o‘zbek tilida lisoniy sintaktik qolipning nutqiy voqealanishi

DOCX 24 стр. 101,7 КБ Бесплатная загрузка

24 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 101,7 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 24

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 24

mavzu: o‘zbek tilida lisoniy sintaktik qolipning nutqiy voqealanishi kurs ishi mundarija kirish. kurs ishining umumiy tavsifi……………………………………………3 i bob. lisoniy sintaktik qolip va asosiy turlari……………………………………7 1.1. so‘z birikmasining lisoniy qoliplari va ularning nutqda namoyon bo‘lishi……9 1.2. sodda gapning lisoniy sintatik qoliplari………………………………………13 1.2.1. sodda gaplarda uyushish hodisasi va ularning lsq………………………..16 1.3. qo‘shma gaplarning sintaktik qatlamdagi lisoniy qoliplari……………… …18 ii bob.lisoniy sintaktik qolipga xos xususiyatlar……………………………….21 2.1. lsq xos graduonimiya hodisasi………………………………………………21 xulosa.lisoniy sintaktik qoliplarning mohiyati va ahamiyati…………………23 foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati……………………………..24 reja: kirish. kurs ishining umumiy tavsifi. i bob. lisoniy sintaktik qolip va uning asosiy turlari. 1.1. so‘z birikmasining lisoniy qoliplari va ularning nutqda namoyon bo‘lishi. 1.2. sodda gapning lisoniy sintatik qoliplari. 1.2.2. sodda gaplarda uyushish hodisasi va ularning lsq. 1.3. qo‘shma gaplarning sintaktik qatlamdagi lisoniy qoliplari. ii bob. lisoniy sintaktik qolipga xos xususiyatlar. 2.1. lsqga xos graduonimiya hodisasi. xulosa. lisoniy sintaktik qoliplarning mohiyati va ahamiyati. foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati kirish. ishning umumiy tavsifi mavzuning dolzarbligi. …

2 / 24

a uni chuqur ilmiy o‘rganish katta ahamiyatga ega. ayniqsa, so‘nggi yillarda amalga oshirilgan ilmiy yangiliklar tilshunosligimizda tub burilish yasab, yangicha yo‘nalishlarning paydo bo‘lishiga asos bo‘lmoda. a na shunday yangiliklardan biri tilning lisoniy va nutqiy hodisa sifatida sintaksis bo‘limida tadqiq etilishidir. lisoniy sintaktik qolip lisoniy hodisa bo‘lib, gap qurilishiga aloqador umumlashtiruvchi qoliplarni o‘zida aks ettiradi. lisoniy sintaktik qoliplar turi va miqdorini aniqlashsintaksis bo‘limiga oid chuqur bilimlarni egallash uchun yangi ufqlarni ochadi. qolaversa, lsqning o‘rganilishi bugungi kunda jadal rivojlanayotgan soha – kompyuter lingvistikasida ham katta ahamiyatga ega. aniqroq aytganda, lisoniy sintaktik qoliplar matnni tahrir qiluvchi dastur yaratishda sintaktik modullarni shakllantirish uchun asos vazifasini o‘taydi. mavzuning tarixi va o‘rganilganlik darajasi. sintaksis grammatika tarkibiga kiruvchi linvistikaning katta bo‘limlaridan biri bo‘lib, uning tilshunosligimizga kirib kelishi 1930-yillarga borib taqaladi.a. fitratning “nahv” asaridan so‘ng, 1939-yilda o‘zbek tilshunosligida birinchi marotaba sintaksis nomi ostida o.usmonov va b.azizov maktab grammatikasini nashr etishgan.shundan keyin a. g‘ulomov, sh.rahmatullayev, a.nurmonov, mazluma asqarova kabi …

3 / 24

22-bet.] lisoniy sintaktik qolip va uning mohiyatini o‘rganishga bo‘lgan intilish jahon tajribasida king-fun su (syntactic pattern recognitionmonography) ning asarlarida ko‘zga tashlanadi. o‘zbek tilshunoslari orasida ra’no sayfullayeva va baxtiyor mengliyevning hammuallifligida yozilgan “hozirgi o‘zbek adabiy tili”darsligining sintaktiksis bo‘limida lisoniy sintaksis qolip haqida asosiy tushuncha berib o‘tilgan. keyingi yillarda olima n. abdulayeva lisoniy mikrositemalarning o‘zida ham darajalanish hodisasini kuzatilishi haqida ilmiy qarashlarini bayon etgan maqolasini chop etdi (84-bet) . oraliq sintaktik hodisalar xususida g‘.abdurahmonov, m.asqarova, a.b.abdullayev va r.sayfullayevalar . shuni aytish lozimki, lsq hali u qadar chuqur tadqiq etilmagan mavzu. garchi uning asosiy mohiyati yuqorida sanlagan adabiyotlarda ochib berishga urunilgan bo‘lsa-da, ammo aniq qoliplar miqdori hanuz to‘la aniqlanmagan.unga xos bo‘lgan graduonimik va pradigmatik hodisalar deyarli tadqiq etilmagan. qolaversa, o‘rganilgan lsq lar kompyuter lingvistikasi yo‘nalishida tadbiq etilmagan. lsq kompyuterning semantik, morfologik va sintaktik tahrir jarayonini amalga oshirishida sintaktik modulning asosi bo‘lib xizmat qiladi. ishning maqsad va vazifalari. lisoniy sintaktik qoliplar sintaksisning barcha bo‘limlarida …

4 / 24

lozim. tadqiqod obyekti va predmeti. kurs ishining mavzusi tilshunoslikning sintaksis bo‘limiga asoslangan bo‘lib, sintaksis va uning birliklari radqiqodning obyekti bo‘lib xizmat qiladi. ishning predmti, siztaktik birliklarning lisoniy sathdagi qoliplarini aniqlash va uning asosiy vazifasini topishdir. i bob. lisoniy sintaktik qolip va uning asosiy turlari. fanda til va nutqni ilk bora farqalagan olim ferdinand de sossyur ekanligi hech kimga sir emas. an’anaviy tilshunoslik bu prinspdan og‘ishmagan holda tilni til va nutqqa bo‘lib o‘rganib kelmoqda. formal-funksional tilshunoslik yo‘nalishi vakillari esa tilni lison va nutqqa ajratib o‘rganish lozimligi isbotladilar. natijada lison va nutqning birlashmasi til deb atala boshlandi.[footnoteref:2] [2: mengliyev b. hozirgi o‘zbek adabiy tili. – toshkent: tafakkur bo‘stoni, 2018.19-bet ] lison botiniy hodisa bo‘lib, u umisga tegishlidir. lison uchun eng xarakterli jihat uningamaliy nutqda uchrashi mumkin bo‘lgan barcha holatlarni umumlashtirishi, mavhumlashtirishi, qoliplashtirishidir. bu qoliplar ongizmida yashaydi va kerakli vaziyatda nutqimizda namoyon bo‘ladi.g‘isht quyuvchi minglab g‘isht quyish uchun yagona qolipdan foydangani kabi, iste’molchilar …

5 / 24

t ularning muayyan miqdordagi sxemalari mavjud. til nutqda voqealanganda qoliplardan cheksiz kombinatsiyasilarni hosil qiladi va iste’molga chiqaradi. b.mengliyevning “hozirgi o‘zbek tili” o‘quv darsligida keltirilishicha, lisoniy birlikning bir turi bo‘lmish qoliplar ikki xil bo‘lib: a) so‘z yasash qolipi; b) sintaktik (so‘z birikmasi va gap hosil qilish) qolipidir (40-bet) bizning tadqiqot obyektimiz sintaksis bo‘limi bo‘lganigi bois, so‘z birikmasi va gap hosil qilish qoliplari haqida so‘z yuritamiz. sintaksisning birliklarini aniqlab olish shu uchun muhimki, bu nutiy sintaktik birliklarni qaysi lsqga kiritish kerakligini ayonlashtiradi. a.nurmonov va b. tomonidan yozilgan “o‘zbek tilining mazmuniy sintaksisi” kitobida ma’lumot berilishicha, olimlar hozirgi kunga qadar sintaksisning birliklari qaysi ekanligi borasida bir to‘xtamga kelmaganlar. ba’zi tadqiqotdchilar sodda gap va qo‘shma gapni alohida-alohida sintaktik birliklar sifatida o‘rganishni maqul ko‘rsalar, yana ayrimlari ham qo‘shma, ham soda gapni so‘z birikmasiga qarama-qarshi qo‘ygan holda yagona gap sifatida o‘rganishni lozim topganlar. bizning fikrimizcha, na u va na bu tasnifga to‘la qo‘shilish mumkin emas. sintaksis faqat …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 24 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "o‘zbek tilida lisoniy sintaktik qolipning nutqiy voqealanishi"

mavzu: o‘zbek tilida lisoniy sintaktik qolipning nutqiy voqealanishi kurs ishi mundarija kirish. kurs ishining umumiy tavsifi……………………………………………3 i bob. lisoniy sintaktik qolip va asosiy turlari……………………………………7 1.1. so‘z birikmasining lisoniy qoliplari va ularning nutqda namoyon bo‘lishi……9 1.2. sodda gapning lisoniy sintatik qoliplari………………………………………13 1.2.1. sodda gaplarda uyushish hodisasi va ularning lsq………………………..16 1.3. qo‘shma gaplarning sintaktik qatlamdagi lisoniy qoliplari……………… …18 ii bob.lisoniy sintaktik qolipga xos xususiyatlar……………………………….21 2.1. lsq xos graduonimiya hodisasi………………………………………………21 xulosa.lisoniy sintaktik qoliplarning mohiyati va ahamiyati…………………23 foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati……………………………..24 reja: kirish. kurs ishining umumiy tavsifi. i bob. lisoniy sintakti...

Этот файл содержит 24 стр. в формате DOCX (101,7 КБ). Чтобы скачать "o‘zbek tilida lisoniy sintaktik qolipning nutqiy voqealanishi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: o‘zbek tilida lisoniy sintaktik… DOCX 24 стр. Бесплатная загрузка Telegram