nodir ne’matga sazovor bo‘ldi. mezolit davrida jahonning ko‘p qit’alarida tektonik o‘zgarishlar: yirik ekologik tanazzul yuz berdi, zilzilalar bo‘ldi, muzliklar eridi. shu bois tabiiy sharoit ko‘p hududlarda keskin o‘zgardi, odamlarning katta-katta guruh bo‘lib iqlimi durustroq …

4 / 1

o‘lgan,xususan nil, frot, dajla, so‘ng hind, keyin yanszi vohalari tilga olinadi. qadimshunos olimlar a.amalrik va a.mongayt fikricha, misr inson hayotining ta’minlagan va madaniyatni vujudga keltirgan yurt, eng qadimgi ziroatchilik vatanidir. dehqonchilikni paydo bo‘lishi kishilarga boshqa yumushlarni amalga oshirish imkonini yaratdi va asta sekin hunarmandchilik rivojlana boshladi. markaziy osiyoning qulay geografik sharoiti ibtidoiy davrning dastlabki bosqichlaridanoq kishilar diqqat e’tiborini o‘ziga tortib kelgan. hozirgi o‘zbekistonning zarafshon, surxondaryo, qashqadaryo bo‘ylaridan, farg‘ona vodiysi va uning tog‘ yon bag‘irlari hududlaridan, ohangaron va chirchiq daryolari atrofidan shuningdek janubiy qozog‘istonning, qirg‘iziston va janubiy turkmanistonning tog‘ va tog‘ oldi tumanlaridan ibtidoiy jamoa tuzumining barcha davrlariga oid yodgorliklari topilgan. o‘rta tosh davriga mansub ibtidoiy kishilar manzilgohlari markaziy osiyoning ko‘p joylarida uchraydi. demak, aholi bu paytlarda yurtimizda keng tarqalgan bo‘lib, kishilar turmushida va mehnat qurollarida yangi unsurlar paydo bo‘la boshlagan. endi ular ibtidoiy tudadan urug‘chilik jamoasiga o‘ta boshlaydilar. ana shu davrda o‘lkamizda hozirgi zamon odamlariga o‘xshash kromanonlar paydo bo‘ldi. ular …

Want to read more?

Download all 1 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o‘rta osiyo hududida ibtidoiy jamoa tuzumi"

mavzu: o‘rta osiyo hududida ibtidoiy jamoa tuzumi, uning davrlari va o‘ziga xosligi. qadimgi taraqqiyot (sivilizatsiya) tushunchasi. qadimgi taraqqiyotning shakllanishi. qadimgi odamlarning dastlabki makonlari. selengur, ko‘lbuloq, teshiktosh va boshqa manzillar. olov va o‘q-yoyning kashf etilishi). «sivilizatsiya» so‘zi nisbatan yaqinda, 2 asr muqaddam, fransuz ma’rifatchilari tomonidan ilmiy iste’foga kiritilgan, ular bu ibora orqali hur, ozod, odil, huquqiy tizimga ega grajdanlik jamiyatini ifoda qilganlar. lotincha «civilis» qadimdan grajdanlik, ya’ni harbiylashmagan jamiyat ma’nosida tushunilgan. keyinchalik bu so‘z turlicha, keng mazmunda ishlatiladigan bo‘lib ketdi. masalan, amerikalik antropolog l. morgan, uning ketidan nemis olimi f. engels odamzod tarixidagi sivilizatsiyani yovvo...

This file contains 1 page in DOCX format (17.8 KB). To download "o‘rta osiyo hududida ibtidoiy jamoa tuzumi", click the Telegram button on the left.

Tags: o‘rta osiyo hududida ibtidoiy j… DOCX 1 page Free download Telegram