o‘zbek va rus tillarida jamlovchi sonlar

DOCX 16 стр. 47,0 КБ Бесплатная загрузка

16 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 47,0 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 16

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 16

kurs ishi mavzu: o‘zbek va rus tillarida jamlovchi sonlar mundarija kirish………………………………………………………………..………3 i bob. o‘zbek va rus tillarida jamlovchi sonlarning umumiy tavsifi 1.1 o’zbek tilida jamlovchi sonlar…….. …………………...…....…………….4 1.2. rus tilida jamlovchi sonlar……………………………………………….9 ii bob. o‘zbek va rus tillarida jamlovchi sonlarning ishlatilishini qiyoslash 2.1. o’zbek va rus tillarida jamlovchi sonlarning o’xshash tomonlari …………………………….……………..…..............................11 2.2. o’zbek va rus tillarida jamlovchi sonlarning farqli tomonlari ……...............................................................................................12 xulosa…………………………………………………………………………17 foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati…………………………………………18 kirish til jamiyatning asrlar davomidagi butun tarixi jarayonida shu jamiyatda yashovchi minglarcha avlodlar tomonidan yaratilgan bo‘lib, jamiyat va uning a’zolari uchun baravar xizmat qiladi. tilning adabiyot, san’ati, umuman, madaniyat kabi ijtimoiy hodisalardan farqi shundaki, ular ma’lum bir sinfning manfaatini ko‘zlaydi, uning mafkurasini targ‘ib qiladi, til esa jamiyatdagi barcha kishilar uchun bir xil xizmat qiladi. har bir tilning fonetik tuzilishi, lug‘at tarkibi va grammatik qurilishi ma’lum qonun-qoidalar asosida bir- biri bilan bog‘lanib, ularning har qaysisi alohida tizimni tashkil etadi. misol uchun, qaysi bir tilda paydo …

2 / 16

iyotda ulug‘vor ahamiyat kasb etadi. til – har bir millat o‘zligining ajralmas belgisidir. tilni sevish, uni ardoqlash, millatni sevish va uni qadrlash bilan teng hisoblanadi. har qaysi xalqning turmush tarzi, urf-odatlari, madaniyati uning tilida o‘z ifodasini topadi. til – millat ko‘zgusi, deb bejiz aytilmagan.. [1: i.a. karimov “ yuksak ma‘naviyat yengilmas kuch] biz o’z ona-tilimizni asrab-avaylashimiz, uning nufuzini oshirishimiz, go’zal va sofligini avlodlarga meros sifatida qoldirishimiz, dunyoga tanitishda o’z hissamizni qo’shishimiz kerak. “til yashasa, millat yashaydi”. agar biz o’z tilimizning ko’rkamligi, boyligini dunyoga tarannum etsak, millatimiz yanada charog’on bo’ladi va birligimiz mustahkam bo’ladi. ma’lumki, tilda, chunonchi, uning grammatik qurilishida ham, millat ruhiyati aks etadi. prezidentimiz “ona tili – millatning ruhidir” iborasini bejiz ta’kidlamagan edilar. shunday ekan, bugungi kurs ishimiz orqali ham o’zimizning ona tilimiz, undagi jamlovchi sonlar va ularning rus tili bilan qiyosi haqida fikr – mulohazalarimiz bilan yondashishni niyat qildik. o`zbek tilida jamlovchi sonlar tasnifi son (tilshunoslikda) —1) mustaqil …

3 / 16

a s, chama s, jamlovchi s, taqsim son va kasr son sanoq son — predmetning sanogʻini bildiruvchi miqdor son turi (bir, ikki, oʻn, yuz). dona son — predmetning miqdorini donalab koʻrsatuvchi miqdor son bunday sonlar sanoq son ga ta qoʻshimchasini qoʻshish bilan hosil qilinadi (beshta kitob, qirkta daftar). predmetlarni donalab koʻrsatishda sonlar juft, metr, nusxa, nafar, bosh, tup kabi hisob (numerativ) soʻzlar bilan birga qoʻllanadi: bir juft qoʻshiq, ikki metr atlas, besh tup oʻrik va boshqa chama son predmetning noaniq miqdorini, taxminan hisobini koʻrsatadi. miqdor sonning bu turi 2 usul bilan: sanoq songa tacha, lab, larcha affikslaridan birini qoʻshish (oʻntacha, oʻnlab, oʻnlarcha) va turli sonlarni juftlash yoki ayrim soʻzlar bilan birga qoʻllash [birikki kun, oʻnoʻn ikki yashar bola, besh oylar chamasi avval, oʻttizga yaqin (qariyb oʻttizta) uy buzildi] orqali hosil qilinadi. jamlovchi son bir turdagi predmetlarning yigʻindisini ifodalaydi, ularni jamlab koʻrsatadi; sanoq songa ov, ala affiks larini qoʻshish bilan hosil …

4 / 16

uz ellik olti, ikki ming toʻrtinchi; juft son — birdan ortiq sonning nisbiy teng bogʻlanishi asosida tashkil topadi va taxminan miqdorni bildiradi: besholti kishi, oʻnoʻn besh kun, ellikoltmish xonadon; takroriy son — bir xil oʻzaklarning aynan takrorlanishidan hosil boʻladi va jamlash yoki taqsimlash maʼnolarini ifodalaydi: birbir aytib chikdi, beshtabeshta boʻlib saflanmoq, kitobni oʻntaoʻnta qilib taxlamoq. tarkibiy qismlarining birikish usuli va bildiradigan maʼnosiga koʻra, sonning 2 turi farqlanadi: koʻpaytma son — qismlari bildirgan miqdorning koʻpaytmasidan iborat boʻlgan miqdorni bildiruvchi murakkab s: besh ming (5x1000), uch yuz (3x100), uch million (zx1000000); qoʻshilma son — qismlari bildirgan miqdorning yigʻindisidan iborat boʻlgan miqdorni bildiruvchi s: oʻn sakkiz (10+8), yetmish besh (70+5) va shu kabi sonlar gapda, asosan, aniqlovchi, oʻrniga qarab boshqa barcha ran boʻlaklari vazifasida kela oladi; 2) grammatik miqdor maʼnosini ifodalovchi shakllar tizimi; son kategoriyasi. oʻzbek tilida son kategoriyasining 2 turi mavjud: birlik son — bir turdagi narsabuyumlardan bittasini (oʻquvchi, daftar, daraxt); predmetning …

5 / 16

an uchlik son gʻam uchraydi. mustaqil ma’noli tobe so‘zlar bo‘lib, predmetning miqdor va tartib belgisini bildirgan so‘zlar son so‘z turkumi bo‘lishi, sonlarning otga bog‘lanishi, raqam bilan yozilishi, miqdor tushunchasi mavhum bo‘lganligi uchun uni ifodalovchi so‘z ham mavhum xususiyatga ega bo‘lishi, shu xususiyati bilan boshqa so‘z turkumlaridan farq qilishi. sonlarning o‘ziga xos xususiyatlari: a) son boshqa so‘z turkumidan yasalmaydi, son yasovchi affiks ham yo‘q. b) sonning ma’no turlari va modal shakllari o‘ziga xos affikslar qo‘shish bilan yasaladi. v) son o‘ziga turlovchi affikslarni olmasligi, o‘zi otning sifatlovchisi bo‘lib kelishi. g) son miqdor tushunchasini nomini anglatganda va otlashganda kelishik, egalik affikslarini qabul qilish, ot bajargan vazifani bajarishi. d) sonning numerativ bilan qo‘llanishi. sonlar tuzilish jihatidan: sodda va qo‘shma sonlarga, juft va takroriy sonlarga bo‘linishi. son gapda sifatlovchi bo‘lib kelishi. otlashganda va mavhum son tushunchasini, ifodalaganda to‘ldiruvchi, kesim, qaratuvchi, ega bo‘lishi. miqdor sonlar narsa miqdorini sanash yo‘li bilan aniqlashi, miqdor sonlar o‘zi ko‘plik ma’nosini …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 16 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "o‘zbek va rus tillarida jamlovchi sonlar"

kurs ishi mavzu: o‘zbek va rus tillarida jamlovchi sonlar mundarija kirish………………………………………………………………..………3 i bob. o‘zbek va rus tillarida jamlovchi sonlarning umumiy tavsifi 1.1 o’zbek tilida jamlovchi sonlar…….. …………………...…....…………….4 1.2. rus tilida jamlovchi sonlar……………………………………………….9 ii bob. o‘zbek va rus tillarida jamlovchi sonlarning ishlatilishini qiyoslash 2.1. o’zbek va rus tillarida jamlovchi sonlarning o’xshash tomonlari …………………………….……………..…..............................11 2.2. o’zbek va rus tillarida jamlovchi sonlarning farqli tomonlari ……...............................................................................................12 xulosa…………………………………………………………………………17 foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati…………………………………………18 kirish til jamiyatning asrlar davomidagi butun tarixi ja...

Этот файл содержит 16 стр. в формате DOCX (47,0 КБ). Чтобы скачать "o‘zbek va rus tillarida jamlovchi sonlar", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: o‘zbek va rus tillarida jamlovc… DOCX 16 стр. Бесплатная загрузка Telegram