"geodeziya va marksheyderlik ishi" faniga oid glossariylar

DOC 17 pages 155.0 KB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 155.0 KB

File type DOC

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

“geodeziya va marksheyderlik ishi” faniga oid glossariylar geodeziya - erning shakli va kattaligini o’rganishda, er yuzidagi nuqtalarning bir-biriga nisbatan o’rnini aniqlashda, er yuzining karta, plan va profillarini tuzishda, hamda muhandislik inshootlarini barpo etishda bajariladigan o’lchashlar nazariyasi va amaliyoti haqidagi fandir. "geodeziya" - grekcha so’z bo’lib, "geo" - er, "dazio" - bo’lish demakdir. er qutbi - er yuzasining gorizontal va vertikal harakati, qit’alar siljishi, okean, dengiz suv sathining bir-biridan farqi, "er qutbini" o’zgarishini aniqlash. oliy geodeziya - erni shakli va kattaligi, gravitastion maydonini, er yuzasidagi nuqtalarni yagona koordinata sistemasida aniqlash bilan shug’ullanadigan fan. erni shakli va kattaligini aniqlash, geodezik tayanch shoxobchalarini barpo qilish oliy geodeziyaning vazifasidir. kosmik geodeziya - erni shaklini aniqlash, materiklardan dunyo okeanidagi orollarga nuqta koordinatalarini uzatish, er yuzasida o’tkazilgan asosiy geodezik ishlarni yagona sistemasiga birlashtirish, materiklardagi geodezik tayanch shoxobchalarini tekshirish bilan shug’ullanadigan fandir. selenogeodeziya - oyni shakli va kattaligini, oy yuzasini kartada tuzishni o’rganadi. planegeodeziya - quyosh sistemasidagi …

2 / 17

rnatilgan maxsus asboblar yordamida olingan suratlariga asoslanib, karta va plan tuzish ishi bilan shug’ullanadi. kartografiya - er yuzasini geografik kartalarini tuzish, o’rganish, foydalanish uslublarini o’rganadigan fan. amaliy geodeziya - xalq xo’jaligini turli tarmoqlarida geodezik ishlarni bajarish bilan shug’ullanadi. amaliy geodeziya o’z navbatida muhandislik geodeziyasi va qurilish geodeziyasi tarmoqlariga bo’linadi. muhandislik geodeziyasi - turli muhandislik qidiruv ishlarida, muhandislik inshootlarini loyihalash va qurishda, ulardan foydalanishda geodezik ishlarni tashkil qilish va bajarish bilan shug’ullanadi. marksheyderiya - geodeziyani shaxta, tonnel, metro va boshqa er osti inshootlarini qurishda er bag’rida o’lchash ishlarini bajarish bilan shug’ullanadigan sohasidir. geoid - okean suvi tinch turgan paytda sathi bo’yicha okeanni quruq ostidan sathiy yuza o’tkazilganda hosil bo’ladigan yumaloq shakldir. krasovskiy referenst-ellipsoidi-1940 yilda krasovskiy er ellipsoidini elementlarini hisoblab chiqdi. bu ellipsoidga krasovskiy referenst-ellipsoidi deb nom berildi. kenglikni va uzunligi- biron nuqtadan o’tkazilgan meridian shu nuqtaning geodezik uzunligi, paralllel esa kenglikni bildiradi. meridian tekislik- er ellipsoidining kichik o’qi orqali bo’ylamasiga o’tkazilgan …

3 / 17

meridian bilan bosh meridian orasidagi burchak geodezik uzunlik bosh meridiandan boshlab g’arbga (+) va sharqqa (-) tomon 0° dan 180° gacha o’lchanadi. astronomik koordinatalar. er yuzidagi nuqtalarning astronomik koordinatalarini aniqlashda asosiy yuza qilib geoid, koordinata chiziqlari qilib esa astronomik meridian va parallellar qabul qilinadigrinvich meridiani tekisliklari orasida hosil bo’lgan burchak shu nuqtaning astronomik uzunligi deyilib l bilan belgilanadi geografik koordinata- geodezik va astronomik koordinatalar sistemalari bitta umumiy nom bilan geografik koordinata deb yuritiladi. qutbiy koordinata- agar to’g’ri burchakli koordinata sistemasidagi o’zaro perpendikulyar x va y o’qlar o’rniga faqat x o’qi va koordinata boshlanish nuqtasi o olinsa, qutbiy koordinata sistemasi hosil bo’ladi. qo’sh qutbiy koordinata.- qo’sh qutbli koordinatada biror s nuqtaning a va v nuqtalarga nisbatan o’rni qutbiy nuqtalar to’g’ri geodezikmasala- biror nuqtaning koordinatalari hamda bu nuqtadan boshqa nuqtagacha bo’lgan masofa (chiziq) ning gorizontal proekstiyasi va orientirlash burchagi ma’lum bo’lsa, ikkinchi nuqtaning koordinatani aniqlashga to’g’ri geodezikmasala deyiladi. teskari geodezik masala- ikki …

4 / 17

burchagi deyiladi. meridianlar yaqinlashishhaqiqiy azimut bilan direkstion burchak bir-biridan g burchakka farq qiladi. bu burchak - meridianlar yaqinlashishburchagi deyiladi. rumb - boshlang’ich yo’nalishning shimoliy va janubiy tomoni bilan, chiziq yo’nalishi orasidagi burchakdir. rumb 0° dan 90° gacha o’zgaradi karta - er yuzining ellipsoid sirtidagi gorizontal proekstiyasining qog’ozda kichraytirilgan tasviridir plan - er yuzining yassi deb qabul qilingan bo’lagining tekis sathiy yuzaga tushirilgan gorizontal proekstiyasining qog’ozdagi kichraytirilgan tasviridir. topografik plan- karta ma’lum kartografik proekstiya yoki zonal sistemasidagi to’g’ri burchakli koordinatada tuziladi; plan esa ko’pichna shartli yoki maxalliy to’g’ri burchakli koordinata sistemasida tuziladi. topografik plan-1:5000 va undan yirik bo’lsa. topografik karta -1:10000 - 1:500000 geografikkarta 1:1000000 va undan kichik bo’lsa -; obzor topografik kartalar- 1:200000 - 1:500000 gacha bo’lgan kartalar obzor topografik kartalar deb ham yuritiladi. maxsus kartalar - er yuzidagi ob’ektlardan tashqari turli tabiiy va ijtimoiy hodisalar ham tasvirlangan geografik kartalar maxsus kartalar deb yuritiladi matematik elementlari- topografik kartaning kartografik to’ri, …

5 / 17

asshtab grafik shaklda iifodalansachiziqli masshtab deyiladi grafik aniqligi -chiziqli masshtabning chap tomonidagi birinchi kesma teng 10 bo’lakka bo’linadi - 1 bo’lagi grafik aniqligi deyiladi nomenklatura -topografik kartalarni varaqlarga bo’lish, hamda bu varaqlarni belgilash, ya’ni ularga nom berish sistemasi nomenklaturadeyiladi. rel’efi- biror joydagi notekisliklar, ya’ni past-balandliklar yig’indisiga shu joyning rel’efi deyiladi. qavariq-rel’ef shakllari tashqi ko’rinishiga qarab qavariq, ya’ni bo’rtib chiqqan va botiq bo’ladi.bo’rtib chiqqan shakllari - do’ng, tepa, gryada, tog’ tizmasi; botiq shakliga - vodiy, jar, balka, chuqurlik, pastlik, qozonsoy, soy va boshqalar kiradi. tepa- atrofdagi tekis joydan gumbazsimon yoki konussimon ko’tarilib turgan balandlik tepa deyiladi. tepaning nisbiy balandligi 200 m gacha bo’ladi. do’ng -nisbiy balandligi 100 m gacha bo’lgan tepa do’ng deyiladi. gryada- uzunasiga davom etgan qator tepaliklar gryada deyiladi, nisbiy bilandligi 200 metrgacha bo’ladi. tog’- atrofdagi tekislikdan qad ko’targan balandlikdir. nisbiy balandligi 500 metrdan oshadi, gumbazsimon, konussimon, piramida shaklida bo’lishi mumkin. tog’ning eng baland nuqtasi - tog’ tepasi, cho’qqi. …

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About ""geodeziya va marksheyderlik ishi" faniga oid glossariylar"

“geodeziya va marksheyderlik ishi” faniga oid glossariylar geodeziya - erning shakli va kattaligini o’rganishda, er yuzidagi nuqtalarning bir-biriga nisbatan o’rnini aniqlashda, er yuzining karta, plan va profillarini tuzishda, hamda muhandislik inshootlarini barpo etishda bajariladigan o’lchashlar nazariyasi va amaliyoti haqidagi fandir. "geodeziya" - grekcha so’z bo’lib, "geo" - er, "dazio" - bo’lish demakdir. er qutbi - er yuzasining gorizontal va vertikal harakati, qit’alar siljishi, okean, dengiz suv sathining bir-biridan farqi, "er qutbini" o’zgarishini aniqlash. oliy geodeziya - erni shakli va kattaligi, gravitastion maydonini, er yuzasidagi nuqtalarni yagona koordinata sistemasida aniqlash bilan shug’ullanadigan fan. erni shakli va kattaligini aniqlash, geodezik tayanch shoxobchala...

This file contains 17 pages in DOC format (155.0 KB). To download ""geodeziya va marksheyderlik ishi" faniga oid glossariylar", click the Telegram button on the left.

Tags: "geodeziya va marksheyderlik is… DOC 17 pages Free download Telegram

"geodeziya va marksheyderlik ishi" faniga oid glossariylar

Page preview (5 pages)

Want to read more?

About ""geodeziya va marksheyderlik ishi" faniga oid glossariylar"

Similar files