o‘zbek tilshunoslogida metafora talqini

DOCX 28 pages 54.2 KB Free download

28 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 54.2 KB

File type DOCX

Pages 28

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 28

kurs ishi mavzu: o‘zbek tilshunoslogida metafora talqini reja: 1. o‘zbek tilida ma'no ko‘chish turlari.(1-10 betlar) 2.metafora hodisasi va uning tavsifi.(10-18 betlar) 3.metafora hodisasining o‘zbek tilshunosligidagi talqini.(19-30) 4. xulosa. ishning umumiy tavsifi mavzuning dolzarbligi. o‘zbekiston respublikasi sobiq prezidenti islom abdug‘aniyevich karimov insoniyatning eng yuksak boyligi bo‘lgan ma’naviyatning ma’no-mazmuni, uning jamiyat taraqqiyotida tutgan o‘rni batafsil yoritilgan “yuksak ma’naviyat – yengilmas kuch” asarida ma’naviyatni shakllantiruvchi omillardan biri ona tilimizga ehtirom va uning xalqaro ma’naviyatini shakllantiruvchi omillardan biri ona tilimizga ehtirom va uning xalqaro maydondagi obro‘ – e’tiborini hamda nufuzini ko‘tarish, yuksaltirish ekanligini alohida qayd etdilar. darhaqiqat, yurtboshimiz ta’kidlaganlaridek, “o‘zlikni anglash, milliy ong va tafakkurning ifodasi, avlodlar o‘rtasidagi ruhiy – ma’naviy bog‘liqlik til orqali namoyon bo‘ladi. jamiki ezgu fazilatlar inson qalbiga, avvalo, ona allasi, ona tilining betakror jozibasi bilan singadi. ona tili – bu millatning ruhidir”. [footnoteref:1] [1: karimov a. yuksak ma’naviyat-yengilmas kuch. – toshkent, ma’naviyat, 2008. 83-b.] prezidentimiz ushbu asarlarida millat ma’naviyatini yanada …

2 / 28

kognitologiya kabi yangi sohalarning kirib kelishi - til tizimi muammolariga davr nuqtai nazaridan qarashni taqozo etmoqda. lisoniy faoliyatning pragmatik xususiyatlari, bu xususiyatlarni yuzaga keltiruvchi omillarni o‘rganish tilning ijtimoiy mohiyatini ochishda muhim ahamiyat kasb etadi. tilning ijtimoiy mohiyati nutqiy muloqot muhitida o‘z aksini topadi. nutqiy muloqot va faoliyat keng qamrovli hodisa bo‘lib, unda tilning yaratuvchanlik, ijodkorlik imkoniyati to‘la namoyon bo‘ladi. bu imkoniyat nutqiy muloqot faoliyatining mahsuli bo‘lgan matnda o‘z aksini topadi. ma’lumki, “uzoq davrlargacha tilshunoslar so‘zlovchining “mahsuloti” bo‘lgan jumlani o‘rganishga asosiy e’tibor berdilar. bu jumlani yaratgan shaxs (sub’yekt) esa chetda qoldi. vaholanki, har bir konkret jumlada so‘zlovchinig ruhiyati, madaniyati, dunyoqarashi va boshqalar o‘z ifodasini topadi. shu tufayli ham so‘zlovchining gapiga qarab, uning kimligi haqida hukm chiqarish mumkin bo‘ladi. bu esa til birligi bo‘lgan gapning qoliplari konkret sharoitda jumlalar orqali yuzaga chiqib, naqadar rang- barang qo‘shimcha axborot bildirishidan dalolat beradi ”[footnoteref:3]. [3: nurmonov a., hakimov m. lingvistik pragmatikaning nazariy shakllanishi.- o’zbek tili …

3 / 28

hamda prezidentimizning asarlarida bildirilayotgan falsafiy qarashlar ishning metodologik asosini tashkil qiladi. ishning ilmiy yangiligi. tanlangan mavzuning dolzarbligi va ushbu mavzu tadqiqiga o‘ziga xos tahlil nuqtai nazaridan yondoshilayotganligi bilan belgilanadi. kurs ishi o‘zbek tilshunosligida mavjud bo‘lgan ma'no ko‘chish hodisalari va metafora hodisasini tadqiq etilgan dastlabki ishlardan ekanligi bilan xarakterlanadi. kurs ishi natijalarining ilmiy va amaliy ahamiyati. tadqiqot natijalaridan murakkablashgan sodda gaplar bilan bog‘liq ayrim muammolarni nazariy va amaliy jihatdan hal etishda foydalanish mumkin. shuningdek, oily o‘quv yurtlarining filologiya fakultetlarida maxsus kurs va seminarlar tashkil etishda hamda mazkur soha bo‘yicha qo‘llanmalar tayyorlashda manbaa bo‘lib xizmat qiladi. tadqiqot ob’yekti. ilmiy adabiyotlar va adabiyotshunoslikda mavjud bo‘lgan badiiy asarlar. kurs ishining tuzilishi va umumiy hajmi. kurs ishi bir bob, umumiy xulosalar, foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxatidan iborat. ishning umumiy hajmi 30 sahifani tashkil qiladi. 1. o‘zbek tilida ma'no ko‘chish turlari so‘zlarni ko‘chma ma’noda qo‘llash ham nutq ifodaliligini ta’minlash uchun tuganmas manbadir. nutqda deyarli barcha asosiy holatlarda ko‘chma …

4 / 28

ki u odamning qulog‘iga o‘xshashligi asosida yuzaga kelgan. lekin ayni so‘zning bu ma’nosi tilda doimiy metaforaga aylangan, ya’ni turg‘unlashib, mazkur tushunchaning nomiga aylangan.metafora qanchalik yangi, tutilmagan bo‘lsa, shunchalik ifodali bo‘ladi. mohir so‘z ustalari o‘z asarlarida so‘zlarni metaforik ma’noda qo‘llash orqali ifodali, obrazli nutqning go‘zal namunalarini yaratadilar. quyidagi misolda buni ko‘rish mumkin: manglayi tirishar zinapoyaning, panjara kuylaydi misoli chiltor, terlab ketganini ko‘rsang oynaning... hamma narsa seni kutar intizor. (iqbol mirzo) ajratib ko‘rsatilgan so‘zlar ko‘chma – metaforik ma’noda qo‘llangan.metonimiya narsa yoki tushunchalar o‘rtasidagi muayyan aloqadorlik asosida birining nomi bilan ikkinchisining atalishidir. masalan, dasturxonga qarang! jumlasidagi dasturxon so‘zi metonimik qo‘llangan. yozuvchining mahorati bilan badiiy nutqdagi metonimiya tufayli yuzaga kelgan ifodalilikka e’tibor bering: bu yerga termulib parishon dunyo, to‘g‘rilab oladi qo‘lda soatin. (a. oripov) sinekdoxa narsa yoki tushunchalar o‘rtasidagi butun-bo‘lak munosabati asosida birining nomini ikkinchisiga ko‘chirishdir. masalan, bu kishi tirnoqqa zor jumlasidagi tirnoq so‘zi sinekdoxa yo‘li bilan «farzand» ma’nosida qo‘llangan. buni quyidagi misollar orqali …

5 / 28

alay, ismini familiya qilib yuribman». (n. aminov) birinchi gapda to‘liq metanimiya hodisasidan foydalanilgan. ikkinchi gapda ham metanimiya hodisasi mavjud bo‘lib muzaffar o‘lka sifati bilan aslida xalq-millat sifatlabmoqda. uchinchi gapda ham metanimiya hodisasi bo‘lib navoiyni o‘qimay qoysa emas, navoiy asarlarini o‘qimay qoysa bo‘lishi kerak edi. to‘rtinchi gapdagi metaniya esa toshkentning sabri emas, balki toshkent xalqining sabrini deganidir aslida. keyingi gapda qurigan ko‘ksida yolg'oz belanchak emas chaqaloq ma'nosi anglashiladi. so‘nggi gapda esa sinekdoxa yani qism orqali butunni ifodalash holatini kuzatish mumkin. so‘z ma`nolarining ko‘chish usullari o‘zbek tilida so‘z ma`nolari to‘rt xil usul bilan ko‘chadi:1) metafora, 2)vazifadoshlik,3) metonimiya 4)sinekdoha, metafora gr. metaphora ”ko‘chirma” demakdir. so‘z ma`nolarining predmet, narsa, hodisalarning tashqi shakliy o‘hshashligi va ichki belgiga asoslanib ko‘chishiga metafora deyiladi. bu usul bilan nom ko‘chishi predmetlar, hodisalar orasidagi nisbiy o‘xshashlikka ko‘ra bo‘ladi va ularning shakli rangi, harakati ikkinchi shunday predmat belgisi bo‘lgan nomni oladi. metafora yo‘li bilan ma`no ko‘chishiga predmetlar uchun umumiy belgi tushunchada …

Want to read more?

Download all 28 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o‘zbek tilshunoslogida metafora talqini"

kurs ishi mavzu: o‘zbek tilshunoslogida metafora talqini reja: 1. o‘zbek tilida ma'no ko‘chish turlari.(1-10 betlar) 2.metafora hodisasi va uning tavsifi.(10-18 betlar) 3.metafora hodisasining o‘zbek tilshunosligidagi talqini.(19-30) 4. xulosa. ishning umumiy tavsifi mavzuning dolzarbligi. o‘zbekiston respublikasi sobiq prezidenti islom abdug‘aniyevich karimov insoniyatning eng yuksak boyligi bo‘lgan ma’naviyatning ma’no-mazmuni, uning jamiyat taraqqiyotida tutgan o‘rni batafsil yoritilgan “yuksak ma’naviyat – yengilmas kuch” asarida ma’naviyatni shakllantiruvchi omillardan biri ona tilimizga ehtirom va uning xalqaro ma’naviyatini shakllantiruvchi omillardan biri ona tilimizga ehtirom va uning xalqaro maydondagi obro‘ – e’tiborini hamda nufuzini ko‘tarish, yuksaltirish ekanligini alohida q...

This file contains 28 pages in DOCX format (54.2 KB). To download "o‘zbek tilshunoslogida metafora talqini", click the Telegram button on the left.

Tags: o‘zbek tilshunoslogida metafora… DOCX 28 pages Free download Telegram