o'zbek adabiyotida doston janri taraqqiyoti bosqichlari

DOCX 42 pages 71.4 KB Free download

42 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 71.4 KB

File type DOCX

Pages 42

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 42

kurs ishi mavzu: o'zbek adabiyotida doston janri taraqqiyoti bosqichlari reja: kirish i bob. o'zbek adabiyotida doston janri taraqqiyoti bosqichlari 1.1 doston janri taraqqiyot bosqichlari 1.2 doston janri taraqqiyotida sharq mumtoz an'analari. 1.3 dostonlarda uslub va mahorot masalasi. ii bob. o'zbek adabiyotida poema janrining paydo bo'lishi va shakllanishi. 2.1 ilk o'zbek poemalarning o'ziga xosligi. 2.2 xx asr voqealari aks etgan realistik tarixiy dostonlar 2.3 ilk dramatik poemalarda mavzu va g'oya mutanosibligi. xulosa....................................................................................... foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati. kirish mavzuning dolzarbligi: sharq adabiyoti an’analari ta’sirida rivojlanib kelgan o‘zbek adabiyoti xx asrda mazmunan va shaklan boyib, qator jarayonlarni boshdan kechirdi. bu davr o‘zbek ijodkorlari mumtoz adabiyot an’analarini davom ettirish bilan birga jahon adabiyotining hayotbaxsh tajribalarini ham o‘z namunalariga singdira boshladilar. xx asr davr o‘zbek adabiyotida bu xususiyat yanada kuchayganligini doston janri misolida ham ko‘rish mumkin. dastavval shuni ta’kidlash joizki, xx asr o‘zbek adabiyotshunosligida “doston” va “poema” atamalari aralash holda ishlatilishi oddiy urfga aylandi. aslini olganda, …

2 / 42

san, n.hotamov va b.sarimsoqovlarning “adabiyotshunoslik terminlarining izohli lug‘ati” (t., 1983) da “poema-she’riy shakldagi katta hajmli lirik epik janr, she’riy rivoyaviy asar” (256-bet) da ta’rif beriladi. ba’zilar, xususan samarqandlik adabiyotshunoslar n.shukurov va sh.xolmatovlar esa“ poemada voqealar ramkasi dostonga nisbatan tor bo‘ladi” (“adabiyotshunoslikka kirish” samarqand, 1974, 162-bet) degan fikrni olg‘a suradi. xullas, janrning atamasi va uning taraqqiyot xususiyati haqida fikrlar har xil. aslini olganda ham xalq og‘zaki ijodidagi dostonlar va yozma adabiyotning jahon namunalari hisoblangan dantening “ilohiy komediya” si, j. bayronning “donjuan”, n. hikmatning “insoniyat manzaralari”, nekrasovning “russiyada kim yaxshi yashaydi”, a.tvardovskiyning “vasiliy terkin” poemalari bugungi poemalardan mazmun va hajmli jihatidan ancha zalvorlidir. taniqli adabiyotshunos, ustoz i.sulton “poema aslida epik asardir, ammo she’riy shaklda yozilishi uni ayni mahalda lirikaga mansub etadi” deb ta’riflaganda ming bora haqdir. boshqa xalqlar adabiyotidagi bo‘lgani singari o‘zbek dostonchiligi ham janr taraqqiyoti xususiyatiga ko‘ra shakl va mazmun jihatidan doim o‘sish o‘zgarishda eng muhimi bu asarlarda inson va uning …

3 / 42

n mutaassirlanishi natijasida ko‘nglida tug‘ilgan ehtirosli, his hayajonlari, xitoblari bilan poema (doston) syujetini harakatga keltiradigan bo‘ldi. (mirtemirning “surat”, s. zunnunovaning “ruh bilan suhbat”, e. vohidovning “nido” va boshqa dostonlar). o‘tgan asrning 80 ayniqsa, 90 yillarida yaratilgan poema (doston) larda esa muayyan bir qahramonning hayot tarixi yoki muayyan bir voqea-hodisani asos qilib olish unchalik ham muhim bo‘lmay qoldi (zulfiyaning “hotiram siniqlari”, a. mahkamning “ishq”, “tavajjuh”, faxriyorning “ayolg‘u”, “muchal yoshi”, s. ashurning “tunchiroq” singari dostonlari). asar markazida muayyan voqealar tizimi yoki ma’lum bir voqelik turmaganligi bois bugungi poemalar lirikaga yanada yaqinlashdi, o‘zining epik ko‘lamdorligini saqlash ehtiyoji esa mushohadakorlikning tasavvufiy − falsafiy, modernistik ohanglarni talab eta boshladi, hatto, xalq, vatan kabi epik muhtashamlikni taqozo etadigan yirik mavzular talqini ham subyektiv tarzda hal etiladigan bo‘ldi. tafakkur va ong osti qatlamlarga chuqurroq kirish natijasida poema qahramoni o‘zlikni taftish qilishga kirishdi, o‘zlikni barkamol etish tadorigini ko‘ra boshladi. zamonaviy shakl mumtoz mohiyatini shu tariqa davom etira boshladi. …

4 / 42

xx asr oxirida yaratilgan o‘zbek dostonlaridangi an’anaviylikni o‘rganish; − hozirgi o‘zbek dostonlaridagi liro-epik tasvirning o‘ziga xosligini tahlil etish; − dostonlardagi liro-dramatik tasvirga xos-xususiyatlarni ko‘zdan kechirish; − dostonlardagi sintezli (aralash, qorishiq) tasvir xillarini tahlil etish; dostonnavisning mahorat qirralarini ochib berish. - poema poeziyaning o‘ziga xos muһim janri ekanligini aniqlash. ilk o’zbek poemalarining aloxidaligini o’rganish -u һayotni mumkin qadar atroflicha qamrab olib, butun qarama-qarshiliklari bilan aks ettira olishini dalillash. -poemada xalq һayotidagi butun davrlarni ifodalovchi keng tarixiy lavһalar yarata olishini, poemada asosiy qaһramonlardan tashqari shu qaһramonlar xarakterini ochishda xizmat qiladigan asar syujeti, voqeasi bilan uzviy bog‘langan qo‘shimcha obrazlar bo‘lib, ishtirok etuvchilar soni ko‘p bo‘lishini yoritish. -dramatik poemalarga xos xususiyatlarni tadqiq etish. ilk dramatik poemalardagi mavzu va g’oya mutanosibligini urganish -omon matjon poemalarining individualligini tadqiq etish. -poema voqealarni keng qamrovda һikoya qila oladi, qaһramonlarning o‘sish va shakllanishi jarayonida ko‘rsatadi, xarakteriga xos xususiyatlarni keng ocha olishini ko‘rsatish. tadqiqotning ilmiy va amaliy ahamiyati. mazkur kurs …

5 / 42

g‘afur g‘ulom, hamid olimjon, mirtemir, sulton jo‘ra singari shoirlar ijodida shakllangan mazkur jarayon m.shayxzoda, zulfiya, saida zunnunova, asqad muxtor, shukrullo, erkin vohidov, abdulla oripov, husniddin sharipov, azim suyun, oydin hojiyeva singari turli avlod va bo‘g‘inga mansub shoirlar ijodida yanada to‘lishdi va taraqqiy etdi. natijada o‘zbek xalq og‘zaki ijodi, mumtoz adabiyot va jahon poemachiligining hayotbaxsh an’analaridan oziqlangan lirik va liro-epik dostonlarning o‘ziga xos badiiy tizimi vujudga keldi. “doston” so‘zi asli forscha bo‘lib makr, firib, hiyla, navo, maqom, afsona, doston ma’nolarini bildiradi. adabiyotshunos d.qurbonovning hozirda ommaviylik kasb etgan “adabiyotshunoslik lug‘ati” (t., 2010) kitobida u “turkiy xalqlar og‘zaki ijodidagi epik janr. xalq og‘zaki ijodidagi dostonlar voqeaband sujet asosiga qurilgan yirik hajmli asarlar bo‘lib, ular baxshi jurligida ijro qilingan, og‘izdan-og‘izga o‘tib bizgacha yetib kelgan. mumtoz adabiyotimizdagi dostonlarning aksariyati yaxlit voqea asosidagi sujetga qurilgan (mas. “farhod va shirin”, “layli va majnun”) epik asarlar tashkil qiladi” (94-bet) deyiladi. biroq, poema atamasining izohini ham doston atmasi izohiga …

Want to read more?

Download all 42 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o'zbek adabiyotida doston janri taraqqiyoti bosqichlari"

kurs ishi mavzu: o'zbek adabiyotida doston janri taraqqiyoti bosqichlari reja: kirish i bob. o'zbek adabiyotida doston janri taraqqiyoti bosqichlari 1.1 doston janri taraqqiyot bosqichlari 1.2 doston janri taraqqiyotida sharq mumtoz an'analari. 1.3 dostonlarda uslub va mahorot masalasi. ii bob. o'zbek adabiyotida poema janrining paydo bo'lishi va shakllanishi. 2.1 ilk o'zbek poemalarning o'ziga xosligi. 2.2 xx asr voqealari aks etgan realistik tarixiy dostonlar 2.3 ilk dramatik poemalarda mavzu va g'oya mutanosibligi. xulosa....................................................................................... foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati. kirish mavzuning dolzarbligi: sharq adabiyoti an’analari ta’sirida rivojlanib kelgan o‘zbek adabiyoti xx asrda mazmunan va shaklan boyib, qator ja...

This file contains 42 pages in DOCX format (71.4 KB). To download "o'zbek adabiyotida doston janri taraqqiyoti bosqichlari", click the Telegram button on the left.

Tags: o'zbek adabiyotida doston janri… DOCX 42 pages Free download Telegram

o'zbek adabiyotida doston janri taraqqiyoti bosqichlari

Page preview (5 pages)

Want to read more?

About "o'zbek adabiyotida doston janri taraqqiyoti bosqichlari"

Similar files