o‘zbek tilida tinish belgilarining qo‘llanilishi

DOCX 27 стр. 56,2 КБ Бесплатная загрузка

27 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 56,2 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 27

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 27

kurs ishi mavzu: o‘zbek tilida tinish belgilarining qo‘llanilishi mundarija. kirish. o‘zbek tilida tinish belgilarining qo‘llanilishi i. o‘zbek tilida tinish belgilari 1.1. nuqta 1.2. so‘roq belgisi 1.3. nuqtali vergul 1.4. undov belgisi 1.5. ko‘p nuqta 1.6. vergul 1.7. ikki nuqta ii. tinish belgilarining qo‘llanilishi 2.1. sodda gaplar va ularda tinish belgilarining qo‘llanilishi 2.2. ega bilan ot-kesim o‘rtasidagi tirening qo‘llanilishi 2.3. uyushiq bo‘laklaridagi tinish belgilari 2.4. gapning ajratilgan bo‘laklari va ularda tinish belgilarining qo‘llanilishi. umumiy xulosalar. foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati. kurs ishining umumiy tavsifi kurs ishining mavzusini belgilanishi. ushbu kurs ishi mavzusi “o‘zbek tilida tinish belgilarining qo‘llanilishi” o‘zbek tilshunosligi kafedrasida tominidan tasdiqlandi. kurs ishining maqsadi va vazifasi. ushbu kurs ishining maqsadi hozirgi o‘zbek adabiy tilida mavjud tinish belgilari (nuqta, so‘roq, nuqtali vergul, undov, ko‘p nuqta, vergul, ikki nuqta)ning qaysi o‘rinlarda ishlatilishi hamda gapning turli o‘rinlarida (sodda gaplar, ega va ot-kesimda, uyushiq bo‘laklar) tarkibida ishlatilishi yuzasidan ma’lumot berishga qaratilgan. kurs ishining tadqiqot obyekti va …

2 / 27

a mazmun-mohiyatni, na mantiq talablarni to‘la yuzaga chiqarish, ifodalash nihoyatda mushkul ish. shu sababli ham har bir ongli inson, o‘quvchi va talabalar ishoraviy belgilar, ya’ni tinish belgilarining ishlatilish qoidalarini mukammal bilishi kerak. o‘zbek tili punktuatsiyasining birinchi asosi o‘zbek tilining grammatik sistemasi nutqning mazmun, intonatsiya va tuzilish tomonlarining bir butunligini tashkil qiladi. bu o‘zbek tili punktuatsiyasining negizidir. o‘zbek tili punktuatsiyasining ikkinchi asosi rus tilining punktuatsion sistemasidir. bu o‘zbek tilidagi ko‘pchilik tinish belgilarining rus tilidan o‘zlashganligi, rus tili punktuatsiyasining ilmiy va nazariy jihatdan chuqur ishlanganligi bilan bog‘liq. punktuatsiya prinspi(tamoyili) tinish belgilarining qaysi usul va tartibda qo‘llanilishi demakdir. o‘zbek tili punktuatsiyasining tamoyillari quyidagilardir: 1. logik-grammatik tamoyil. bu tamoyilda tinish belgilarining qo‘llanishi nutqning mazmuni, tuzilishi, intonatsiyasi bilan bog‘liq. 2. stilistik tamoyil. bunda tinish belgilarining qo‘llanishi nutq stili bilan aloqador bo‘ladi. 3. differensiya tamoyili. bu tamoyilda tinish belgilarining qo‘llanishi yozuv texnikasi (formasi)ni aniqlash (differensiya qilish) bilan bog‘liq. tinish belgilarining qo‘sh qo‘llanish sistemasi (masalan boshida yoki …

3 / 27

nuqta odatda quyidagi o‘rinlarda qo‘llaniladi: 1. tinch ohang bilan aytiladigan har xil tuzilishdagi darak gaplar, shuningdek, buyruq, istak gaplar oxirida: darak mazmunidagi: milliy istiqlol sharofati bilan yangicha tafakkur va yangicha fikrlash shakllanmoqda (egali gaplar). shaftolizor bog‘larni ko‘rdim (egasi ma’lum gaplar). hurmat qilsang, hurmat ko‘rasan (egasi umumlashgan gaplar). ilk bahor. daraxtlar endi kurtak yaza boshlagan palla (atov gaplar). buyruq mazminidagi: o‘zingga ravo ko‘rmagan narsani boshqalarga ham ravo ko‘rma. avval o‘yla, keyin so‘yla. qo‘lingdan kelmagan ishni qilma. istak mazmunidagi: ertaga maktabga borsam. 2. mantiqan qo‘shma gap bo‘lgan, ammo ular sodda gaplarga aylantirilgan holda alohida ohang bilan aytilsa va ikkinchi gap boshidagi ammo, lekin, biroq, chunki, shuning uchun, go‘yo bog‘lovchilari gaplar orasidagi izchillikni (bog‘liqlikni) ta’min etsa, ulardan oldin ham nuqta qo‘yilishi mumkin: qo‘lini tig‘iga uzatdi. lekin chol bu qimmatli buyumni qo‘ldan chiqarishni istamadi. (oybek) 3. birinchi qismida nuqta, ko‘p nuqta, undov, so‘roq belgisi bo‘lgan ko‘chirma gap o‘rtasida kelgan muallif gapidan so‘ng alohida to‘xtam …

4 / 27

alovchi raqamlardan so‘ng o‘zaro ajratish uchun ular orasiga qo‘yiladi: 02.07.2022., 2013-y. , 5-avg. , terishga berildi 11.02.2006. 1.2. so‘roq belgisi[footnoteref:2] [2: allambergenov h. o‘zbek tilida tinish belgilarining qo‘llanilishi. toshkent “mumtoz so‘z” – 2016-yil. 10-11 b.] so‘roq belgisi (?) – gap oxirida qo‘llaniladigan tinish belgilaridan biri. bu belgi asosan mazmunidan so‘roq anglashilgan gaplar oxiriga qo‘yiladi va shu gapning ifoda maqsadiga ko‘ra so‘roq gap ekanligini ko‘rsatiladi. bu belgi o‘zbek tiliga rus tilidan kirgan. so‘roq belgisining kelib chiqishi lotincha question – so‘roq so‘ziga borib taqaladi. so‘roq ma’nosida mazkur so‘zning birinchi harfi “q” ishlatila boshlagan, keyinchalik uning shakli hozirgi holatga (?) kelib qolgan. o‘zbekcha matnlarga 1885-yildan boshlab, “turkiston viloyatining gazetasi” sahifalarida ayrim matnlarda uchraydi. 1900-yildan so‘ng esa muntazam ishlatiladi boshlangan. o‘zbek tilida so‘roq belgisi quyidagi o‘rinlarda ishlatiladi: 1. so‘roq gaplarning oxirida. bunday gaplar tarkibida so‘roqni bildiruvchi leksik yoki grammatik vositalar: so‘roq olmoshlari, so‘roq yuklamalari va so‘roq ohangi ishtirok etadi: - qayerdansiz? – so‘radi kimdir …

5 / 27

og‘aynilar yaxshi yurishibdimi? 1.3. nuqtali vergul[footnoteref:3] [3: allambergenov h. o‘zbek tilida tinish belgilarining qo‘llanilishi. toshkent “mumtoz so‘z” – 2016-yil. 24-26 b.] nuqtali vergul (;) – ustma-ust joylashgan nuqta va verguldan tashkil topgan, ikki unsurli tinish belgilaridan biri. o‘zbekcha matnlarda xix asr oxiridan, 1885-yildan boshlab uchraydi. u quyidagi o‘rinlarda ishlatiladi: 1. bog‘lovchisiz qo‘shma gaplar tarkibida: bog‘lovchisiz qo‘shma gap tarkibidagi sodda gaplar mazmun jihatdan tugal fikrni anglatib, bir-biriga yaqin bo‘lmagan voqea-hodisalarni ifodalanganda: hayhotday hovli fayzsiz; daraxtlar ostini o‘t-o‘lan bosgan, hovlining etak tomonida bir juft yirik-yirik qarg‘a loqayd kezib yurar edi. (o.otaxonov) bog‘lovchisiz qo‘shma gap tarkibidagi sodda gaplarning o‘z ichida verguli mavjud bo‘lsa: kampirning jig‘i biyroni chiqdi; ombordan olib chiqqan bir savat paxtasi bilan chig‘iriqni ko‘tarib, vaysaganicha, uyiga kirib ketdi. (a.qahhor) bog‘lovchisiz qo‘shma gap tarkibiga kirgan sodda gaplardagi voqealar bir-biriga qiyoslanganda: ish kuchini elga berma, yerga ber; jamg‘armani selga berma, elga ber! 2. uyushiq bo‘laklar guruhlanib, o‘zaro vergullar yordamida bir-biridan ajratilganda, har bir …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 27 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "o‘zbek tilida tinish belgilarining qo‘llanilishi"

kurs ishi mavzu: o‘zbek tilida tinish belgilarining qo‘llanilishi mundarija. kirish. o‘zbek tilida tinish belgilarining qo‘llanilishi i. o‘zbek tilida tinish belgilari 1.1. nuqta 1.2. so‘roq belgisi 1.3. nuqtali vergul 1.4. undov belgisi 1.5. ko‘p nuqta 1.6. vergul 1.7. ikki nuqta ii. tinish belgilarining qo‘llanilishi 2.1. sodda gaplar va ularda tinish belgilarining qo‘llanilishi 2.2. ega bilan ot-kesim o‘rtasidagi tirening qo‘llanilishi 2.3. uyushiq bo‘laklaridagi tinish belgilari 2.4. gapning ajratilgan bo‘laklari va ularda tinish belgilarining qo‘llanilishi. umumiy xulosalar. foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati. kurs ishining umumiy tavsifi kurs ishining mavzusini belgilanishi. ushbu kurs ishi mavzusi “o‘zbek tilida tinish belgilarining qo‘llanilishi” o‘zbek tilshunosligi kafedrasida to...

Этот файл содержит 27 стр. в формате DOCX (56,2 КБ). Чтобы скачать "o‘zbek tilida tinish belgilarining qo‘llanilishi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: o‘zbek tilida tinish belgilarin… DOCX 27 стр. Бесплатная загрузка Telegram