doston

DOCX 80,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1493285344_67970.docx doston reja: 1. doston atamasining izohi va janr tabiati. 2. dostonlaraing shakliy belgisi va mazmuniy mundarijasi. 3. dostonchilik-professional san’at turi. 4. baxshi atamasi, baxshichilik san’ati va uning tiplari. 5. doston kuylash tartibi va baxshi tayyorlash an’anasi. 6. dostonchilik maktablari va ularning taniqli vakillari repertuariga xos muhim belgilar. 7. dostonlar tasnifoti masalasi. 8. dostonlarning badiiyati. 9. dostonlarni to’plash, yozib olish, nashr ettirish va ilmiy tadqiq etish masalasining ahvoli. «doston» so’zi qissa, hikoya, sarguzasht, ta’rif va maqtov ma’nolarida ishlatiladi. adabiy atama sifatida u xalq og’zaki ijodi va yozma adabiyotidagi yirik hajmli epik asarlarni angiatadi. biroq yozma va og’zaki adabiyotdagi dostonlar hayotni tasvirlash vositalari va usullari jihatidan bir-birlaridan jiddiy farq qiladi. xalq og’zaki ijodida doston o’tmish zamonlar to’g’risida qahramonlik ideaiizatsiyasi ko’lamidagi hikoyalar, rivoyatlardir.50 v.m.jirmunskiyning yanada aniqroq ifodasiga ko’ra, «epos — bu xalqning qahramonlik ideaiizatsiyasi ko’lamidagi jonli o’tmishidir. uning ilmiy-tarixiy qimmati, ayni paytda juda katta ijtimoiy, madaniy-tarbiyaviy ahamiyati ham shundadir».51 m.saidovning ta’kidlashicha, doston …

bu ta’rifda dostonning o’tmish bilan, xalq tarixi bilan mahkam bog’liqugi ham o’ziga xos ravishda hisobga olingan. chindan ham dostonlarda tarixni xalqona tushunish, uni jonlantirish mavjud. ularda xalqimiz boshidan kechirgan ijtimoiy-siyosiy voqealaming, etnik birlik va mustaqillik uchun olib borilgan kurashlarning tarixiy mohiyati badiiy bayon etilgan. shunday qilib, dostonlar haqiqiy va ideal tarix birlashib, chatishib ketgan olamshumul voqealarni tasvirlagan, xalqimizning axloqiy, falsafiy, diniy qarashlarini, hayoti, urf-odatlari va maishatini qomusiy bir tarzda ifodalagan o’tmish yodnomalaridir. dostonlarda tarixiy voqelik xalq fantaziyasi asosida umumlashgan obrazlarda o’z ifodasini topadi. binobarin, ularda epik umumlashtirish hukmronlik qiladi. bunday umumlashtirish xalqning ijtimoiy adolat haqidagi ideallari va orzu-umidlari bilan yo’g’rilgan. demak, dostonga epiklik, monumentallik xos bo’lib, kompozitsion va sujet qurilishi jihatidan murakkab voqea-hodisalarni qamrab oladi. bunday voqea va hodisalar mazmunan qahramonlik xarakteriga ega bo’lib, ular xalq idealidagi bahodir atrofiga birlashtiriladi. favqulodda kuch-qudratga ega bunday yakka shaxslarda butun bir xalqning orzu-umidlari, imkoniyat va intilishlari mujassamlashgan. xalq dostonlarining jam xususiyatlari uning o’ziga …

yuksak professional san’at turi — doston va dostonchilikning paydo bo’lishi, taraqqiyoti baxshilar nomi bilan bog’liqdir. h.t.zarifovning yozishicha, baxshi mo’g’ulcha va buryafcha baxsha, bag’sha so’zlaridan olingan bo’lib, ustod, ma’rifatchi degan ma’nolarni beradi. o’zbekiarda baxshi — keng ma’noda xalq dostonlarini kuylovchi, yodda saqlovchi va nasldan naslga o’tkazuvchi san’atkor. xalq orasida baxshi so’zi turli xarakterdagi ikki vazifani bajaruvchi shaxsga nisbatan qo’llangan. ko’pjoyda professional dostonchi, ayrim joylarda afsungarlik, folbinlik. shamanlik qiluvchi shaxsga nisbatan ishlatilgan. uzoq o’tmishda bu ikki vazifani bir shaxs bajargan. keyinchalik esa, kasbda muayyan ajralish yuzaga kelgan. ko’pjoyda esa, ikkinchi vazifani bajaruvchi shaxs qushnoch, duoxon, kinnachi kabi turli-tuman so’zlar bilan ifodalanadi. ba’zi turkiy xalqlarda bunday farqlanishni yanada yaqqolroq ko’ramiz. masalan, baxshi — turkmanlarda professional dostonchi, qozoq va qirg’izlarda afsungar, duoxon, folbin. ammo bizga malum o’zbek baxshilari va ularning ustozlari baxshilik san’atini turli afsungarlik yordamida kasal boquvchilik vazifasi bilan qo’shib olib bormaganlar. biroq dostonchilik san’atini kasal boquvchilik duoxonlik bilan qo’shib olib boruvchi baxshilar …

a xalq dostonchisini shoir deb atash ham keng tarqalgan. shoir arabcha so’z bo’lib, poetik asarlar ijodkori bo’lgan yozma va og’zaki adabiyot vakillariga nisbatan qo’llaniladi. xalq ijodida badihago’y ijodkorlar, epik an’ana doirasida o’zlarining yangi-yangi variantlarini, hatto yangi dostonlarni ham yarata oladigan baxshilar shoir deb ataladi. masalan, ergash shoir, fozil shoir, islom shoir, po’lkan shoir va boshqalar. baxshilar xalq dostonlarini biror sozda, ko’p yerlarda do’mbira, ayrim joylarda qo’biz yoki dutorda kuylaydilar. xorazm baxshilari esa dostonlarni, asosan, dutorda ijro etadilar, ularga g’ijjak va balomonda sozandalar jo’r bo’ladi. 30-yillarda xorazm baxshilari dostonlarni tor va rubobda kuylay boshladilar. shu munosabat bilan ayrim baxshilar ansamblida g’ijjak o’rniga skripkadan foydalanish, ansamblga doirachi, hatto o’yinchi olib kirish hollari bo’ldi. bola baxshi va uning ansambli bunga misol bo’ladi. xorazmda ba’zan epik asarlar yoki ularning parchalarini garmonda ijro etish hollari ham mavjud. bunday hollarda ularni baxshi emas, balki sozchi deb yuritilgan. masalan, qurbon sozchi, qodir sozchi va boshkalar. sozchilar epik …

tushadi) va o’yinchilar (raqsga tushadi, qayroq bilan o’ynaydi, yalla va lapar aytadi, ba’zan doira chaladi) birlashib, ansamblni tashkil etadilar. bu tip xalfalar xalq dostonlarini, ulardan olingan parchalami, to’y qo’shiqlarini, lapar va yalialarni, o’zlari yaratgan yoki boshqa ijodkorlar asarlarini garmon va doira jo’rligida kuylaydilar. bibi shoira, xonimjon xalfa, ojiza, onajon safarova, nazira sobirova kabilar shunday xalfalardandir. yakka xalfalar doston va qo’shiqlarni sozsiz ijro etadilar. ular dostonlarni yoddan yoki qo’lyozma va kitobdan yoqimli ohangda o’qish, «yor-yon>, «kelin salom», «muborak» kabi to’y qo’shiqlarini ijro etish bilan shuhrat qozonganlar. roziya matniyozov qizi, saodat xudoyberganova, poshsho saidmamat qizi, ambarjon ro’zimetova, anorjon razzoqova kabilar yakka holda xalfachilik qilganlar. xalfalar ko’proq «oshiq g’arib va shohsanam», «oshiq oydin», «asilxon», «hurliqo va hamro», «qumri», «qissayi zebo», «tulumbiy», «zavriyo», «durapsho», «bozirgon», «xirmon dali» kabi dostonlarni, maxtumquli she’rlarini, turli marosim qo’shiqlarini va o’zlari yaratgan asarlarni ijro etadilar. ular mahalliy xalqning barcha to’y-hashamlarida, turli marosimlarda, ayollar yig’inlari va bayramlarda qatnashadilar, to’y va …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "doston"

1493285344_67970.docx doston reja: 1. doston atamasining izohi va janr tabiati. 2. dostonlaraing shakliy belgisi va mazmuniy mundarijasi. 3. dostonchilik-professional san’at turi. 4. baxshi atamasi, baxshichilik san’ati va uning tiplari. 5. doston kuylash tartibi va baxshi tayyorlash an’anasi. 6. dostonchilik maktablari va ularning taniqli vakillari repertuariga xos muhim belgilar. 7. dostonlar tasnifoti masalasi. 8. dostonlarning badiiyati. 9. dostonlarni to’plash, yozib olish, nashr ettirish va ilmiy tadqiq etish masalasining ahvoli. «doston» so’zi qissa, hikoya, sarguzasht, ta’rif va maqtov ma’nolarida ishlatiladi. adabiy atama sifatida u xalq og’zaki ijodi va yozma adabiyotidagi yirik hajmli epik asarlarni angiatadi. biroq yozma va og’zaki adabiyotdagi dostonlar hayotni tasvirlash vosi...

Формат DOCX, 80,0 КБ. Чтобы скачать "doston", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: doston DOCX Бесплатная загрузка Telegram